">
Του ΤΑΣΟΥ ΘΩΜΑ
Η πρώτη επαφή με την πυρηνική ενέργεια ήρθε στη Χιροσίμα και στο Ναγκασάκι. Έπειτα μάθαμε πως η πυρηνική ενέργεια μπορεί να χρησιμοποιηθεί με ασφάλεια για ειρηνικούς σκοπούς, καλύπτοντας ενεργειακές ανάγκες με μηδαμινό (οικονομικό) κόστος, όπως διαβεβαίωνε το 1953 ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντουάιτ Αϊζενχάουερ και το ’54 ο Lewis Strauss, πρόεδρος της Αμερικάνικης επιτροπής Ατομικής ενέργειας. Εν συνεχεία ήρθαν τα ατυχήματα, επί παραδείγματι το Θρι Μάιλ Άιλαντ της Πενσιλβανίας (1979) και κορυφαίο το Τσέρνομπιλ (1986). Ωστόσο, έκτοτε, τα πυρηνικά εργοστάσια εκσυγχρονίστηκαν, ώστε να μην επιτρέψουν τραγικά ατυχήματα και μια νέα διαρροή ραδιενέργειας. Η διαδρομή αυτή, της πυρηνικής ενέργειας, πλέον φτάνει στη Φουκουσίμα, οπού η καταστροφή είναι προ των πυλών.
«Η καταστροφή αυτή δεν έχει προηγούμενο», τόνισε ο αυτοκράτορας της Ιαπωνίας, Ακιχίτο, σε μια σπάνια τηλεοπτική του εμφάνιση, ενώ στη Φουκουσίμα το πρωί της Τετάρτης ξέσπασε νέα πυρκαγιά στον αντιδραστήρα Νο.4 με αποτέλεσμα να εκτιναχθεί το επίπεδο της ακτινοβολίας στις εγκαταστάσεις. Η ακτινοβολία ανήλθε, σύμφωνα με το Al Jazeera, σε 1.000 μιλισιβέρτ, προτού πέσει και πάλι στα επίπεδα των 800-600 μιλισιβέρτ, μέγεθος που ωστόσο εξακολουθεί να ξεπερνά κατά πολύ το επίπεδο ασφαλείας, αναγκάζοντας την ιδιοκτήτρια εταιρεία Tepco να αποσύρει προσωρινά το εναπομείναν προσωπικό (περίπου 50 στον αριθμό) του πυρηνικού εργοστασίου.
Οι αρχές προσπαθούν με κάθε μέσο να θέσουν υπό έλεγχο τις φωτιές, ωστόσο, οι επιχειρήσεις διεξάγονται με δυσκολία, λόγω των υψηλών επιπέδων ραδιενέργειας. Οι κυριότερες πηγές ανησυχίας αφορούν, σύμφωνα με την Γαλλική Αρχή Πυρηνικής Ασφάλειας (ASN), τη δεξαμενή αποθήκευσης του αναλωθέντος πυρηνικού καυσίμου στον αντιδραστήρα Νο.4 και την εξέλιξη της κατάστασης ως προς την ασφάλεια των αντιδραστήρων Νο.3 και Νο.2, «όπου το κέλυφος του πυρήνα μπορεί να έχει υποστεί φθορά».
Ο υπουργός Βιομηχανίας, Ερίκ Μπεσόν, ισχυρίστηκε ότι η χώρα χάνει τον έλεγχο της κατάστασης στον πυρηνικό σταθμό της Φουκουσίμα και κάλεσε τους πολίτες της που βρίσκονται στο Τόκιο να εγκαταλείψουν τη χώρα ή να κατευθυνθούν προς τη νότια Ιαπωνία. Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Ρώσος επικεφαλής της Ατομικής Επιτροπής, Σεργκέι Κιριγένκο, εκτίμησε ότι «επαληθεύεται το χειρότερο σενάριο».
Ο Ιάπωνας πρωθυπουργός είχε δηλώσει, πριν ακόμη την έκρηξη του πρώτου αντιδραστήρα στο εργοστάσιο της Φουκουσίμα, το Σάββατο (12/03/2011), πως η χώρα του αντιμετωπίζει «τη χειρότερη κρίση από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο». Η αντιπαραβολή ήταν πλήρως εύστοχη, για μια χώρα που γνωρίζει τα δεινά της πυρηνικής ενέργειας όσο καμία άλλη. Η Χιροσίμα και το Ναγκασάκι ήταν ο απότοκος της αιμοσταγούς αμερικάνικης στρατιωτικής μηχανής, ωστόσο έκτοτε υπήρξαν και άλλα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, το Θρι Μάιλ Άιλαντ της Πενσιλβανίας (1979) και κορυφαίο το Τσέρνομπιλ, παρότι επισήμως ούτε ο βομβαρδισμός του Τρούμαν, ούτε τα πυρηνικά ατυχήματα φέρουν αυτόν τον τίτλο, τα οποία ήταν κομμάτι της πανίσχυρης παγκόσμιας πυρηνικής βιομηχανίας. Τα εν λόγω «ατυχήματα», πλήττουν κατά καιρούς το γόητρο της βιομηχανίας, ωστόσο, πάντοτε αυτή καταφέρνει να επιστρέψει. Και αν κρίνουμε από την σκόπιμη ασάφεια της Μέρκελ, όσον αφορά τη μονιμότητα της διακοπής λειτουργίας των πυρηνικών εργοστασίων στην Γερμανία, η βιομηχανία, φαίνεται να σκοπεύει να τηρήσει τα συμβόλαιά της.
«Η Ιαπωνία γνώριζε ότι τα εργοστάσια δεν ήταν ασφαλή»
Αποκάλυψη σοκ των υπό δημοσίευση, μέσω Wikileaks, διπλωματικών τηλεγραφημάτων των ΗΠΑ. Τα εν λόγω (ξεχασμένα) τηλεγραφήματα αποδεικνύουν πως η Ιαπωνία είχε προειδοποιηθεί από τη Διεθνή Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας (ΙΑΕΑ), ότι τα πυρηνικά της εργοστάσια δεν ήταν σε θέση να αντέξουν ισχυρούς σεισμούς. Σύμφωνα με τηλεγράφημα αξιωματούχου της IAEA, οι κανονισμοί ασφαλείας των εργοστασίων ήταν ξεπερασμένοι, ενώ ενδεχόμενοι ισχυροί σεισμοί θα δημιουργούσαν «σοβαρό πρόβλημα» στους πυρηνικούς ηλεκτροπαραγωγικούς σταθμούς.
Το συγκεκριμένο τηλεγράφημα, με ημερομηνία Δεκέμβριο του 2008, αναφέρει πως ειδικός της ΙΑΕΑ, ο οποίος δεν κατονομάζεται, είπε πως «οι κανονισμοί σεισμικής ασφάλειας έχουν αναθεωρηθεί μόλις τρεις φορές τα τελευταία 35 χρόνια».Παράλληλα, ο ειδικός σημείωσε ότι «οι πρόσφατοι σεισμοί [του 2008] σε ορισμένες περιπτώσεις είχαν υπερβεί τη σχεδιαστική βάση ορισμένων πυρηνικών εργοστασίων και ότι αυτό είναι ένα σοβαρό πρόβλημα που πλέον δίνει τις κατευθύνσεις στον τομέα της σεισμικής ασφάλειας».
Επιπλέον, παλαιότερα τηλεγραφήματα αποκαλύπτουν ότι το Τόκιο είχε αντιταχθεί σε δικαστική εντολή, η οποία αποφάσισε το κλείσιμο πυρηνικού εργοστασίου στη δυτική Ιαπωνία, καθώς, όπως αποφάσισε το δικαστήριο, «σε περίπτωση σεισμού άνω των 6.5 ρίχτερ θα υπήρχε περίπτωση διαρροής ραδιενέργειας, λόγω παλαιών εγκαταστάσεων». Ωστόσο, η ιαπωνική υπηρεσία ατομικής ενέργειας διαβεβαίωσε κοινή γνώμη και δικαστικές αρχές για την ασφάλεια του αντιδραστήρα και η Ιαπωνική κυβέρνηση κέρδισε την έφεση της πρώτης απόφασης το 2009.
Τέλος, τα τηλεγραφήματα, που στην ουσία «ξέθαψε» η Daily Telegraph (ήταν ήδη δημοσιευμένα, απλά κανείς δεν ασχολήθηκε), περιλαμβάνουν συζητήσεις Αμερικανών διπλωματών με τον Τάρο Κόνο, Ιάπωνα βουλευτή, ο οποίος φέρεται να είπε πως «η ιαπωνική κυβέρνηση κουκουλώνει πυρηνικά ατυχήματα». Εν συνεχεία, ο ίδιος, «κατηγόρησε το Ιαπωνικό υπουργείο Οικονομίας, Εμπορίου και Βιομηχανίας (METI), για παραλήψεις του πραγματικού κόστους της πυρηνικής ενέργειας και των προβλημάτων που αυτή επιφέρει».
Μολονότι ο νυν πρωθυπουργός της Ιαπωνίας, Ναότο Καν, δεν κατείχε το προαναφερθέν αξίωμα την περίοδο για την οποία μιλούν τα τηλεγραφήματα, θα αυξηθεί η πίεση στο πρόσωπό του για την απάντηση σε καίρια ερωτήματα. Σε συνέδριο της Ομάδας Πυρηνικής Ασφάλειας των G8 στο Τόκιο, το 2008, είχαν εκφραστεί ανησυχίες για τις εγκαταστάσεις της Ιαπωνίας. Τότε η Ιαπωνική κυβέρνηση είχε δεσμευτεί να τις εκσυγχρονίσει.
Ωστόσο, ο εκσυγχρονισμός τους δεν φάνηκε ικανός να αποτρέψει την πιθανότητα πυρηνικού ολέθρου. Το βεληνεκές του σεισμού, και του τσουνάμι, δεν αποτελούν άλλοθι για την σεισμογενή και πυρηνικά προηγμένη Ιαπωνία. Παράλληλα, ενώ η ενοχή της Ιαπωνικής πλευράς σε θέματα ασφαλείας αποδεικνύεται περίτρανα με καταστροφικές συνέπειες, λογής λογής «ομάδες» ειδημόνων βρίσκονται εκτεθειμένες. Η ΙΑΕΑ και η Ομάδα Πυρηνικής Ασφάλειας των G8 είναι συνυπεύθυνες στη σημερινή τραγωδία. Η πυρηνική ενέργεια δεν είναι ποτέ ασφαλής, πράσινη ή φιλική (όπως προπαγάνδιζε το παλιό καρτούν του Disney). Και η Ιαπωνία δεν πρέπει να γίνει ο αποδιοπομπαίος τράγος μιας ολόκληρης βιομηχανίας.
Επανεξέταση της πυρηνικής ενέργειας;
Μεταφέρεται από τα ΜΜΕ, διεθνή και εγχώρια ότι στην Ευρώπη, αλλά και παγκοσμίως έχει ξεκινήσει μια ολική επανεξέταση της χρήσης της πυρηνικής ενέργειας. Ωστόσο, αυτή η είδηση δεν δείχνει να επιβεβαιώνεται από τις δηλώσεις και προθέσεις των ηγετών, Ευρωπαϊκών και μη.
Η ελβετική κυβέρνηση αντέδρασε «παγώνοντας» τα σχέδιά της για την κατασκευή ή την αντικατάσταση πυρηνικών σταθμών. Παράλληλα, στη Γερμανία, όπου το θέμα της πυρηνικής ενέργειας αποτελούσε ήδη «καυτή πατάτα» για τη Μέρκελ, ανακοινώθηκε το άμεσο κλείσιμο των επτά πυρηνικών σταθμών, που τέθηκαν σε λειτουργία πριν από το 1980. Ωστόσο, αυτό που χαρακτηρίζει την κίνηση τόσο της Ελβετίας, όσο και της Γερμανίας είναι η ασάφεια. Η μεν Ελβετία ανέστειλε τα σχέδια της «προς το παρόν», ενώ η Γερμανία «για περίοδο τριών μηνών».
Η φημολογούμενη επανεξέταση δεν φαίνεται να αγγίζει την Τουρκία, την Πολωνία, την Τσέχικη Δημοκρατία, την Ιταλία ή την Ολλανδία, όλες χώρες με μελλοντικά σχέδια εγκατάστασης πυρηνικών αντιδραστήρων. Ενώ στη Γαλλία, όπου η πυρηνική ενέργεια καλύπτει το 75-80 τοις εκατό των ενεργειακών της αναγκών, ο Σαρκοζί επαινεί την ασφάλεια των εγκαταστάσεων της χώρας και ο υπουργός εξωτερικών, Αλέν Ζιπέ, δηλώνει πως «θα χρειαζόταν 30 χρόνια για να βγούμε από την πυρηνική ενέργεια και μόνο αν αναπτύξουμε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας».
Όπως είπε ο πρωθυπουργός της Βουλγαρίας, Μπόικο Μπορίσοφ, «πρέπει να κατανοήσουμε ότι η Γερμανία, η Γαλλία, οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ιαπωνία δεν πρόκειται να κλείσουν τους πυρηνικούς σταθμούς τους». Στη γείτονα χώρα εδρεύουν 2 πυρηνικοί αντιδραστήρες στο «Κοζλοντούι», ενώ έχει δοθεί άδεια για την κατασκευή ενός νέου αντιδραστήρα στη «Μπελένε».
