Του Σωτήρη Μπαμπατζιμόπουλου
Είχα διάθεση να ασχοληθώ με τον τραγέλαφο της προανακριτικής επιτροπής σχετικά με τη λίστα Λαγκάρντ, αλλά είναι τόσο φως φανάρι ότι άκρη δεν θα βγει, που δεν ξέρω καν αν έχει νόημα ο οποιοσδήποτε να ασχολείται μαζί της. Είναι αισιόδοξο και ρομαντικό στα όρια της βλακείας να πιστεύει κανείς πως μια επιτροπή απαρτιζόμενη από βουλευτές μπορεί να (προ)ανακρίνει επί της ουσίας άλλους βουλευτές και να καταλήξει σ’ ένα συγκεκριμένο πόρισμα που θα επιρρίπτει ευθύνες σε συγκεκριμένα πολιτικά πρόσωπα. Αντί λοιπόν να αναφερθώ σε πράγματα προφανή, θα μιλήσω για ένα γράμμα που κυκλοφόρησε στο διαδίκτυο, το οποίο ένας μαθητής λυκείου απέστειλε στον υπουργό οικονομικών αναρωτώμενος πώς είναι δυνατόν να επιτευχθεί ανάπτυξη με μέτρα συνεχούς συρρίκνωσης της οικονομίας. Θα ήθελα να σημειώσω εδώ ότι ο μαθητής καλά έκανε κι έγραψε ό,τι έγραψε, αν και η αναδημοσίευσή του από διάφορους ιστοτόπους ήταν ατυχής, τίγκα στο συνήθη λαϊκισμό ευκολίας και διαποτισμένη από έντονο πατερναλισμό (αχ, μωρέ, δες τι έγραψε ο μικρός).
Η αλήθεια είναι πως η κατακόρυφη πτώση τελειωμό δεν έχει και όσοι μιλούν για ανάπτυξη, μάλλον μας κοροϊδεύουν. Η ελληνική οικονομία αυτόν τον καιρό δεν παράγει σχεδόν τίποτα, ενώ συνεχίζει τις εισαγωγές προϊόντων ασταμάτητα. Η μοναδική ουσιαστική εισροή χρήματος προέρχεται από τον τουρισμό, ο οποίος κι αυτός πλήττεται λόγω της γενικότερης κρίσης, αλλά και του αμείλικτου ανταγωνισμού από παρεμφερείς και πιο φτηνούς τουριστικούς προορισμούς (βλέπε Τουρκία και Ισπανία). Η ανεργία έχει φτάσει στο 25%, οι μισθοί και συντάξεις έχουν κουτσουρευτεί ενίοτε σε σημείο τρέλας, ο βασικός μισθός δεν φτάνει ούτε για να συντηρήσεις τον εαυτό σου, ενώ οι τιμές καυσίμων, θέρμανσης και ηλεκτρισμού ολοένα και αυξάνονται. Ταυτόχρονα η φορολογία έχει αυξηθεί ενώ το προσωρινό χαράτσι ιδιοκατοίκησης (λες και ήταν κανείς τόσο αφελής που να νόμιζε πως θα ήταν προσωρινό), μετονομάζεται σε ενιαίο φόρο ακινήτων και θα ισχύει μέχρι να πεθάνουμε. Η ανεργία και οι χαμηλοί μισθοί συρρικνώνουν την ποσότητα χρήματος στην αγορά, με αποτέλεσμα ο ιδιωτικός τομέας να υποφέρει, τα μαγαζιά να κλείνουν και οι επιχειρήσεις είτε να κλείνουν είτε να κάνουν περικοπές. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την περαιτέρω συρρίκνωση της αγοράς και τη διακίνηση ακόμα λιγότερου χρήματος, το οποίο στη συνέχεια αυξάνει την ανεργία και πάει λέγοντας.
Οι κρατικές εισπρακτικές μέθοδοι άνευ πλάνου για την αποπληρωμή των δανείων ουσιαστικά παραλύουν οτιδήποτε θα μπορούσε να κινηθεί, ενώ ταυτόχρονα η πώληση κερδοφόρων δημόσιων επιχειρήσεων (όπως η ΕΥΑΘ) βοηθάει στην εκροή χρήματος. Η λέξη «ανάπτυξη» είναι πολύ σχετική και δεν πρέπει να συγχέεται με το βιοτικό επίπεδο. Διότι μπορεί σε 10 χρόνια να δουλεύουμε όλοι για 500 ευρώ, να παίρνουμε συντάξεις 300 ευρώ και να εργαζόμαστε σε κερδοφόρες πολυεθνικές που θα επενδύουν στη χώρα μας προσφέροντας εργασία για ένα κομμάτι ψωμί. Φαινομενικά θα υπάρχει ανάπτυξη, αλλά επί της ουσίας η αγοραστική δύναμη του κάθε νοικοκυριού θα είναι μηδαμινή και θα φυτοζωούμε. Όση ανάπτυξη βίωσε η Αφρική επί αποικιοκρατίας, άλλη τόση θα βιώνουμε εμείς. Αυτό βέβαια είναι το χείριστο σενάριο.
Πώς μπορεί, όμως, να επέλθει η ανάπτυξη; Η απάντηση είναι εύκολη, η πράξη δύσκολη: Με παραγωγή. Έμφαση στον πρωτογενή τομέα (καλλιέργειες, αλιεία κι ορυκτός πλούτος), τόνωση του τουριστικού κλάδου, πάγωμα της πτώσης των μισθών (όσο κι αν ακούγεται δήθεν αντιλαϊκό, είναι προτιμότερο να εργάζεται ένας για 800 ευρώ παρά δυο για 400. Η πρώτη περίπτωση θα κινήσει την αγορά, η δεύτερη θα μας μετατρέψει σε φυτά δίχως επιστροφή), μείωση της φορολογίας σε επιχειρήσεις και ιδιώτες, πάταξη της φοροδιαφυγής, των ρουσφετιών και του μαύρου χρήματος και αύξηση των δημόσιων επενδύσεων. Και αλλαγή νοοτροπίας όλων μας, αλλά το τελευταίο ήταν ανέκαθεν η αχίλλειος πτέρνα μας και κακά τα ψέματα, εύκολα δεν θα αλλάξει. Και η αλήθεια είναι πως ακόμα και αν ληφθούν τα σωστά μέτρα, θα πάνε απευθείας στον Καιάδα, αν δεν αλλάξει η νοοτροπία.
Η αντιπρότασή μου για ανάπτυξη προφανώς φαντάζει ουτοπική, διότι αυτήν τη στιγμή όλα τα μέτρα έχουν ως πρωτεύοντα στόχο την αποπληρωμή του χρέους κι όχι την ανάπτυξη. Τουλάχιστον, όμως, ας πούνε τα πράγματα με το όνομά τους κι ας αφήσουν τις ανοησίες περί ανάπτυξης κάθε φορά που ανακοινώνεται νέο κούρεμα συντάξεων και μισθών και νέα αύξηση (ή… μετονομασία) φόρου. Όχι ότι θα αλλάξει κάτι, αλλά τουλάχιστον θα κοροϊδευόμαστε λιγότερο…
