Γράφει ο Παναγιώτης Σκουρής*
Θα έχετε καταλάβει ασφαλώς, ότι πολλές φορές, προκειμένου, να αποτυπώσω μια κατάσταση που με απασχολεί, προσφεύγω σε αξιότερους από εμένα και τους χαρακτηρισμούς που έχουν αποδώσει σε κακώς -κυρίως- κείμενα.
Σήμερα λοιπόν ανατρέχω σε ένα μεγάλο λογοτέχνη, τον Εμμανουήλ Ροϊδη. Παρά το γεγονός, ότι έγραφε στην καθαρεύουσα, εμένα μου αρέσει πολύ και συμφωνώ σε πολλά μαζί του. Έλεγε λοιπόν χαρακτηριστικά: «Οι Άγγλοι έχουσι δύο βουλάς, την άνω και την κάτω, ημείς μίαν μόνην ανωκάτω». Εννοούσε τη βουλή των κοινοτήτων και τη βουλή των λόρδων και το σύστημα διπλής επικύρωσης που έχουν οι Βρετανοί και πολλές άλλες χώρες.
Ας κρατήσουμε το χαρακτηρισμό άνω κάτω για τη δική μας (μοναδική) βουλή, λοιπόν. Αναμφισβήτητα μετά τις πρόσφατες εξελίξεις που σχετίζονται με ευρήματα και ενέργειες της ευρωπαϊκής εισαγγελίας αποδίδει πλήρως την εικόνα. Η αλήθεια είναι, ότι η κατάσταση έχει γίνει μπάχαλο και πριν από το συγκεκριμένα γεγονότα για λόγους που πολλές φορές έχουμε επισημάνει από τούτη εδώ τη στήλη.
Τα αίτημα λοιπόν που έστειλε η ευρωπαϊκή εισαγγελία για άρση ασυλιών έφερε στην επιφάνεια ένα διαχρονικό φαινόμενο που δεν είναι άλλο από τη διαμεσολάβηση που πολλές φορές προσφέρουν οι εκπρόσωποι του έθνους στους πολίτες, δηλαδή τους ψηφοφόρους. Αυτό που αποκαλούμε ρουσφέτι στην καθομιλουμένη.
Όλο αυτό λοιπόν ανοίγει μια ενδιαφέρουσα συζήτηση, η οποία εκκινεί μέσα στη Μεγάλη Εβδομάδα, την εβδομάδα των παθών δηλαδή. Ενδιαφέρουσα το δίχως άλλο η συγκυρία, αλλά και ο συμβολισμός.
Το ρουσφέτι λοιπόν είναι μία διαχρονική παθογένεια της σύγχρονης ελληνικής πραγματικότητας. Το σίγουρα είναι, ότι το φαινόμενο, όπως και να το δεις, είναι παθογενές. Διότι σε ένα σύστημα, ένα κράτος, το οποίο λειτουργεί κανονικά, δε θα έπρεπε, να χρειάζεται.
Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή.
Διαπιστώνουμε και στη συγκεκριμένη συζήτηση καταρχάς τα συνήθη. Από τη μία πλευρά η κυβερνητική πλευρά διαρρηγνύει τα ιμάτιά της (άλλη μία αναφορά στο Άγιο Πάσχα), ότι δεν τρέχει κάστανο, δεν υπάρχει κανένα ποινικό αδίκημα και ότι η εισαγγελική αρχή υπερβάλει.
Η αντιπολίτευση από την άλλη πλευρά εξανίσταται και μιλάει για εγκληματικές οργανώσεις, διαφθορά, διαπλοκή, βρώμα και δυσωδία.
Δε θα μπω καθόλου σε όλο αυτό και θα σας αφήσω να διαλέξετε εσείς πλευρά. Όχι επειδή θέλω, να αποφύγω να πάρω θέση, αλλά κυρίως επειδή θεωρώ, ότι αμφότερες οι προσεγγίσεις είναι άκρως προβληματικές. Διότι σκόπιμα αγνοούν την πραγματικότητα και τη μεγάλη εικόνα.
Καμία πλευρά δεν αρνείται, ότι μεταξύ των καθηκόντων του βουλευτή, του εκπροσώπου του λαού δηλαδή, είναι, να αποτελεί αποκούμπι για τον πολίτη, όταν αυτός δε βγάζει άκρη με τις δημόσιες αρχές. Αυτό είναι μία σαφής προσπάθεια εξαγνισμού του ρουσφετιού.
Τί άλλο μας δείχνει, όμως;
Πρώτον, την ανεπάρκεια της διοίκησης. Εάν είχαμε μία δημόσια διοίκηση, η οποία λειτουργούσε με τον ορθό τρόπο, όλα θα προχωρούσαν ομαλά και δε θα απαιτούνταν καμία διαμεσολάβηση από κανένα. Και πολύ περισσότερο θα είχε πολίτες που θα ήταν ικανοποιημένοι από τη λειτουργία και τη συνείδηση, ότι όλα λειτουργούν με τον καλύτερο τρόπο. Χρηστή διοίκηση με άλλα λόγια.
Δεν την έχουμε και αυτό οφείλεται και στην ηγεσία, αλλά και στους διοικούμενους. Οι πρώτοι επιδιώκουν κενά, τα οποία θα επιτρέπουν και πολλές φορές θα καθιστούν αναγκαία την παρέμβασή τους. Οι δεύτεροι είναι καχύποπτοι και αρνούνται να δεχτούν αποφάσεις, οι οποίες είναι λιγότερο ή περισσότερο βλαπτικές για αυτούς. Αν θέλετε ένα παράδειγμα, ας εξετάσουμε το θέμα μιας τροχαίας παράβασης. Τη διαπράττεις εν γνώση σου, δεν αμφισβητείς δηλαδή, ότι την έκανες την κουτσουκέλα, αλλά μόλις έρθει η ώρα της συνέπειας, δεν την αποδέχεσαι και ψάχνεις μέσο, να την ανατρέψεις.
Αν θέλετε να το πάμε και ακόμα παρακάτω, αναλογιστείτε τις περιπτώσεις, όπου έχει κοπεί η δυνατότητα παρέμβασης, εκεί δηλαδή που το κράτος έχει πραγματικά εκσυγχρονιστεί. Εκεί τελειώνει κατά μείζονα λόγο και το ρουσφέτι.
Δεύτερον, χαμηλότατο επίπεδο πολιτικής εξουσίας και εξάρτησης της σταδιοδρομίας κάποιου από τη διαμεσολάβηση. Οι βουλευτές εκλέγονται με σταυρό προτίμησης, οπότε οι εξυπηρετήσεις κρίνονται μάλλον αναγκαίες. Για αυτό το λόγο άλλωστε κανένας δε θα αποδεχτεί, ότι μια εξυπηρέτηση είναι κακό πράγμα. Επειδή είναι αναγκαίο και το κάνουν όλοι.
Τρίτον, ανάλογο επίπεδο ψηφοφόρων. Εδώ υπάρχει η προσωπική ευθύνη του καθενός, αλλά και της εξουσίας που κερδίζει από αυτό. Περισσότερο για το λόγο, ότι έτσι της δίνεται η δυνατότητα να παραμένει, συνολικά, στο άθλιο σημερινό της επίπεδο.
Υπάρχει λύση; Σίγουρα.
Δε θα αναφερθώ εδώ στην παιδεία, όχι επειδή παρέλκει, αλλά επειδή είναι αυτονόητη. Πέραν όμως αυτού, χρειαζόμαστε δυο λογιών εκσυγχρονισμό.
*Ο Παναγιώτης Σκουρής είναι επίκουρος καθηγητής ευρωπαϊκού δημοσίου δικαίου στο Τμήμα Δημόσιας Διοίκησης του Παντείου Πανεπιστημίου Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, δικηγόρος και συνιδρυτής του δικηγορικού γραφείου AnPLegal Praxis (www.anplegal.gr).
- Θεσσαλονίκη: Η ανακοίνωση του ΑΠΘ για τον 19χρονο φοιτητή με μηνιγγίτιδα
- Το «πρωτόκολλο» του Ιράν για τα Στενά του Ορμούζ - Διεθνείς αντιδράσεις
- Μητσοτάκης για απαγόρευση social media σε παιδιά - «Οι γονείς είναι απελπισμένοι»
- Θεσσαλονίκη: Ελεύθερος με όρους 17χρονος που κατηγορείται για βιασμό 14χρονης
