Την ώρα που ένας πληροφοριοδότης βρίσκεται σε δίκη για την αποκάλυψη των φρικαλεοτήτων των αμερικανικών δυνάμεων στους πολέμους στο Ιράκ και το Αφγανιστάν, ξεκινά η ιστορία ενός άλλου. Ο πρώτος είναι βεβαίως ο παγκοσμίως γνωστός Αμερικανός στρατιώτης Μπράντλεϊ Μάνινγκ, ο άνθρωπος που έδωσε στον ιστότοπο του Τζουλιάν Ασάνζ, το Wikileaks, χιλιάδες έγγραφα και τεκμήρια (βίντεο, στρατιωτικό υλικό) για την πραγματική εικόνα των δύο πολέμων. Ο δεύτερος έγινε γνωστός μόλις χθες. Πρόκειται για τον Έντουαρντ Σνόουντεν, έναν πρώην τεχνικό της CIA, ο οποίος έχει προκαλέσει σάλο με τις αποκαλύψεις του για το αμερικανικό πρόγραμμα ηλεκτρονικής παρακολούθησης όλης της… οικουμένης. Το πρόγραμμα «Πρίσμα» χρησιμοποιεί όλες τις εταιρείες κολοσσούς του διαδικτύου για να συγκεντρώνει καθημερινά τη δράση όλων μας. Από τα email και τις κλήσεις μέσω Skype μέχρι τις «αναζητήσεις» στο Google και τα «ποσταρίσματα» στο Facebook, όλα αποτελούν προϊόντα αρχειοθέτησης και φακελώματος.
Ο Σνόουντεν αποκαλύφθηκε με τη θέλησή του για να εξηγήσει τους λόγους της πράξης του. «Δεν θέλω να ζήσω σε μια κοινωνία που κάνει αυτού του είδους τα πράγματα. Δεν θέλω να ζήσω σε έναν κόσμο όπου τα πάντα που κάνουν και λένε καταγράφονται. Δεν είναι κάτι που είμαι πρόθυμος να υποστηρίξω ή να ζήσω με αυτό», είπε στην εφημερίδα Guardian, η οποία δημοσίευσε βίντεο με τη συνέντευξη του στην ιστοσελίδα της. Όντως. Η κυβέρνηση Μπους μετά την πτώση των Δίδυμων Πύργων ξεκίνησε να παρακολουθεί τις τηλεπικοινωνίες, κάτι που συνεχίζεται μέχρι σήμερα – τουλάχιστον στην τεράστια εταιρεία Verizon, σύμφωνα με τις πρόσφατες αποκαλύψεις. Μετά από έξι χρόνια προχώρησε και στο διαδίκτυο. Πλέον, άλλα έξι χρόνια μετά, ο Ομπάμα έχει βάλει όλες τις υπερκερδοφόρες εταιρείες του διαδικτύου να λειτουργούν ως… χαφιέδες του!
Ο Σνόουντεν εργαζόταν στην Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών (NSA) των ΗΠΑ ως προγραμματιστής σε μία εταιρεία (ονόματι Booz Allen Hamilton, η οποία και επιβεβαίωσε πως ήταν υπάλληλός της για τρεις μήνες). «Η NSA έχει δημιουργήσει μια υποδομή που της επιτρέπει να παρακολουθεί σχεδόν τα πάντα. Με αυτή την ικανότητα, η συντριπτική πλειοψηφία των ανθρώπινων επικοινωνιών αυτόματα είναι σε στόχευση. Αν ήθελα να δω τα email σας ή το τηλέφωνο της συζύγου σας, το μόνο που έχω να κάνω είναι να χρησιμοποιήσω τις παρακολουθήσεις. Μπορώ να αποκτήσω “εισιτήριο” για τα μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, τους κωδικούς πρόσβασης, τα αρχεία τηλεφώνου, τις πιστωτικές κάρτες», δήλωνε στη Guardian.
Από τη Χαβάη στο Χονγκ Κονγκ
«Είμαι πρόθυμος να τα θυσιάσω όλα αυτά, επειδή δεν μπορώ να έχω καθαρή συνείδηση επιτρέποντας στην κυβέρνηση των ΗΠΑ να καταστρέφει την ιδιωτική ζωή, την ελευθερία, τις βασικές ελευθερίες στο Internet για όλους τους πολίτες σε όλο τον κόσμο», λέει ο πληροφοριοδότης της βρετανικής εφημερίδας. Όπως αποκαλύπτει, ήταν πριν από τρεις εβδομάδες όταν αντέγραψε τα απόρρητα έγγραφα της NSA στο γραφείο του στη Χαβάη και είπε στον προϊστάμενο του ότι χρειάζεται «μια με δυο εβδομάδες άδεια» γιατί έχει ανάγκη να κάνει μια θεραπεία σχετικά με προβλήματα επιληψίας που τον ταλαιπωρούσαν. Στις 20 Μαΐου μετέβη στο Χονγκ Κονγκ και είπε ότι πήγε εκεί διότι θεωρεί ότι υπάρχει ένα «πνεύμα δέσμευσης υπέρ των ελευθεριών της έκφρασης και στο δικαίωμα της πολιτικής διαφωνίας». Όπως αναφέρει ο ίδιος, προτίθεται να ζητήσει «άσυλο από όλες τις χώρες που πιστεύουν στην ελευθερία του λόγου και αντιδρούν στην θυματοποίηση της ιδιωτικής ζωής». Ήδη, άλλωστε, πολλοί γερουσιαστές έχουν ζητήσει την άμεση έκδοσή του στις ΗΠΑ (ΗΠΑ και Χονγκ Κονγκ έχουν υπογράψει συμφωνία έκδοσης το 1996).
Ο Ομπάμα κυνηγά τους πληροφοριοδότες
Δεν μπορούμε να εγγυηθούμε για τα κίνητρα του Σνόουντεν. Δεν μπορούμε να ξέρουμε αν πρόκειται για έναν αντιρρησία συνείδησης. Όμως, είναι σαφές πως η πράξη του έχει ήδη προκαλέσει πολιτικά αποτελέσματα και όσο κι αν ο ίδιος ο Ομπάμα υπερασπίστηκε πλήρως το πρόγραμμα «Πρίσμα», η δημόσια συζήτηση για τις πολιτικές και ατομικές ελευθερίες του ατόμου βρίσκεται και πάλι στην επικαιρότητα. Και στην Ευρώπη εγείρονται ζητήματα προσωπικών δεδομένων που οφείλουν να μας απασχολήσουν, ακόμη και στα πλαίσια της σημερινής εσωστρεφούς και αυτοαναφορικής Ελλάδας. Η εμπειρία, βέβαια, λέει τα εξής: Τρία χρόνια φυλάκισης χωρίς δίκη, 11 μήνες απομόνωσης και κατηγορίες κατασκοπείας. Αν και αυτά ίσχυαν για τον στρατιώτη Μάνινγκ, ο δημοκρατικός Ομπάμα έχει επιδείξει βαναυσότητα προς τους πληροφοριοδότες, «κυνηγώντας τους σαν σκυλιά και δικάζοντάς τους με βάση τον Νόμο Κατασκοπείας (του 1917)», όπως γράφει η Guardian. Κοινώς, ας σκοτώσουμε τον αγγελιοφόρο. Το ίδιο, ακριβώς, είχε γίνει κι όταν πριν από σαράντα χρόνια ο Ντάνιελ Έλσμπεργκ έφερνε στο φως απόρρητα έγγραφα του Αμερικανού Πενταγώνου για να δείξει τι πραγματικά συνέβη στο Βιετνάμ. Το ίδιο συμβαίνει και στον Μάνινγκ. Και ουδέποτε οι αποκαλύψεις δεν γίνονται το δημόσιο αγαθό που πραγματικά αποτελούν.
