">
Του ΤΑΣΟΥ ΘΩΜΑ
Την ώρα που η Ευρώπη ταλανίζεται από το μελόδραμα της ευρωζώνης και η Αμερική ναρκωμένη παρατηρεί τα προεκλογικά πυροτεχνήματα του Μπ. Ομπάμα και των μελλοντικών αντιπάλων του, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν περιοδεύει στις χώρες της «αραβικής άνοιξης» ενισχύοντας τη δυναμική του στην υπό διαμόρφωση ακόμη περιοχή.
Η επίσκεψη στο Κάιρο, όπου θα έφτανε χθες το βράδυ, είναι και η πλέον σημαντική. Μόλις την περασμένη Παρασκευή, Αιγύπτιοι διαδηλωτές γκρέμισαν τον τοίχο που χώριζε την Ισραηλινή πρεσβεία στο Κάιρο από την πραγματικότητα. Η εισβολή στην πρεσβεία και ο εγκλωβισμός έξι Ισραηλινών φρουρών, τερματίστηκαν μετά από πολλές ώρες και μόνο μετά από τη διαμεσολάβηση του Προέδρου των ΗΠΑ. Τότε επενέβησαν αστυνομία και Αιγύπτιοι κομάντο, απομακρύνοντας τους διαδηλωτές και απελευθερώνοντας τους φρουρούς.
Λίγες ώρες αργότερα οι ηγεσίες Ισραήλ και Αιγύπτου προσπαθούσαν να περιορίσουν τις απώλειες. Το Κάιρο υποσχέθηκε την παραδειγματική τιμωρία των υπευθύνων, ενώ ο Μπ. Νετανιάχου κρατώντας χαμηλούς τόνους μίλησε για διατήρηση του «ειρηνικού κλίματος ανάμεσα στις δυο χώρες». Όμως, αυτό που δεν έγινε σαφές όταν ο Αιγυπτιακός λαός προ επτά μηνών έδιωχνε τον επί 30 χρόνια δικτάτορά του Χόσνι Μουμπάρακ, είναι πλέον, και μάλιστα γλαφυρά, γεγονός.
Κατά την περίοδο της εξέγερσης, η εμβληματική πλατεία Ταχρίρ είχε ως στόχο την αλλαγή του καθεστώτος, πράγμα τόσο θεμελιώδες που κρατούσε κρυμμένα τα παρεπόμενά του. Το αντι-ισραηλινό αίσθημα, ελέω της χρόνιας προνομιακής μεταχείρισης (π.χ. τιμές φυσικού αεριού) που λάμβανε το Τελ Αβίβ από τον υποτελή των ΗΠΑ Μουμπάρακ, ήταν εκεί. Όπως και το προ-παλαιστινιακό. Ο καταλύτης της τωρινής του εκδήλωσης ήταν ο θάνατος έξι Αιγυπτίων στρατιωτών από ισραηλινά πυρά, στα σύνορα των δυο χωρών, προ ολίγων εβδομάδων. Η στρατιωτική ηγεσία του Καΐρου μπορεί να δέχτηκε τη δήλωση θλίψης του Ισραήλ, όμως ο κόσμος, που εξακολουθεί να συγκεντρώνεται στην Ταχρίρ ζητώντας μεταρρυθμίσεις, είναι οργισμένος.
Κάπου εδώ έρχεται στο προσκήνιο η Τουρκία. Από την αρχή των εξεγέρσεων ο Ερντογάν αντέδρασε γρηγορότερα από τους Δυτικούς ηγέτες, μιλώντας για δικτάτορες (την ώρα που η Χίλαρι Κλίντον μιλούσε για φίλους), οι οποίοι πρέπει να φύγουν. Μετέπειτα, η στάση του απέναντι στο Ισραήλ τον τελευταίο καιρό τον έχει κάνει ακόμη πιο αρεστό στον Αραβικό κόσμο. Η ανυποχώρητη διεκδίκηση μιας συμβολικού επιπέδου «συγγνώμης» για την επίθεση Ισραηλινών κομάντο στο Μάβι Μαρμάρα και το θάνατο 9 Τούρκων ακτιβιστών, άλλαξε την γεωπολιτική εικόνα. Σε τέτοιο βαθμό μάλιστα που να ανακοινώνεται ότι η Τουρκία θα προστατέψει την επόμενη αποστολή ανθρωπιστικής βοήθειας με πολεμικά πλοία και το Ισραήλ θα εξοπλίσει το Εργατικό Κόμμα του Κουρδιστάν (ΡΚΚ).
Η απομόνωση του Ισραήλ
Η συγκυρία της τουρκικής καλπάζουσας οικονομίας, αλλά και του καλπάζοντος Ερντογάν, και της Αιγυπτιακής επαναδραστηριοποίησης ως «παίκτη» στην περιοχή, είναι πολύ πιθανόν να οδηγήσει σε ένα πλήρως απομονωμένο Ισραήλ. Από τη μια ο Ερντογάν βλέπει τη δυνατότητα να δράσει ως ο δημοκρατικός αραβικός σύνδεσμος για όλα τα νέα καθεστώτα της «άνοιξης» και από την άλλη η συμμαχία Ισραήλ-Αιγύπτου ουδέποτε έφερε τη λαϊκή νομιμοποίηση, από τη ντροπιαστική για τους Αιγυπτίους ειρηνευτική συμφωνία του 1979. Το Ισραήλ, γνωρίζοντας τα νέα δεδομένα θα πρέπει να αντιδράσει.
Πόσο πιθανή είναι μια έστω και καθυστερημένη συγγνώμη προς την Τουρκία με στόχο την αποκλιμάκωση; Ουδείς μπορεί να απαντήσει, όμως, το μόνο βέβαιο είναι πως οι εκκολαπτόμενες συμμαχίες αλλά και η απρόβλεπτη Αίγυπτος θα αναγκάσουν το Ισραήλ να δεχτεί πως δεν μπορεί να επιβάλει τις δικές του επιθυμίες στους γείτονές του. Σε εντιτόριαλ της προηγούμενης εβδομάδας (συγκεκριμένα στις 9/9) η ισραηλινή εφημερίδα Χάαρετζ έλεγε πως «Πιθανώς οι Ισραηλινοί χρειάζονται την ταπείνωση ώστε να σεβαστούν τους άλλους». Σε ένα άρθρο με πολλές προεκτάσεις, η εφημερίδα που έχει επανειλημμένα καλέσει τον Νετανιάχου να ζητήσει συγγνώμη στην Τουρκία, επισημαίνει πως το περιστατικό με την κακομεταχείριση Ισραηλινών σε τούρκικα αεροδρόμια είναι «απλά μια αντανάκλαση της δικής μας συμπεριφοράς». Οι χρόνιες διακρίσεις προς Τούρκους, αλλά και Άραβες από το Ισραήλ, είναι καθεστώς και η ισραηλινή κοινωνία «έχοντας πλέον γνωρίσει την πικρή γεύση της ταπείνωσης και του εξευτελισμού, ίσως το αμφισβητήσει».
Η Κύπρος
Με την πορεία των πραγμάτων έως τώρα είναι βέβαιο πως ακόμη και αν το Ισραήλ θελήσει να μπει σε διαδικασία συμφιλίωσης, ο Ερντογάν θα ζητήσει πολλά περισσότερα από μια συγγνώμη. Τι μπορεί να μπει στο τραπέζι των πιθανών διαπραγματεύσεων; Οι γεωτρήσεις για το φυσικό αέριο στην κυπριακή ΑΟΖ θα είχαν κάποιες πιθανότητες. Ενώ η αμερικάνικων και ισραηλινών συμφερόντων εταιρία που έχει αναλάβει το έργο, Noble Energy, δηλώνει έτοιμη για να ξεκινήσει, η Τουρκία απειλεί πως θα αντιδράσει στέλνοντας πολεμικά πλοία. «Παρακολουθούμε τις απειλές της Τουρκίας, είμαστε όμως και σε επαφή με το Στέιτ Ντιπάρτμεντ στις ΗΠΑ και όπου αλλού χρειάζεται, απευθυνθήκαμε στα Ηνωμένα Έθνη και σίγουρα προχωρούμε για τη γεώτρηση στο Οικόπεδο 12», είχε δηλώσει εκπρόσωπος της Noble (στις 8/9), σύμφωνα με την εφημερίδα «Φιλελεύθερος». Η Αμερική θα είναι αυτή που θα λάβει την τελική απόφαση με τον Ερντογάν να μην δείχνει διατεθειμένος να κάνει πίσω.
Η εν λόγω υπόθεση θα μας απασχολήσει και στο εγγύς μέλλον καθώς είναι μια καυτή πατάτα και για τη χώρα μας.
Διαβάστε για το ίδιο θέμα:
Εκτόξευση της Τουρκίας με σταθμό την Ουάσινγκτον
Ερντογάν: Κακομαθημένο παιδί το Ισραήλ
Το Ισραήλ μακριά από την «άνοιξη», ενώ Ευρώπη και ΗΠΑ «λυπούνται»
