">
Γράφει ο Σωτήρης Μπαμπατζιμόπουλος
Αξιολόγηση: *
Σκηνοθεσία: Μαρκ Άντριους, Μπρέντα Τσάπμαν
Με τις φωνές των: Κέλι ΜακΝτόναλντ, Έμα Τόμπσον, Μπίλ Κόνολι, Τζούλι Γουόλτερς
Διάρκεια: 100΄
Κάποτε σ’ ένα μακρινό παρελθόν πολύχρωμων εικόνων η Μέριδα ήταν μια μικρή και πάρα πολύ ζωηρή Σκοτσέζα πριγκίπισσα. Προφανώς ζούσε σ’ ένα μαγευτικό κάστρο, όπου οι κάτοικοι περνούσαν τον πολύ ελεύθερο χρόνο τους κυνηγώντας αρκούδες. Η Μέριδα, λοιπόν, έπρεπε να ακολουθήσει τις προσταγές της μάνας της και το πρωτόκολλο της καταγωγής της. Τι εννοώ μ’ αυτό; Πως έπρεπε να αποδεχτεί τη βαριά κληρονομιά της και να παντρευτεί τον πιο άξιο Σκοτσέζο, ώστε κι αυτή κάποτε να γίνει βασίλισσα, να τεκνοποιήσει και να ζήσει καλά κι ευτυχισμένη, όπως όλα τα φρόνιμα κοριτσάκια. Έλα, όμως, που η Μέριδα ούτε ήθελε να ακούσει για γάμους και πανηγύρια! Τι έκανε, λοιπόν; Απευθύνθηκε σε μια τρελομάγισσα για βοήθεια, η οποία μεταμόρφωσε τη μητέρα της σε… αρκούδα. Και φυσικά από εκεί πέρα ακολούθησαν ένα σωρό ευτράπελα…
Η Ντίσνεϊ ξέρει να φτιάχνει ιστορίες για παιδιά, ξέρει να μαγνητίζει το βλέμμα τους, να τους χαρίζει γέλιο, αλλά και να διασκεδάζει τους ενήλικες συνοδούς, ώστε να μένουν όλοι ικανοποιημένοι. Επίσης, κακά τα ψέματα, έχει εξελιχθεί σχεδιαστικά σε τέτοιο βαθμό που παίζει σχεδόν χωρίς ανταγωνισμό στο πρωτάθλημα των παραγωγών κινουμένων σχεδίων. Τούτη τη φορά εκμεταλλεύεται το φολκλόρ των σκοτσέζικων τοπίων και προσθέτει δυο απολαυστικούς χαρακτήρες, την τρελομάγισσα και τη μαμά αρκούδα, για να ανεβάσει τον πήχη ακόμα πιο ψηλά.
Κι όμως, λυπάμαι, αλλά εγώ δεν πείθομαι. Η Ντίσνεϊ μ’ έχει κουράσει. Ανέκαθεν υπήρξε πυλώνας συντηρητισμού που με ευλάβεια αναπαρήγαγε όλα τα κοινωνικά κλισέ προκειμένου να βοηθήσει τους γονείς να αναθρέψουν φρόνιμα παιδιά που θα γίνονταν σαν αυτούς: υπάκουοι. Πίσω από την αφέλεια των ιστοριών, τα φαντεζί σχέδια και τις κωμικοτραγικές καταστάσεις, υποβόσκει ένας άκρατος φαλλοκρατισμός και μια βαθιά πίστη στην εξουσία. Η αμφισβήτηση δεν χωράει πουθενά. Ακόμα κι αν εμφανίζονται ψήγματά της στους χαρακτήρες, όπως εν προκειμένω στη Μέριδα, που καθότι έφηβη αντιστέκεται στις βουλές των γονιών της, εντέλει παρουσιάζονται με τρόπο χιουμοριστικό και η κατακλείδα είναι μία: Τα κορίτσια πρέπει να είναι φρόνιμα. Τα κορίτσια πρέπει να υπακούν.
Άλλα συμπεράσματα που μπορούμε να εξαγάγουμε είναι τα εξής: Οι άνθρωποι είναι άσπρο ή μαύρο. Καλοί ή κακοί. Η οικογένεια μπορεί να έχει μόνο μια μορφή. Η σεξουαλικότητα είναι καθαρά δυαδική, ο άντρας είναι ρωμαλέος και η γυναίκα θηλυκή. Ο μεγάλος σε ηλικία άντρας παραμένει γοητευτικός. Η γυναίκα όχι. Η πίστη στην οικογένεια και η υποταγή στους γονείς είναι άκρας σημασίας, διότι η υποταγή είναι προτέρημα. Και οι εξουσιαστές (σε μικροκλίμακα οι γονείς) ξέρουν πολύ καλά τι κάνουν, διότι είναι πάντα από αγνό ενδιαφέρον. Απώτερος στόχος της ανθρώπινης ύπαρξης είναι η αληθινή αγάπη, η οποία στηρίζεται στην απουσία σεξουαλικής επιθυμίας και στο μύθο του αγέρωχου καβαλάρη που θα δεχτεί την άσπιλη και παρθένα κόρη.
Εν πάση περιπτώσει, αν είστε γονέας όλα αυτά μπορούν να σας φαίνονται ακραία. Ίσως να σας φαίνονται και βολικά... Όχι, μια ταινία κινουμένων σχεδίων ποτέ δεν κατέστρεψε ένα παιδί. Το άθροισμα των μύθων, των παραμυθιών και των «αθώων» ιστοριών, όμως, που γαλουχούν γενιές και γενιές, είναι ολέθριο. Κι ας μην το παραδέχεστε… Κι ας μην το βλέπετε. Κι ας είναι μπροστά από τη μύτη σας.
