Του ΤΑΣΟΥ ΘΩΜΑ
Η εποχή της άμεσης και διαρκούς πληροφόρησης. Ενώ ο μακελάρης της Νορβηγίας πυροβολούσε ανυπεράσπιστους εφήβους στην κατασκήνωση του νησιού Ουτόγια, ο υπόλοιπος κόσμος παρακολουθούσε τις εκρήξεις στο Όσλο. Και τα διεθνή ΜΜΕ μας πρόσφεραν απλόχερα ισχυρές δόσεις εκφοβισμού, ισλαμοφοβίας και παραπληροφόρησης. Η βρετανική Sun του Ρούπερτ Μέρντοχ είπε αυτό που, ας μην κρυβόμαστε, περιμέναμε. «Σφαγή από την αλ-Κάιντα: Η 11η Σεπτεμβρίου της Νορβηγίας». Και ο Ρ. Μέρντοχ δεν ήταν ο μόνος. Ακολούθησαν οι κολοσσοί της ειδησεογραφίας. Οι New York Times μίλησαν για ομάδες της Τζιχάντ που εκδικούνταν για την εμπλοκή της Νορβηγίας στο Αφγανιστάν. Ο ειδήμων που εμπιστεύτηκαν οι NYT λέγεται Will McCants, ο οποίος όλη την Παρασκευή μετέφραζε αραβικές φράσεις, που «ενημέρωναν» για το είδος των εκρηκτικών που χρησιμοποιήθηκαν στην επίθεση, και τις ανέβαζε στο Twitter. Οι «έγκυρες» λεπτομέρειες προέρχονταν από κάποιο φόρουμ όπου έγραφαν οι Άραβες «τρομοκράτες».
Η λίστα μονάχα αυξάνεται. Οι τρεις πρώτες παράγραφοι του editorial της Wall Street Journal ασχολούνταν με το Ισλάμ και την αλ-Κάιντα. Η αρθρογράφος της Washington Post, Τζένιφερ Ρούμπιν, έγραφε πως αν δεν είναι έργο της αλ-Κάιντα, τότε κάποιο άλλο κομμάτι της Τζιχάντ ενεργοποιήθηκε. Εν συνεχεία μάλιστα υπερασπιζόταν τον Δυτικό ανίερο «πόλεμο κατά της τρομοκρατίας». «Αυτή η επίθεση είναι μια υπενθύμιση για όλους αυτού που νομίζουν πως είναι πολύ ακριβό να κηρύττεις πόλεμο εναντίον της Τζιχάντ». Παράλληλα, πέρα από τα «έγκυρα» ΜΜΕ και οι μπλόγκερς έπαιρναν φωτιά. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η Πάμελα Γκέλερ, ιδρυτής της οργάνωσης Stop Islamization of America (Σταματήστε τον εξισλαμισμό της Αμερικής), η οποία πόσταρε χαιρέκακα «Μπορείτε να αγνοήσετε την Τζιχάντ, αλλά δεν μπορείτε να αγνοήσετε τις συνέπειες του να αγνοείτε την Τζιχάντ».
Αυτή ήταν η άμεση πληροφόρηση που υπήρχε από τα διεθνή ΜΜΕ. Ο πόλεμος των πολιτισμών σε όλο του το μεγαλείο ακόμη και από τις πλέον έγκριτες εφημερίδες, όπως οι New York Times. Δεν σταμάτησε εκεί όμως. Ένα άλλο άρθρο της προαναφερθείσας εφημερίδας ήταν ακόμη πιο εριστικό. Τη στιγμή που πιανόταν ο Αντερς Μπρέιβικ , χωρίς ακόμα τα κίνητρά του να έχουν γίνει γνωστά, νέος ειδήμων μας γνωστοποιούσε πως αν δεν είναι αλ-Κάιντα, σε αυτήν την περίπτωση ευθύνεται η αλ-Κάιντα. Ο Μπράιν Φίσμαν, ερευνητής αντιτρομοκρατίας στο New America Foundation της Ουάσιγκτον, έλεγε πως «Ακόμη και αν εν τέλει αποδειχτεί πως είναι κάποιος με περισσότερα πολιτικά κίνητρα, [αυτό το συμβάν] δείχνει ότι πολλοί μαθαίνουν από την αλ-Κάιντα». Σύμφωνα με τον Μ. Φίσμαν η επίθεση στην Νορβηγία είχε την υπογραφή της αλ-Κάιντα. Παρότι ο Α. Μπρέιβικ χρησιμοποίησε το ίδιο εκρηκτικό που είχε χρησιμοποιήσει ο ακροδεξιός Τίμοθι ΜακΒέιλ το 1995 στην Οκλαχόμα, και ωσάν η κτηνωδία να εφευρέθηκε το 2001.
Ενώ οι πληροφορίες αυτές εξακολουθούν να υπάρχουν στο διαδίκτυο την στιγμή που γράφονταν αυτές οι γραμμές, ειδική μνεία αξίζει και στην μετέπειτα αντίδραση των μέσων ενημέρωσης. Όπως ακούμε σε όλα τα διεθνή ΜΜΕ οι πράξεις του Α. Μπρέιβικ είναι αυτές ενός παρανοϊκού ανθρώπου και ουδεμία σχέση έχουν με την ιδεολογία, πίσω από την οποία κρύβεται, και τίποτε άλλο, ο δράστης. Ο άνθρωπος που αποτυπώνει καλύτερα αυτήν την ρητορική είναι ο αρθρογράφος της βρετανικής Telegraph, Μπόρις Τζόνσον. Από τον τίτλο καταλαβαίνουμε τι ακολουθεί «Δεν υπάρχει τίποτα να μελετήσουμε στο μυαλό του δολοφόνου της Νορβηγίας». Και η συνέχεια είναι στο ίδιο μοτίβο. «Μπορούμε να αγνοήσουμε την ανόητη ιδεολογία του (..)Δεν ήταν για τη μετανάστευση, την Ευραραβία, τα Hadith, ή το σχέδιο των ευρωκρατών κατά του λαού. Δεν ήταν πραγματικά για την ιδεολογία ή θρησκεία. Ήταν όλα γι 'αυτόν, και την αίσθηση ανεπάρκειάς του σε σχέση με το γυναικείο φύλο». Η τελευταία παράγραφος του άρθρου θα μπορούσε κάλλιστα να είναι «μην ακούτε αυτούς που μας λένε συνέχεια πως φταίει η κοινωνία, ενώ ξεκάθαρα φταίει η απόρριψή του από το γυναικείο φύλο».
Μετά το κείμενο του Μ. Τζόνσον αντιλαμβάνεται κανείς γιατί το μανιφέστο του Α. Μπρέιβικ είναι γεμάτο με αναφορές σε άρθρα του αγγλικού Τύπου. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η Μέλανι Φίλιπς της Daily Mail, η οποία σχολιάζοντας στην άνοδο της μετανάστευσης τονίζει (κερδίζοντας τη θέση της στο μανιφέστο) πως «Σκοπός της είναι να καταστρέψει για πάντα αυτό που σημαίνει Βρετανός». Εξ ου και ο Μάθιου Γκούντγουιν δεν φαίνεται να είναι πολύ Βρετανός εν συγκρίσει με την Μ. Φίλιπς. Γράφοντας στην Guardian προειδοποιεί πως «θα ήταν πολύ εύκολο να αποκηρύξουμε τον Μπρέιβικ σαν μια Νορβηγική εξαίρεση, όμως κάτι τέτοιο θα ήταν λάθος». Εξηγεί πως οι απόψεις του ανθρώπου που βύθισε στο πένθος την Νορβηγία είναι πολύ διαδεδομένες στην Ευρώπη. «Υπάρχει μια βίαιη κουλτούρα εντός της ευρύτερης ακροδεξιάς υποκουλτούρας» και ευδοκιμεί σε ένα σύστημα που υποκρίνεται ότι δεν υπάρχει.
Τα ΜΜΕ αρχικά μας παρουσίασαν κάποιους ισλαμιστές φονταμενταλιστές ως υπαίτιους. Όταν αποκαλύφθηκε πως ήταν κάτι άλλο, πιο κρυφό πιο τρομακτικό, μας είπαν πως πρόκειται για έναν μοναχικό καβαλάρη. Στην πραγματικότητα μοναδικός τους στόχος είναι ο αποπροσανατολισμός. Ο Αντερς Μπρέιβικ υπήρξε κομμάτι του νεοφασιστικού Κόμματος της Προόδου μέχρι το 2006 μαζί με πολλούς άλλους που δεν σφάγιασαν 76 άτομα. Όμως, οι ιδέες που τον συντρόφευσαν και τον θέριεψαν για να εκτελέσει την κτηνωδία της Παρασκευής είναι κάθε άλλο παρά περιθωριακές. Αυτές προσέφεραν τα θεμέλια και το βάθρο για τις αποτρόπαιες πράξεις του Νορβηγού.
Κανείς δεν μπορεί να δηλώσει άμοιρος ευθυνών. Η Άνγκελα Μέρκελ, ο Νικολά Σαρκοζί και ο Ντέιβιντ Κάμερον είπαν πέρσι ακριβώς αυτό που διακηρύττει ο Α. Μπρέιβικ από το μανιφέστο του. «Η πολυπολιτισμική κοινωνία έχει αποτύχει» είχαν δηλώσει και οι τρεις ηγέτες. Στην Ευρώπη της λιτότητας, της ανεργίας και της φτώχειας η ισλαμοφοβία και ο ρατσισμός κατά των μεταναστών δρα καταπραϋντικά για τις κυβερνήσεις και αποπροσανατολιστικά για τους λαούς. Όμως, όπως έγραψε ο Ιμπραήμ Χιούιτ, για λογαριασμό του Aljazeera, «Έχουμε πλέον προειδοποιηθεί».
Υπό κράτηση ο Μπρέιβικ-Δηλώνει πως είχε συνεργούς
Ο Α. Μπρέιβικ παραδέχθηκε πως είναι ο υπεύθυνος για το μακελειό αλλά δήλωσε ποινικά αθώος για τις κατηγορίες που του προσάπτονται. Η ακροαματική διαδικασία έγινε κεκλεισμένων των θυρών, ενώ ο κατηγορούμενος δήλωσε επίσης, στο δικαστήριο ότι έχει άλλες δύο ομάδες συνεργατών. Ο δικαστής Κιμ Χέγκερ έδωσε εντολή να τεθεί υπό προσωρινή κράτηση οκτώ εβδομάδων, ενώ προσέθεσε ότι κατά τις πρώτες τέσσερις εβδομάδες της κράτησής του ο κατηγορούμενος θα τεθεί σε απομόνωση και δεν θα του επιτρέπεται να λαμβάνει γράμματα, να ενημερώνεται από τα μέσα ενημέρωσης ή να δέχεται επισκέψεις, με μόνη εξαίρεση τον δικηγόρο του. «Ο κατηγορούμενος έκανε σήμερα δηλώσεις που χρειάζονται περαιτέρω έρευνα, συμπεριλαμβανομένης αυτής ότι υπάρχουν άλλοι δύο πυρήνες στην οργάνωσή του», σημείωσε ο δικαστής σε συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε. Η νορβηγική αστυνομία δεν μπορεί να «αποκλείσει εντελώς» το ενδεχόμενο ο δράστης της διπλής επίθεσης να είχε βοήθεια από τρίτους στις επιθέσεις με βόμβα και αυτόματο όπλο. Εξάλλου, όπως δήλωσε ο εισαγγελέας Κρίστιαν Χάτλο σε συνέντευξη Τύπου «ο Μπρέιβικ, ο οποίος παραδέχθηκε ότι ήταν ο δράστης της διπλής επίθεσης, δήλωσε έτοιμος να περάσει την υπόλοιπη ζωή του στη φυλακή». Διαδηλωτές που είχαν συγκεντρωθεί μπροστά από το δικαστήριο φώναζαν «καταραμένε προδότη» και χτυπούσαν το αυτοκίνητο που μετέφερε τον κατηγορούμενο στο δικαστήριο. «Όλοι εδώ τον θέλουν νεκρό», δήλωσε σε δημοσιογράφο ένας εκ των διαδηλωτών.