">
Του ΤΑΣΟΥ ΘΩΜΑ
Δεν μπορούμε να μιλήσουμε για την τουρκική πολιτική σκηνή αν δεν συμπεριλάβουμε στην εξίσωση το μυστικοπαθή αυτοεξόριστο πρώην ιμάμη Φετουλάχ Γκιουλέν, ιδρυτή του ισλαμιστικού κινήματος που έδωσε αέρα στα πανιά του Ερντογάν. Πανιά που μπορεί και να σκίσει ανά πάσα στιγμή.
«Πρόκειται για την πιο ισχυρή ισλαμιστική οργάνωση της Τουρκίας, μία οργάνωση φόβο και τρόμο για τον πυρήνα του τουρκικού (βαθέως) κράτους. Έχει υπό τον έλεγχό της μεγάλες επιχειρήσεις, το εμπόριο, τον τύπο και έχει διεισδύσει βαθιά στην πολιτική σκηνή, συμπεριλαμβανομένου και του ΑΚΡ (Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης, το κόμμα του Ερντογάν) σε υψηλά ιστάμενα πόστα». Έτσι περιέγραφε το Στέιτ Ντιπάρτμεντ το κίνημα του Φετουλάχ Γκιουλέν σε απόρρητο διπλωματικό σημείωμα του 2004, το οποίο αποκαλύφθηκε από το WikiLeaks. Όντως. Ο αυτοεξόριστος ιμάμης έχει φτιάξει μία πραγματική αυτοκρατορία πίσω από ένα πέπλο μυστικότητας.
Ο Γκιουλέν είναι αυτοεξόριστος στις ΗΠΑ εδώ και δεκαετίες. Έφυγε από την Τουρκία όταν κατηγορήθηκε πως υποδαύλιζε ισλαμιστική επανάσταση. Έκτοτε έχει χτίσει ένα παγκόσμιο δίκτυο σχολείων, προωθώντας την τουρκική γλώσσα και κουλτούρα. Μέσω αυτού έχει εγκαθιδρύσει ένα πανίσχυρο κίνημα, του οποίου τα μέλη κατέχουν θέσεις εξουσίας στην Τουρκία και σε άλλες χώρες. Τα στοιχεία που παρουσιάζει το γερμανικό περιοδικό Σπίγκελ είναι αποκαλυπτικά. Οι εταιρείες και οι οργανισμοί που θεωρούνται πως έχουν σχέση με το κίνημα έχουν υπό την κατοχή τους: 1) Σχολεία σε περισσότερες από 140 χώρες, συμπεριλαμβανομένου του Πανεπιστημίου Φατίχ της Κωνσταντινούπολης, 2) τη μεγαλύτερη τουρκική εφημερίδα, την Ζάμαν, αλλά και τηλεοπτικούς σταθμούς και διαδικτυακούς τόπους ενημέρωσης, 3) την τράπεζα Asya στην Κωνσταντινούπολη, 4) εκατοντάδες οργανισμούς ανά τον κόσμο για την προώθηση της πολιτισμικότητας και του διαλόγου.
Το κόμμα του Ερντογάν βρήκε στους υποστηρικτές του Γκιουλέν τα απαραίτητα νούμερα για να εκλεγεί το 2002. Και έκτοτε δεν έχει χάσει ούτε μία εκλογική μάχη σε τρεις αναμετρήσεις. Όπως γράφει το Σπίγκελ «τα δύο στρατόπεδα έχουν μία στρατηγική συνεργασία: ο Γκιουλέν εξασφαλίζει τις ψήφους του Ερντογάν και ο Ερντογάν προστατεύει τους υποστηρικτές του Γκιουλέν». «Η αλήθεια είναι πως το κίνημα στοχεύει στην εξουσία, όχι μέσω των εκλογών, αλλά από την σταδιακή διείσδυση σε οργανισμούς», λέει ο Αχμέτ Σικ, Τούρκος δημοσιογράφος και συγγραφέας. Αυτό εξασφάλισε η σχέση με τον Ερντογάν και η ρήξη με το βαθύ κράτος, κομμάτι της οποίας ήταν και η δίκη Εργενέκον.
Τέλος εποχής;
Οι πρώτες ενδείξεις ήρθαν μετά τα γεγονότα στο πάρκο Γκεζί, όταν μία πορεία λίγων ανθρώπων έφερε την πρώτη σπουδαία αμφισβήτηση στο πρόσωπο του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, λόγω της βίαιης καταστολής από την πλευρά των αστυνομικών δυνάμεων. Το κύριο άρθρο της Ζάμαν μετά τα γεγονότα επιτίθεντο στον Τούρκο πρωθυπουργό. «Η Τουρκία υπό την εξουσία του θυμίζει τις ΗΠΑ την περίοδο του μακαρθισμού», έγραφε, προειδοποιώντας πως «οι πρόσφατες εξελίξεις επισκιάζουν κάθε προσπάθεια εκδημοκρατισμού». Η Ζάμαν, όπως προείπαμε, ανήκει στο κίνημα Γκιουλέν.
Η σύγκρουση φαινόταν και εντός του κόμματος του Ερντογάν. Ο Τούρκος Πρόεδρος, Αμπντουλάχ Γκιουλ ακολούθησε διαφορετική γραμμή, ζητώντας συγγνώμη από τους διαδηλωτές. Τότε, τα αμερικανικά μέσα έδειξαν να εκτιμούν ιδιαίτερα την απόσταση του Προέδρου από τον Ερντογάν. Πιο πρόσφατα, αναδύθηκε η σύγκρουση του Ερντογάν και με τον Μπουλέντ Αρίντς, αντιπρόεδρο της κυβέρνησης, κυβερνητικό εκπρόσωπο και εκ των ιδρυτικών στελεχών του AKP. Αφορμή στάθηκε η διαρροή πως ο Ερντογάν ήθελε να «ληφθούν μέτρα» κατά της συγκατοίκησης ανύπαντρων φοιτητών και φοιτητριών. Ο Αρίντς το διέψευσε και ο Ερντογάν διέψευσε τον Αρίντς! Ο άλλοτε στενός συνεργάτης του Τούρκου πρωθυπουργού δεν το άφησε να περάσει έτσι. Δήλωσε πως «διαθέτει ειδικό βάρος στην κυβέρνηση» και έριξε το μπαλάκι στον Ερντογάν για να άρει, όπως είπε, την παρεξήγηση.
Ο πραγματικός «εχθρός»
Σε αυτές τις επιθέσεις ο Ερντογάν αποφάσισε να απαντήσει έμμεσα διατάζοντας το κλείσιμο των προπαρασκευαστικών σχολείων, τα οποία προετοιμάζουν τους μαθητές για είσοδο στα πανεπιστήμια. Ο ίδιος ο Τούρκος πρωθυπουργός δήλωσε πως τα συγκεκριμένα σχολεία (περισσότερα από 4.000 (!) στην Τουρκία) «προωθούν την ανισότητα, καθώς τα φτωχά στρώματα δεν μπορούν να ανταποκριθούν στα δίδακτρά τους». Τα μέλη του κινήματος ξεσάλωσαν με την απόφαση του Ερντογάν! «Το νομοσχέδιο που κλείνει τα σχολεία και αναγνωστήρια προετοιμασίας ήρθε σαν μαχαίρι στην καρδιά μας» γράφει χωρίς περιστροφές το κύριο άρθρο σε μία από τις επίσημες ιστοσελίδες του κινήματος του Γκιουλέν.
Αυτός που πραγματικά άστραψε και βρόντηξε ήταν ο ίδιος ο Φετουλάχ Γκιουλέν. «Μπορεί να θέλουν να κλείσουν ακόμη και τις πύλες του παραδείσου. Το έχουμε δει κατά τη διάρκεια του πραξικοπήματος του 1960 που μας χαστούκισε. Το έχουμε δει στο πραξικόπημα του 1971 που μας κλώτσησε. Το έχουμε δει στο πραξικόπημα του 1980 που μας χτύπησε όλους», είπε σε ηχητικό του μήνυμα όπως μεταδίδει το Ρόιτερς. Πρόκειται για μία σημαντικότατη κλιμάκωση. Ουσιαστικά ο Γκιουλέν συνδέει τα πραξικοπήματα και το στρατό με τον Ερντογάν. Ο στρατός ως ο προστάτης του κεμαλικού κοσμικού κράτους είναι ο απόλυτος αντίπαλος και εχθρός των Ισλαμιστών!
Δεν θα κάτσει με σταυρωμένα τα χέρια
Τα προπαρασκευαστικά σχολεία αποδίδουν σημαντικότατα οικονομικά οφέλη στο κίνημα του Γκιουλέν. Η επίθεση του Ερντογάν προφανώς είναι διττή. Χτυπά τα έσοδα μαζί με το πρεστίζ του Γκιουλέν. Το μεγάλο ερώτημα είναι γιατί θα έκανε μία τέτοια ενέργεια προ των προεδρικών εκλογών του 2015, όταν και θα είναι υποψήφιος. Γιατί να απαντήσει τώρα σε μία βεντέτα που κλιμακώνεται εδώ και καιρό; Σ’ αυτό, κομβικό ρόλο έχει παίξει η αμερικανική προσέγγιση με τον Αμπντουλάχ Γκιουλ καθώς ο Λευκός Οίκος δεν είναι καθόλου ικανοποιημένος από τις ενέργειες του Ερντογάν τον τελευταίο καιρό. Η στάση του Τούρκου πρωθυπουργού κατά του Ισραήλ, οι σχέσεις του με τον ανατραπέντα Πρόεδρο της Αιγύπτου Μοχάμεντ Μόρσι, αλλά και η σκληρή γραμμή κατά του Μπασάρ αλ Άσαντ έκαναν την Ουάσινγκτον ανήσυχη προς τις μελλοντικές επιδιώξεις της Άγκυρας. Οι συνεντεύξεις και η προβολή του Γκιουλ στα αμερικανικά μέσα έχει αυξηθεί ραγδαία τον τελευταίο καιρό, προδίδοντας ίσως την πρόθεση του Μπάρακ Ομπάμα να τον στηρίξει κατά του Ερντογάν. Σε απλά ελληνικά, ο Τούρκος πρωθυπουργός φαίνεται αποφασισμένος να μην κάτσει με σταυρωμένα τα χέρια ενώ οι πρώην του σύμμαχοι φαίνεται να οραματίζονται την Τουρκία δίχως αυτόν.
