Συνέντευξη στην Λεμονιά Βασβάνη
Ο Κώστας Θωμαΐδης ήταν μόλις 20 χρονών όταν γνώρισε τον Θάνο Μικρούτσικο. Από τότε πορεύτηκε μαζί του για 45 χρόνια. «Ήταν Μέντορας, Δάσκαλος, έγινε φίλος μου αδερφός και σε κάποιες δύσκολες στιγμές της ζωής μου, στάθηκε σαν πατέρας», ανέφερε ο Θεσσαλονικιός δημιουργός με αφορμή την συμμετοχή του στην συναυλία - αφιέρωμα στον αγαπημένο συνθέτη με τίτλο «Πάντα γελαστοί και γελασμένοι» που θα δοθεί στις 4 Σεπτεμβρίου στη Μονή Λαζαριστών.
Μαζί του στη σκηνή θα είναι η Ρίτα Αντωνοπούλου, ο Γιάννης Κότσιρας, ο Δημήτρης Μπάσης και η Νεφέλη Φασούλη, ενώ μαέστρος θα είναι ο Θύμιος Παπαδόπουλος.
«Σε έναν κόσμο γεμάτο εικόνες, πληροφορίες και σύντομα μηνύματα, ο Μικρούτσικος βοηθάει τον ακροατή να σταθεί, να ακούσει και να αναμετρηθεί με έναν στίχο», σχολίασε. Και πρόσθεσε στο «ΤyposThes» πως «ο Θάνος μάς δίνει τραγούδια με τα οποία μπορούμε να σκεφτούμε το παρόν, να ονειρευτούμε το μέλλον».
Κατά τον ίδιο «σπουδαίος δημιουργός δεν είναι αυτός που απλώς περιγράφει την εποχή του. Είναι αυτός που καταφέρνει να της δώσει ένα στίγμα».
Όπως μας είπε «η τέχνη ίσως είναι ένας από τους πιο ουσιαστικούς τρόπους με τους οποίους μπορεί να υπάρξει πολιτική σήμερα, με την έννοια της συμμετοχής στα ερωτήματα της κοινωνίας».
Τέλος, δεν παρέλειψε να αναφερθεί και σε μια άλλη μεγάλη του αγάπη: το ραδιόφωνο.
-Τι αγαπάτε περισσότερο στα τραγούδια του Θάνου Μικρούτσικου;
-Η μουσική και τα τραγούδια του Θάνου Μικρούτσικου είναι βιβλίο που το μελετώ χρόνια τώρα (όπως και το έργο κι άλλων μεγάλων δημιουργών). Είναι μεγάλο κομμάτι της μουσικής μου εκπαίδευσης. Αυτό που θα ξεχώριζα είναι η ένταση και η αλήθεια τους. Ιδιαίτερα μου αρέσει ο τρόπος που συνδυάζει την ποίηση με τη μουσική. Οι στίχοι δεν λειτουργούν απλώς ως «λόγια πάνω σε μια μελωδία», αλλά αποκτούν μια δική τους δραματουργία. Η μουσική του μπορεί να είναι ταυτόχρονα Λυρική, Τρυφερή, Ερωτική, Πολιτική με μηνύματα πανανθρώπινα, χωρίς να χάνει ποτέ την αμεσότητά της. Ακούγοντας τα μελοποιημένα ποιήματα του Κωνσταντίνου Καβάφη, του Γιάννη Ρίτσου, του Μανόλη Αναγνωστάκη, του Χριστόφορου Λιοντάκη, του Brecht, του Μαγιακόφσκι, του Ναζίμ Χικμέτ, του Μάνου Ελευθερίου, του Άλκη Αλκαίου αλλά και τόσων άλλων στιχουργών, έχεις την αίσθηση ότι κάθε τραγούδι κουβαλάει μια ολόκληρη Ιστορία.
-Πώς «κουμπώνουν» στο σήμερα;
-Κουμπώνουν ίσως περισσότερο απ’ όσο θα περιμέναμε. Η μουσική του Θάνου Μικρούτσικου δεν είναι απλώς «μουσική μιας εποχής». Είχε μέσα της ερωτήματα που παραμένουν ανοιχτά.
Η πολιτική διάσταση των τραγουδιών του, για παράδειγμα, σήμερα ακούγεται ως ανάγκη για αξιοπρέπεια, ελευθερία και συλλογικότητα, αλληλεγγύη σε μια εποχή όπου η κοινωνική ανασφάλεια και η αίσθηση αδιεξόδου είναι έντονες.
Η ποίηση, αντίστοιχα, λειτουργεί σαν αντίβαρο στην ταχύτητα της εποχής μας. Σε έναν κόσμο γεμάτο εικόνες, πληροφορίες και σύντομα μηνύματα, ο Μικρούτσικος βοηθάει τον ακροατή να σταθεί, να ακούσει και να αναμετρηθεί με έναν στίχο.
Και υπάρχει και κάτι βαθύτερο: η αντίφαση. Τρυφερότητα και οργή, μοναξιά και συλλογικότητα, έρωτας και απώλεια, όνειρο και πραγματικότητα. Αυτές οι αντιθέσεις δεν ανήκουν σε μια συγκεκριμένη δεκαετία, είναι ανθρώπινες.
Γι' αυτό, νομίζω, ένας νέος άνθρωπος σήμερα μπορεί να ακούσει τα τραγούδια και τις μουσικές του Θάνου, και να μη νιώσει ότι ακούει «παλιό τραγούδι». Μπορεί να νιώσει ότι κάποιος περιγράφει με έναν παλιό αλλά ακόμη ζωντανό τρόπο αυτά που ο ίδιος δυσκολεύεται να εκφράσει.
Και ίσως αυτό είναι το σημαντικότερο: ο Θάνος δεν μας προσφέρει μόνο τραγούδια για να θυμόμαστε το παρελθόν. Μας δίνει τραγούδια με τα οποία μπορούμε να σκεφτούμε το παρόν, να ονειρευτούμε το μέλλον.
-Τι θυμάστε από εκείνον; Πώς ήταν ως συνεργάτης;
-Τον γνώρισα στα 20 μου χρόνια. Πορεύτηκα μαζί του 45 ολόκληρα χρόνια. Στάθηκα δίπλα του σαν μαθητής διψασμένος για γνώσεις επάνω στον κοινό μας έρωτα, την μουσική. Ήταν Μέντορας, Δάσκαλος, έγινε φίλος μου αδερφός και σε κάποιες δύσκολες στιγμές της ζωής μου, στάθηκε σαν πατέρας.
Έζησα, πολλές φορές την γέννηση τραγουδιών, μουσικών για το θέατρο, διδάχτηκα τον τρόπο διαβάζοντας ένα ποιητικό κείμενο να μην στέκομαι στην πρώτη ανάγνωση, αλλά να προσπαθώ να μπω βαθύτερα στο νόημα του. Έτσι έχτιζα την ερμηνεία μου. Μου δίδασκε ένα έργο νότα-νότα, με απελευθέρωνε. Δεν θα ξεχάσω όταν μελετούσαμε την «Σονάτα του Σεληνόφωτος» του Γιάννη Ρίτσου, για ένα μήνα κάθε μέρα και για 3 ώρες κάναμε πρόβα. Το Ίδιο και για τα ποιήματα του Κωνσταντίνου Καβάφη, αλλά και άλλων του έργων.
Την ώρα της δουλειάς ήταν αυστηρός προσεγγίζοντας την κάθε λεπτομέρεια με Μαθηματική ακρίβεια. Ήταν γενναιόδωρος με αστείρευτο χιούμορ και ταλέντο στις τηλεφωνικές φάρσες, σε όλους τους φίλους και συνεργάτες του, αλλάζοντας συχνά την φωνή του. Ως Μαθηματικό μυαλό το πρόγραμμα που είχε μπροστά του το ακολουθούσε με θρησκευτική ευλάβεια.
Χαρισματική προσωπικότητα, με κοινωνικές ευαισθησίες, με αγάπη στην οικογένεια του, στις παρέες, στους φίλους του. Μου λείπει πολύ. Αναπολώ τις πρόβες μας, τις συναυλίες, τις θεατρικές παραστάσεις που ερμήνευα την μουσική του, τις συμβουλές του και τις ατέλειωτες συζητήσεις για την μουσική και ιδιαίτερα του 20ο αιώνα. Μου λείπουν οι Βεγγέρες στο σπίτι του, τα ταξίδια μας και τόσα αλλά που κρατώ στην καρδιά μου.
-Έχετε συνεργαστεί και με άλλους σπουδαίους συνθέτες; Τι θυμάστε από εκείνα τα χρόνια;
-Έχω πολλές αναμνήσεις. Θα σας διηγηθώ ένα παιδικό μου όνειρο. Αν θυμάμαι καλά πρέπει να ήταν τον χειμώνα του 1966. Από οχτώ χρονών έπαιζα στο παιδικό θέατρο Θεσσαλονίκης της Μαίρης Σοΐδου. Εκείνη τη χρονιά παίζαμε κάθε Κυριακή πρωί στο θέατρο «Παλλάς», που βρίσκονταν απέναντι από τον Λευκό Πύργο. Στον ίδιο χώρο, μία Δευτέρα βράδυ, έδωσε συναυλία ο Μίκης Θεοδωράκης με τη Μαρία Φαραντούρη και το Γρηγόρη Μπιθικώτση. Οι τεχνικοί του θεάτρου, που τους γνώριζα, με έβαλαν στην αίθουσα. Πήγα και στάθηκα όρθιος και λίγο αριστερά μπροστά στο πάλκο. Από εκεί έβλεπα τον Μίκη Θεοδωράκη να ανοίγει σαν φτερά τα χέρια του και να διευθύνει. Τότε σκέφτηκα πως θα’ θελα να ήμουν μεγάλος, να τραγουδώ μαζί τους και υπό την διεύθυνση του Μίκη Θεοδωράκη. Μια παιδική σκέψη ένα παιδικό όνειρο με όλη την αθωότητα της ηλικίας. Πού να φανταζόμουν ότι κάποιες δεκαετίες αργότερα θα γινόταν πραγματικότητα. Ήμουν στη σκηνή, δίπλα στη Μαρία Φαραντούρη και ο Μίκης Θεοδωράκης μας διεύθυνε σε ένα εμβληματικό του έργο, την «Κατάσταση Πολιορκίας».
Θεωρώ δάσκαλό μου και τον Μίκη Θεοδωράκη κι ευτυχία να τραγουδήσω μαζί του σε κοντσέρτα ανά τον κόσμο, αλλά και σε μεγάλα ταξίδια συζητήσεων γύρω από τη μουσική.
Επίσης είχα γνωριμία με το Γιάννη Ρίτσο. Από τους γλυκύτερος ανθρώπους που γνώρισα. Δεν θα ξεχάσω ποτέ τις συμβουλές του. Τυχερός που συνομίλησα με τον Μάνο Ελευθερίου και τον Άλκη Αλκαίο. Είναι κι άλλοι πάρα πολύ δημιουργοί από τούς οποίους αποκόμισα γνώσεις.
Είμαι Ευγνώμων σε όλους.
-Στις μέρες μας υπάρχουν σπουδαίοι δημιουργοί; Τι είναι αυτό που μπορεί να κάνει έναν μουσικό, έναν καλλιτέχνη διαχρονικό;
-Δεν χρειάζεται να ψάξουμε σήμερα έναν “Νέο Θεοδωράκη, Χατζιδάκι, Ξαρχάκο, Μικρούτσικο» και τόσους άλλους εξαιρετικούς δημιουργούς μας. Αυτό θα ήταν μάλλον άδικο για τους σημερινούς δημιουργούς. Ήταν όλοι τους προϊόν μιας συγκεκριμένης ιστορικής συγκυρίας, αλλά και δημιουργοί που διαμόρφωσαν οι ίδιοι αυτή τη συγκυρία.
Το ενδιαφέρον σήμερα είναι να δούμε ποιος δημιουργός μπορεί να εκφράσει τη δική μας εποχή με τρόπο που, σε 20 ή 30 χρόνια, θα αναγνωρίζουμε ως αυθεντικά δικό της.
Και εκεί θα έβαζα ένα πολύ δύσκολο κριτήριο: Ο σπουδαίος δημιουργός δεν είναι αυτός που απλώς περιγράφει την εποχή του. Είναι αυτός που καταφέρνει να της δώσει ένα στίγμα.
Νομίζω πως η διαχρονικότητα δεν είναι πρόθεση του καλλιτέχνη αλλά το αποτέλεσμα της αλήθειας του. Ένας μουσικός γίνεται διαχρονικός όταν καταφέρνει κάτι πολύ δύσκολο: να μιλήσει πολύ συγκεκριμένα από την εποχή του, αλλά ταυτόχρονα να αγγίξει κάτι που δεν παλιώνει ποτέ.
-Ο Μικρούτσικος ήταν και πολιτικοποιημένος. Πώς μπορεί να συνδυαστεί η πολιτική με την τέχνη σήμερα;
-Θα έλεγα ότι η τέχνη ίσως είναι ένας από τους πιο ουσιαστικούς τρόπους με τους οποίους μπορεί να υπάρξει πολιτική σήμερα. Όχι απαραίτητα με την έννοια της κομματικής προπαγάνδας, αλλά με την έννοια της συμμετοχής στα ερωτήματα της κοινωνίας.
Να μιλά για τον άνθρωπο πίσω από το γεγονός, να αμφισβητεί, να δίνει φωνή σε ανθρώπους που δεν ακούγονται, να υπερασπίζεται την ελευθερία της σκέψης. Όταν η τέχνη γίνεται απλώς σύνθημα, χάνει μεγάλο μέρος της δύναμής της. Το σύνθημα λέει στον άνθρωπο τι πρέπει να πιστέψει. Η μεγάλη τέχνη τον βάζει να αισθανθεί, να σκεφτεί και τελικά να αποφασίσει μόνος του. Ο Θάνος Μικρούτσικος παραμένει ενδιαφέρον παράδειγμα. Δεν έβαζε απλώς «πολιτικό μήνυμα» πάνω στη μουσική. Έκανε την πολιτική εμπειρία προσωπικό συναίσθημα και την προσωπική εμπειρία συλλογικό ερώτημα. Ίσως λοιπόν σήμερα η πρόκληση για έναν νέο καλλιτέχνη να είναι αυτή: Να μην προσπαθήσει να κάνει τέχνη για την πολιτική, αλλά τέχνη που να καταλαβαίνει βαθιά τον άνθρωπο και την κοινωνία μέσα στην οποία ζει.
-Τι θα δούμε στην συναυλία στη Θεσσαλονίκη;
-Θα ήθελα να πω πως πάντα όταν τραγουδώ στη Θεσσαλονίκη είμαι ιδιαίτερα συγκινημένος. Έρχονται στη μνήμη οι παιδικές και εφηβικές μου αναμνήσεις. Σαν παλιό άλμπουμ με φωτογραφίες που ο χρόνος δεν αλλοίωσε.
Στο πρόγραμμα θα ακουστούν δείγματα από εμβληματικά έργα του Θάνου.Τραγούδια που όλοι μας λίγο πολλοί έχουμε συνδέσει με στιγμές της ζωής μας.Τραγούδια που το κοινό συμμετέχει τραγουδώντας, και που ενώνεται σε ένα ρεφρέν ως μια μεγάλη παρέα.
-Η πόλη μας κάποτε είχε πολλές ζωντανές σκηνές. Σήμερα πώς βιώνεται η μουσική εμπειρία; Έχουμε κλειστεί περισσότερο στο σπίτι ακούγοντας μουσική σε πλατφόρμες ή το live αντιστέκεται;
-Νομίζω ότι συμβαίνουν και τα δύο ταυτόχρονα. Η μουσική έχει γίνει πιο προσωπική και πιο εύκολη στην πρόσβαση, αλλά το live όχι μόνο δεν εξαφανίστηκε· σε πολλές περιπτώσεις απέκτησε ακόμη μεγαλύτερη αξία. Οι πλατφόρμες άλλαξαν ριζικά τη σχέση μας με τη μουσική. Έχουμε ολόκληρη σχεδόν τη μουσική ιστορία στην τσέπη μας και ακούμε μόνοι, με ακουστικά, στο σπίτι, στον δρόμο, στη δουλειά. Μπορούμε να φτιάξουμε μια απολύτως προσωπική «ηχητική ζωή». Αυτό είναι τεράστια ελευθερία, αλλά έχει και ένα τίμημα: η μουσική κινδυνεύει να γίνει φόντο. Να περνάει από μέσα μας χωρίς να κατοικούμε πραγματικά μέσα της. Πολλές φορές ακούμε ένα τραγούδι για δευτερόλεπτα και αμέσως πηγαίνουμε στο επόμενο.
Στο live δεν ακούς απλώς ένα τραγούδι. Βρίσκεσαι μέσα σε ένα γεγονός. Βλέπεις τον καλλιτέχνη, ακούς τις μικρές ατέλειες, αισθάνεσαι το κοινό, τραγουδάς μαζί με αγνώστους. Και κυρίως, υπάρχει κάτι που καμία πλατφόρμα δεν μπορεί να αναπαράγει πλήρως: η αίσθηση ότι αυτό που συμβαίνει συμβαίνει μόνο μία φορά και είσαι παρών. Έχω την αίσθηση ότι όσο περισσότερο ψηφιοποιείται η μουσική τόσο περισσότερο αναζητούμε την ανθρώπινη, φυσική εμπειρία της.
-Πέρα από τραγουδιστής είστε και μουσικός παραγωγός. Πώς σχολιάζετε το ραδιόφωνο στην εποχή μας; Τι σας προβληματίζει σε αυτό;
-Το ραδιόφωνο είναι μεγάλη μου αγάπη. Νιώθω κάθε μου εκπομπή σαν συναυλία στην οποία συμμετέχω. Ο τίτλος της «Πλανόδιες Μουσικές». Κάθε βράδυ στις 10 στο Δεύτερο Πρόγραμμα της Ελληνικής Ραδιοφωνίας, βγαίνει η εκπομπή στον αέρα. Εκπομπή με την παρουσία ανθρώπου στο μικρόφωνο σε αντίθεση με την πλειοψηφία των ραδιοφώνων που δουλεύουν με 300 - 400 τραγούδια σε play list που προγραμματίζει ένα κομπιούτερ.
Το ζωντανό ραδιόφωνο έρχεται στον ακροατή με προσωπικότητα, αυθορμητισμό, σχόλιο, επιλογή τραγουδιών και επαφή με τον ακροατή.
Χρήσιμα
Προπώληση more.com και στο δίκτυο συνεργατών (Public, Nova).
Τηλεφωνικές Κρατήσεις: 2117700000, Φυσική Προπώληση (μόνο εισιτήρια ορθίων)
Σάρωθρον: Κατούνη 17 - 19 | Θεσσαλονίκη, Λαδάδικα.
Τιμές εισιτηρίων: Α ζώνη: 30€ (αριθμημένες θέσεις καθήμενων), Β ζώνη: 25€ (αριθμημένες θέσεις καθήμενων), Γ ζώνη: 20€ (κερκίδα, αριθμημένες θέσεις καθήμενων), Δ ζώνη: 18€ (όρθιοι). Early Bird τα 100 πρώτα εισιτήρια ορθίων με 15€.
- Η στιγμή που 59χρονος βάζει φωτιά στη Θεσσαλονίκη – Το βίντεο ντοκουμέντο
- Χαλκιδική: Κλείνουν τα ντουζ των beach bar σε 2η παραλία – Τελειώνει το νερό
- Πολύ υψηλός κίνδυνος πυρκαγιάς αύριο σε Θεσσαλονίκη, Χαλκιδική – Ποιες περιοχές είναι στο «κόκκινο»
- Λύθηκε το μυστήριο: Τι ήταν τα UFO στον ουρανό Κρήτης και Αττικής – Η εξήγηση Κολυδά
