Σαράντα χρόνια παρουσίας στα γράμματα συμπληρώνει φέτος η ποιήτρια και δοκιμιογράφος Ευτυχία - Αλεξάνδρα Λουκίδου.
Με αφορμή αυτή την επέτειο η Ένωση εκ Κωνσταντινουπόλεως Βορείου Ελλάδος την τιμά με μια εκδήλωση απόψε στις 7μμ στη Δημοτική Βιβλιοθήκη (Σβώλου με Εθνικής Αμύνης).
«Γράφοντας ο εαυτός μας έρχεται και μας συστήνεται λέγοντάς μας όχι μόνο αυτό που είμαστε την ώρα εκείνη που γράφουμε αλλά εκείνο που θα γίνουμε ο κόσμος και εμείς όταν η γλώσσα απαλλάξει τον κόσμο από την πραγματικότητα, για να ανατείλει η αλήθεια», σημείωσε η ίδια μιλώντας στον «Τύπο Θεσσαλονίκης».
Αναφέρθηκε στα βιβλία και στις ποιητικές συλλογές της, αλλά και στην ποίηση. Όπως είπε «Η ποίηση έχει τον τρόπο της χωρίς συστάσεις, επεξηγήσεις και διαφημιστικά να πείσει και να σαγηνεύσει και τον πιο δύσπιστο. Αρκεί κάποιος να μάθει στους νέους πώς να εγκαταλείπουν τις άμυνες και αντιστάσεις τους, ώστε να αφεθούν στη μαγεία του άγνωστου να τους συνεπάρει».
Περισσότερα στην συνέντευξη που ακολουθεί.
-Φέτος συμπληρώνονται 40 χρόνια παρουσίας σας στον χώρο των γραμμάτων. Τι κρατάτε από αυτή την πολυγραφότατη πορεία;
-Υπάρχει ένας δρόμος μέσα μας που έχει ήδη διανυθεί ερήμην μας ακόμα πριν απ’ τη γέννησή μας. Αυτόν τον δρόμο - ανίδεοι εντελώς, άλλοτε σκουντουφλώντας άλλοτε βαδίζοντας με ευκολία και άλλοτε σαστισμένοι - τον περπατάμε και μας πάει ή τον πηγαίνουμε με θάρρος και άγνοια κινδύνου. Στη διαδρομή αυτή θα έλεγα ίσως ότι κρατώ τις λέξεις και την ουσία τους έτσι όπως μου φανερώνεται ολοκαίνουργια κάθε φορά που γράφω, απαλλαγμένη από την κοινόχρηστη σημασία της. Γράφοντας ο εαυτός μας έρχεται και μας συστήνεται λέγοντάς μας όχι μόνο αυτό που είμαστε την ώρα εκείνη που γράφουμε αλλά εκείνο που θα γίνουμε ο κόσμος και εμείς όταν η γλώσσα απαλλάξει τον κόσμο από την πραγματικότητα, για να ανατείλει η αλήθεια.
Θα πω όμως ότι κρατώ και τις λέξεις των άλλων και από αυτές τους ανθρώπους που τις εκστόμισαν είτε τους έχω συναντήσει είτε όχι, αφού η ποίηση που αγάπησα δεν ήταν μόνο εγχώρια. Κρατώ την αίσθηση ότι όλα εντέλει είναι ένα πρόσχημα: τα τάλαντα, οι δεξιότητές μας, οι προτιμήσεις και οι απέχθειές μας. Είναι ένα πρόσχημα, ένα ξεγέλασμα, προκειμένου να συναντήσουμε το άλλο που είμαστε αλλά μας το κρύβει ο φόβος.
-Πώς ξεκινήσατε τη διαδρομή σας ως συγγραφέας και ποιήτρια;
-Στα τυφλά, με ένα ένστικτο παιδικό αλλά σοφό συγχρόνως που με έσπρωξε στα 21 μου να εκδώσω την πρώτη μου συλλογή. Η αλήθεια είναι ότι διάβαζα και με συγκινούσε η ποίηση. Δεν την καταλάβαινα εννοείται πάντοτε αλλά ένιωθα πως κάτι πολύ σπουδαίο συντελείται εκεί μέσα και αυτό με συνάρπαζε. Διάβαζα και θεωρούσα πως όλα όσα διάβαζα απευθύνονταν σε εμένα προσωπικά και πως έπρεπε και εγώ να συμμετέχω σ’ αυτή τη συνομιλία και να απαντώ με ποίηση. Όσο παράδοξο κι αν ακούγεται αυτό σε συνδυασμό και με μια έμφυτη αγάπη μου στη γλώσσα και στη μεταμορφωτική της δύναμη λειτούργησαν ως κινητήριος μοχλός για τη γραφή. Πειραματισμοί και απόπειρες τα πρώτα γραφτά αλλά τους οφείλω πολλά. Τα βλέπω με μεγάλη συμπάθεια και ευγνωμοσύνη, γιατί κρατούν μέσα τους ακέραιο το κορίτσι εκείνο που υπήρξα. Εξέδωσα το 1986 την πρώτη μου ποιητική συλλογή από τις εκδόσεις Εγνατία με τον Γιώργο Κάτο και έκτοτε ακολούθησαν άλλες 7 συλλογές και δύο τόμοι δοκιμίων.
-Ποιο βιβλίο σας έχει την πιο ξεχωριστή θέση στην καρδιά σας και γιατί;
-Σίγουρα το πρώτο, γιατί ανέλαβε να με κουβαλήσει ως εδώ και φυσικά κάθε φορά θα λέω πως είναι το εκάστοτε τελευταίο, γιατί θα φέρει πιστότερα την ψυχική και πνευματική φυσιογνωμία μου τη χρονική στιγμή της συγγραφής του. Κάτοπτρο άλλωστε η ποίηση και εμείς ενώπιόν του γυμνοί να αντικρύζουμε την εικόνα τη δική μας και του κόσμου απαλλαγμένη από ψιμύθια και ψεύδη. Η συλλογή μου «Ο θυρωρός των ημερών», Κέδρος 2022 κατέχει μια ξεχωριστή θέση στην καρδιά μου καθώς φέρει όλη την τρέχουσα πορεία της συνείδησής μου έτσι όπως τη διαμόρφωσε η βίαιη συνθήκη της πανδημίας που για άλλη μια φορά μας απέδειξε πως το μόνο σίγουρο που έχουμε είναι η εφημερότητά μας.
Ο ΘΥΡΩΡΟΣ ΤΩΝ ΗΜΕΡΩΝ
Μετρά ο ωρολογοποιός
με τη μεζούρα του ράφτη πια τον χρόνο.
Καιρό τώρα τα δευτερόλεπτα απιστούν
καταβροχθίζουν στα γρανάζια τους
πτηνά, πλεούμενα και δεσποινίδες εποχής
που αργοπορούν αφηρημένες
κι ας μειδιούν με νόημα στον θυρωρό των ημερών.
Δεν ξεγελιέται, γυρεύει φιλοδώρημα.
Βιάζεται η υδρόγειος
κι είναι κλειστό απόψε το μουσείο
– η σκόνη κι ο συναγερμός
φρουρούν τα αρχαία νομίσματα –, δεν προλαβαίνει.
Η μόνη οικονομία της λίγη χρυσή κλωστή
απ’ τη θητεία στον λαβύρινθο.
Είναι αρκετή να εξαγοράσει τη διάρκεια;
Και δείτε, κύριε, στο καντράν τους λεπτοδείχτες
– δέκα και δέκα ακριβώς ̶
η σταματημένη στιγμή της κοιμωμένης χώρας.
Όλα αρρωσταίνουν βήχοντας.
Τελειώνει ο χρόνος των μορφών.
Το χρέος δεν θα μου χαριστεί.
Εξάπαντος, λίγη λεβάντα.
-Τι σας εμπνέει;
-Το αδικαίωτο της ανθρώπινης φύσης και του κόσμου. Ο θάνατος που μας καταδιώκει και δεν τον οφείλουμε σε κανέναν, αφού άλλος πλήρωσε για εμάς. Με άλλα λόγια, η θνητότητά μας και ο θυμός μου για αυτήν. Κάθε λογής απώλειες και ο χρόνος που, ενώ δεν υπάρχει, μας καταδυναστεύει και μας έπεισε πως θα μας παραδώσει στο τέλος αλλοιωμένους και κάτισχνους. Με τη σημαία μεσίστια. Αλλά και τα μικρά ασήμαντα, αθέατα από τους πολλούς που έρχεται η ποίηση και τα βγάζει στο φως, τους χαρίζει μια δεύτερη ζωή κάτω απ’ τον μικρό προβολέα του βλέμματός μας. Κάθε τι σιωπηλό και ήσυχο που παραμένει στην αφάνεια με κινεί να συνομιλήσω μαζί του και να του δώσω φωνή. Η τέχνη σε κάθε μορφή της ως πολιτική πράξη καταγγέλλει το άδικο και μας καλεί στο φως, ακόμα κι αν ασχολείται με το σκοτάδι.
-Πώς βλέπετε τη σημερινή λογοτεχνία και ποίηση;
-Υπάρχει μια έξαρση συγγραφική, κάτι που οπωσδήποτε το θεωρώ ελπιδοφόρο, αλλά στον αντίποδα τίθενται θέματα που ήδη προβληματίζουν τη λογοτεχνική κοινότητα και τους πνευματικούς ανθρώπους. Η τεχνητή νοημοσύνη και τα πλασματικά της κατασκευάσματα, βακτηρίες που στηρίζουν σε ξυλοπόδαρα τη φιλαρέσκεια και ματαιοδοξία μας, έρχονται να ακυρώσουν τη βάσανο της γλώσσας και τη βιωματική συνθήκη. Είναι απόλυτη ανάγκη να προϋπάρχει επαφή με τη λογοτεχνική παράδοση, αφομοίωση των επιρροών και όχι βεβιασμένη συναρμολόγηση δανείων, προκειμένου να βγούμε στο λιμάνι της αναγνώρισης με ξένα ρούχα και χωρίς εξοπλισμό. Και εννοείται σε κανένα λιμάνι δεν βγαίνουμε. Μεσοπέλαγα αρμενίζουμε και κάποτε το σκαρί, χωρίς να το πάρουμε είδηση, βυθίζεται. Σίγουρα, υπάρχουν και εκείνοι οι λίγοι για τους οποίους γράφει ο Ελύτης: « Μέσα στη θλίψη της απέραντης μετριότητας που μας πνίγει από παντού, παρηγοριέμαι ότι κάπου, σε κάποιο καμαράκι, κάποιοι πεισματάρηδες αγωνίζονται να εξουδετερώσουν τη φθορά.».
-Πώς θα μπορούσαν να την γνωρίσουν περισσότερο οι νέοι;
-Διαβάζοντας. Αλλά και αυτό πια, με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και το ίντερνετ, γίνεται αποσπασματικά και αποκομμένα από ένα σύνολο έργου που φέρει τη σφραγίδα του ποιητή. Δεν προβάλλεται η ποίηση πλέον από τα μέσα ούτε οι ποιητές ως κάποιοι που κάτι έχουν να πουν. Έχει συνδεθεί η ποίηση με κάτι ανιαρό με το οποίο ασχολούνται οι συναισθηματικοί, οι αργόσχολοι και προβληματικοί. Οπωσδήποτε, τα σχολεία θα μπορούσαν να βοηθήσουν, αν οι καθηγητές πρώτα είχαν γοητευτεί από αυτήν και ήθελαν απλά να φέρουν τους μαθητές σε επαφή μαζί της πέρα από εξεταστικά πλαίσια και βαθμολογίες. Η ποίηση έχει τον τρόπο της χωρίς συστάσεις, επεξηγήσεις και διαφημιστικά να πείσει και να σαγηνεύσει και τον πιο δύσπιστο. Αρκεί κάποιος να μάθει στους νέους πώς να εγκαταλείπουν τις άμυνες και αντιστάσεις τους, ώστε να αφεθούν στη μαγεία του άγνωστου να τους συνεπάρει. Η ποίηση, κακά τα ψέματα, βγάζει μόνης της το ψωμί της, δεν έχει ανάγκη τη δική μας προώθηση. Φτάνει να είμαστε διατεθειμένοι να εισέλθουμε στην περιοχή της και να αλλοιωθούμε από την άλλη πραγματικότητα.
-Ποιοι οι δικοί σας αγαπημένοι συγγραφείς;
-Ντοστογιέφσκι. Και μετά Έλιοτ, Μπέκετ, Ρίλκε, Μαρκές, Καρούζος, Ελύτης, Σεφέρης, Θέμελης, Καρέλλη, Λεοντάρης, Αλεξάκης, μα είναι πάρα πολλοί και όλοι τόσο διαφορετικοί μεταξύ τους. Μα πώς άφησα έξω τον Σολωμό;
-Ποια τα επόμενα συγγραφικά σας βήματα;
-Έχω υπό έκδοση δύο ποιητικές συλλογές και δύο τόμους δοκιμίων. Αν μου βρείτε τρόπο να αγοράσω χρόνο, δίνω όσο όσο.
Χρήσιμα
Στην εκδήλωση θα μιλήσουν οι: Γ.Φρέρης, Β. Καπλάνη, Θ.Κοροβίνης. Συμμετέχει το μουσικό σχήμα "Ωδηπόροι της Σαλονίκης".
