">
τίτλος; Αληθινό θράσος
Γράφει ο Γιώργος Παπαδημητρίου
Σκηνοθεσία: Τζόελ και Ήθαν Κοέν.
Παίζουν: Τζεφ Μπρίτζες, Χέιλι Στάινφελντ, Ματ Ντέιμον, Τζος Μπρόλιν, Μπάρι Πέπερ.
Διάρκεια: 110’
Αξιολόγηση ****
Προβάλλεται: Odeon Πλατεία (τηλ.2310-290290) αιθ.1, Village Mediterranean Cosmos (τηλ.2310-499999, 801 1009191) αίθουσες 4 και 9, Ster City Gate (τηλ.801-8017837) αιθ 3 , Ster Μακεδονία (τηλ.801 801 7837) αιθ 11, Μακεδονικόν (τηλ 2310 261727).
Το νέο πόνημα των αδερφών Κοέν άνοιξε που άνοιξε πριν μία εβδομάδα την αυλαία του 61ου Φεστιβάλ του Βερολίνου αποτελεί μεταφορά του ομότιτλου βιβλίου του Τσαρλς Πόρτις (Charles Portis). Τα φοβερά και τρομερά αδέρφια επιμένουν μάλιστα εμφατικά σε αυτό το γεγονός προκειμένου να ξεκαθαρίσουν πως η ταινία τους δεν θα πρέπει να θεωρηθεί remake της πρώτης ταινίας που άντλησε έμπνευση από το βιβλίο γυρισμένης εν έτει 1969 από τον Χένρι Χάθαγουεϊ, η όποια έμελλε μάλιστα να χαρίσει στον Τζον Γουέιν το μοναδικό Όσκαρ της καριέρας του. Απλούστατα, πρόκειται για τη δική τους κινηματογραφική εκδοχή πάνω στην πρώτη ύλη του μυθιστορήματος.
Τόπος η μετεμφυλιακή Άγρια Δύση, ορφανή από κώδικες, απογυμνωμένη από ηρωισμό και ενθουσιασμό, μία πνευματική terracotta, προσμένοντας τους νέους κανόνες, σε αναμονή μίας καινούργιας ρότας, ενός καινούργιου στίγματος. Οι Κοέν ούτε ακριβώς αποδομούν ένα παραδοσιακό genre ούτε ακριβώς καταλύουν τους γνωστούς κώδικες. Δεν αρκούνται σε ένα απλό ρόλο μαστροχαλαστή ή ανακαινιστή, θεωρούν το δικό τους σύμπαν αυτάρκες και τυλίγουν τα σπάργανα ενός έθνους και μίας ιστορίας στο δικό τους πέπλο σκληρής και αδυσώπητης ελαφρότητας. Δεν υπήρξε καμία αθωότητα και πώς να υπάρξει σε ένα κόσμο αυτοδικίας, αίματος, αποθέωσης του ανελέητου προσωπικού συμφέροντος; Ένα δεκατετράχρονο κορίτσι θα κινήσει τα νήματα. Είναι εξαιρετικά σώφρων και μυαλωμένη, αποφασιστική και σκληρή όσο και οι μισθοφόροι απονεμητές της δικαιοσύνης, φορτικά δίκαιη και αναλυτική σε όλες τις διαπροσωπικές συνδιαλλαγές της. Πάνω απ’ όλα όμως, διψά για εκδίκηση και δεν υπάρχει κανένα επιχείρημα εναντίον της και σίγουρα η ηλικία της δεν αποτελεί πρόβλημα. Έχει ήδη προλάβει να δει τον πατέρα της να δολοφονείται ενώπιόν της, βλέπει καθημερινά κρεμάλες εν είδει δημόσιου θεάματος, έχει κοιμηθεί σε φέρετρο δίπλα σε νεκρούς, οπότε πού το περίεργο στο να επιζητά τον θάνατο ενός ανθρώπου που δεν γνωρίζει; Σαν μία έναρξη της φιλμικής δομής αρχαιοελληνικής τραγωδίας, κανονίζει επιμελώς όλα τα επουσιώδη (εκπληκτική η σκηνή των μακροσκελών διαπραγματεύσεων με τον έμπορο – μαυραγορίτη!) και προσεγγίζει αργά και σταθερά τον στόχο της με σκοπό να κλείσει τον κύκλο.
Η αναζήτηση ξεκινά, σε ένα οδοιπορικό όπου ο φυσικός χώρος μίας ιστορικής εποχής και ταυτόχρονα ο ναός μία ελεγειακής μυθολογίας βρίσκουν την αίγλη τους, την επικύρωσή τους, μέσα από τη μεγαλοπρεπή απεραντοσύνη των εκτάσεων. Σταθερός τόνος το τυπικό κοενικό μειδίαμα, με τους ειρωνικούς διαλόγους, το μαύρο χιούμορ, τις ανενδοίαστες σφήνες βίας που δεν χαρίζονται σε κανέναν ως μία λειτουργία ολοκληρωτικά αβίαστη. Συνοδοιπόροι της ανήλικης εκδικήτριας δύο επί πληρωμή όργανα του νόμου που έχουν μετατραπεί σε κυνηγοί κεφαλών. Κυριότερος εκ των δύο ένας δυσκίνητος και δύστροπος ανθρώπινος όγκος (ο «Dude» φορά πλέον μπότες και σπιρούνια), ένα απολειφάδι ενός κάποιου ένδοξου ή τέλος πάντων έντονου παρελθόντος, ένας αρνητής κανόνων που συνεχώς αυτοπαρωδείται. Μολαταύτα, όπως θα αποδειχθεί αργότερα, οι ηθικοί νόμοι εξακολουθούν να έχουν μία βαρύνουσα σημασία για αυτόν και έχει αρκετό κουράγιο για μία (πρώτη και;) τελευταία έξαρση δονκιχωτικής δράσης. Εξάλλου όπως έχουμε ήδη προαναφέρει, τα πάντα θα εξελιχθούν ως οφείλουν σε αυτή την αργόσυρτη ιδιότυπη καουμπόικη τραγωδία. Χωρίς εκρήξεις και μέσα από μία αδρανή απάθεια οι ανώτεροι νόμοι θα εφαρμοστούν με πληρότητα και ο καθείς θα λάβει τη δικαίωση και τη συντριβή που του αναλογεί. Η αυτοδικία μπορεί να είναι μονάχα μία αυστηρά προσωπική υπόθεση αλλά θα συνοδευτεί από την απαραίτητη έκκριση δηλητηρίου, κυριολεκτικά και μεταφορικά.
Αντί επιλόγου ας προσέξουμε λίγο περισσότερο το επιμύθιο που συμπληρώνει την πρώτη κάθαρση. Εύλογα και αναμενόμενα, η ηρωίδα μας επέλεξε την ισόβια μοναξιά ως καταφύγιο. Ήταν σα να έζησε όλα όσα της αναλογούσαν, πώς και με ποιον να συγχρωτιστεί από εδώ και πέρα; Ο δεύτερος πατέρας της πέρασε το υπόλοιπο της ζωής του σε ένα πλανόδιο τσίρκο απομίμησης του παλιών καλών καιρών του Φαρ Ουέστ. Πέθανε ως όφειλε μόνος, μία καρικατούρα της ιδιότητάς του, ένα κακέκτυπο της ταυτότητάς του. Ο τρίτος της παρέας, ας τον ονομάσουμε «λατρεμένο θείο» στην κλίμακα των σχέσεων, αγνοείται, ίσως και να είναι ζωντανός ακόμη, μία συνάντηση θα ήταν καλοδεχούμενη αλλά δεν πρόκειται ποτέ να συμβεί. Όλα θα κυλήσουν όπως είναι να κυλήσουν, τίποτα περισσότερο τίποτα λιγότερο.
τίτλος; Κυνόδοντας
Γράφει ο Σωτήρης Μπαμπατζιμόπουλος
Σκηνοθεσία: Γιώργος Λάνθιμος
Παίζουν: Χρήστος Στέργιογλου, Μισέλ Βάλλεϊ, Αγγελική Παπούλια, Χρήστος Πασσαλής, Μαίρη Τσώνη, Άννα Καλαϊτζίδου
Διάρκεια: 94΄
Αξιολόγηση: ****
Προβάλλεται στο Ster Μακεδονία (τηλ.801 801 7837) αιθ 9.
Επιτέλους μια ελληνική ταινία που προκάλεσε αίσθηση, σόκαρε, τράβηξε τα βλέμματα, δίχασε, έκανε τους ανθρώπους να συζητήσουν. Πολύ πιθανό να την έχετε ήδη δει (κυκλοφορεί και σε DVD. Παρόλα αυτά η θέασή της σε σκοτεινή αίθουσα θα σας κάνει να ανατριχιάσετε), αλλιώς στοίχημα πως σίγουρα κάτι έχετε ακούσει. Ναι, ο «Κυνόδοντας» είναι εκτός των άλλων υποψήφιος για το Όσκαρ ξενόγλωσσης ταινίας. Κι όχι, μην περιμένετε ακίνητα σιωπηλά πλάνα εσωτερικού διαλογισμού και ποιητική μεγαλομανία στιλ Αγγελόπουλου...
Το κόνσεπτ είναι πολύ απλό κι αν σας φαίνεται κινηματογραφικά πρωτότυπο, σας λέω πως δεν είναι. Προηγήθηκε η ταινία του 1973 του Αρτούρο Ρίπσταϊν «Το κάστρο της αγνότητας». Πατέρας, μητέρα και τα τρία ενήλικα παιδιά τους (ένας γιος και μια κόρη) ζούνε σ’ ένα περιφραγμένο σπίτι. Τα παιδιά δεν έχουν βγει ποτέ έξω από την αυλή, διότι οι γονείς θέλουν να τους κρατήσουν αμόλυντους από τη βρομιά του πολιτισμού και τους έχουν διδάξει πως πέρα από το φράκτη ελλοχεύουν ασύλληπτοι κίνδυνοι, όπως... γάτες. Ο μοναδικός σύνδεσμος του σπιτιού με τον πραγματικό κόσμο είναι ο πατέρας ο οποίος δουλεύει σ’ ένα εργοστάσιο. Οι δικλείδες ασφαλείας προκειμένου να διαιωνίζεται η εξουσιαστική σχέση των γονιών με τα παιδιά, που εντωμεταξύ συμπεριφέρονται το λιγότερο... απόκοσμα, είναι πολλές. Μια από αυτές είναι η εξής: τα παιδιά έχουν διδαχθεί πως θα είναι έτοιμα να περάσουν το φράχτη μόνο αν πέσει ο αριστερός τους (ή ο δεξιός, δεν έχει σημασία) κυνόδοντας...
Μην ψάχνετε παραλληλισμούς με ανώμαλους πατεράδες που κλείνουν σε μπούνκερ και βιάζουν επί σειρά ετών τις κόρες τους. Πρόκειται για κάτι πολύ πέρα από αυτό. Θέλετε να το πάρουμε σε μικρή κλίμακα; Η από τα τρία μέτρα εκτέλεση της πατριαρχικής οικογένειας. Ο πάτερ φαμίλιας, άρχων του μικρόκοσμου, Θεός του σπιτιού και βιβλική μορφή σοφίας, ράβει τα πάντα στα μέτρα του κι έχει τα παιδιά-υποτελείς στο πλευρό του, να υποδεικνύει συμπεριφορές, να ξέρει τα πάντα και να λειτουργεί για το καλό όλων. Το αποτέλεσμα; Τα παιδιά συμπεριφέρονται (κυριολεκτικά) σαν σκυλιά κι εκτονώνουν τη συσσωρευμένη ενέργειά τους με τους πλέον άγαρμπους τρόπους. Όσο για το γιο, άρρεν γαρ, χαίρει ιδιαίτερων σεξουαλικών προνομίων... Όλα αυτά υπό το άγρυπνο μάτι της καθολικά υποταγμένης και συνένοχης μάνας. Η προστασία των παιδιών είναι απλώς η δικαιολογία για να θρέψουν ουσιαστικά το μεγάλο Εγώ του ενός.
Να το πάμε λίγο πιο έξω; Η υποκρισία μιας ολόκληρης κοινωνίας και μιας θρησκείας που έχουν καταστήσει την ενοχή του ατόμου θεμέλιο λίθο της κοινωνικής συνοχής. Το μότο: Σεξουαλική καταπίεση και καταστολή των επιθυμιών. Όταν η κόρη ρωτάει: «Μαμά, τι είναι μουνί;» η απάντηση που λαμβάνει είναι αφοπλιστική: «Μουνί είναι η μεγάλη λάμπα. Παράδειγμα: το μουνί έσβησε και το δωμάτιο βυθίστηκε στο σκοτάδι».
Ο Λάνθιμος έχει τσαμπουκά και φτιάχνει μια συγκλονιστική ταινία αποσπώντας εξαιρετικές ερμηνείες απ’ όλους τους ηθοποιούς και ιδιαίτερα από τα τρία παιδιά που κινούνται στο χώρο με αφηρημένα βλέμματα και συναισθηματική νοημοσύνη νηπίων. Με αισθητική ρετρό δεκαετίας του ογδόντα και το σπίτι να με χρώματα και αποχρώσεις ψυχιατρικού ασύλου, ο ταλαντούχος σκηνοθέτης στήνει άψογα το σκηνικό μιας βαθιά σοκαριστικής αφήγησης, με ακραίες σκηνές, ευφυείς και συνάμα βίαιες, με χιούμορ τραγικό και εικόνες που ναι, είναι κλισέ, αλλά στοιχειώνουν και σου παγώνουν το αίμα. Η ταινία είναι ένα νυστέρι που σκίζει το δέρμα και πιάνει σάρκα. Είναι ένα κομμάτι σπασμένου καθρέφτη που σφηνώνεται στο μυαλό. Με λίγα λόγια ο «Κυνόδοντας» είναι ακριβώς όλα αυτά που οφείλει και πρέπει να είναι...
