Του ΤΑΣΟΥ ΘΩΜΑ
Μόλις τέσσερις μήνες μετά την 11η Σεπτεμβρίου του 2001 η κυβέρνηση Μπους εγκαινιάζει το Γκουαντάναμο. Η αμερικανική ναυτική βάση των ΗΠΑ στην Κούβα γίνεται ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης για υπόπτους τρομοκρατίας με την ανοχή τότε της φοβισμένης αμερικανικής κοινωνίας. Βασανισμοί, επ’ αόριστων παράνομες κρατήσεις και λίγες «σικέ» δίκες έκαναν το Γκουαντάναμο σύμβολο της καταπάτησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Την ίδια ώρα οι αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες «προσλάμβαναν» τους υπόπτους τρομοκρατίας στη CIA!
Οκτώ μικρές καλύβες κρυμμένες πίσω από πυκνούς θάμνους και κάκτους. Εξοπλισμένες με κουζίνα, ντουζιέρα, τηλεόραση και προσωπική βεράντα, οι καλύβες ήταν το μέρος όπου η CIA μετέτρεπε τους υπόπτους τρομοκρατίας σε διπλούς πράκτορες. Τους υπόσχονταν την ελευθερία τους, την ασφάλεια των οικογενειών τους και εκατομμύρια δολάρια σε κρυφούς λογαριασμούς. Η διείσδυση στην αλ Κάιντα περνούσε από την… Penny Lane, όπως αποκαλούσαν τις καλύβες αυτές οι λίγοι που γνώριζαν την ύπαρξή τους.
Αμερικάνοι αξιωματούχοι αποκάλυψαν στο Associated Press, υπό καθεστώς ανωνυμίας, το μυστικό αυτό πρόγραμμα της CIA. «Όταν άρχισαν να συρρέουν κρατούμενοι στη φυλακή του Γκουαντάναμο τον Ιανουάριο του 2002, η CIA αντιλήφθηκε την άνευ προηγουμένου ευκαιρία που της δίνονταν (για να διεισδύσει στην αλ Κάιντα)», γράφει το πρακτορείο ειδήσεων. Μόνο εκείνη τη χρονιά είχαν φυλακιστεί 632 ύποπτοι. «Είναι η δουλειά των μυστικών υπηρεσιών να στρατολογούν πηγές», σχολιάζει στην βρετανική Guardian ο Εμίλ Νάχλεχ, πρώην αναλυτής της CIA. Έτσι, στις αρχές του 2003, η Penny Lane ήταν ανοικτή.
Ο Ντικ Τσένεϊ, αντιπρόεδρος του Τζορτζ Μπους του νεότερου, είχε αποκαλέσει τους κρατουμένους του Γκουαντάναμο «τους χειρότερους από μία πολύ κακή μερίδα ανθρώπων». «Είναι ανάμεσα στους πιο επικίνδυνους, πιο καλά εκπαιδευμένους, πιο αιμοσταγείς δολοφόνους στη γη», δευτερολογούσε ο υπουργός Άμυνας Ντόναλντ Ράμσφελντ. Το πρόγραμμα της CIA τους διαψεύδει. Όπως δήλωσαν οι Αμερικανοί αξιωματούχοι, δεκάδες κρατούμενοι αξιολογήθηκαν όμως μόλις μία «χούφτα ανθρώπων» επιλέχθηκε. Όπως είναι φυσικό μονάχα όπως είχε πραγματικές συνδέσεις με την αλ Κάιντα θα ήταν χρήσιμος για τη CIA.
Το «Μάρριοτ»
Οι υποψήφιοι μεταφέρονταν από τις φυλακές στις καλύβες της Penny Lane. Με τις ανέσεις που προαναφέραμε στόχος ήταν να επιτευχθεί μία αίσθηση σπιτιού, δηλώνουν οι αξιωματούχοι. Κάποιοι κρατούμενοι ζήτησαν και έλαβαν πορνογραφικό υλικό. Η μεγαλύτερη άνεση όμως ήταν το κρεβάτι. «Δεν ήταν στρατιωτικό, ήταν ένα κανονικό κρεβάτι με πάπλωμα», σχολιάζει αξιωματούχος στο Associated Press. Οι περισσότεροι που γνώριζαν την ύπαρξη των καλυβών τα αποκαλούσαν κοροϊδευτικά «Μάρριοτ».
Όσοι εγκρίνονταν από τη CIA ήταν δύσκολο να της αρνηθούν. Ένας αξιωματούχος περιγράφει στο Associated Press πως σε μία περίπτωση η CIA απείλησε τον μετέπειτα διπλό πράκτορα πως αν δεν συνεργαστεί θα σκοτώσουν τα παιδιά του. Το επιχείρημα συντριπτικό, ενώ σ’ όλους υπόσχονταν χρήματα. Τα λεφτά προέρχονταν από το μυστικό λογαριασμό της CIA, ονόματι Pledge (η υπόσχεση), απ’ όπου πληρώνει τους πληροφοριοδότες της.
Μη επανδρωμένα
Παρά τον μικρό αριθμό των διπλών πρακτόρων που στρατολόγησε η CIA στο Γκουαντάναμο τόσο ο Τζορτζ Μπους ο νεότερος όσο και ο Μπάρακ Ομπάμα έδειξαν ενδιαφέρον για το πρόγραμμα. Ο πρώτος είχε συναντηθεί προσωπικά με πράκτορα της CIA, ο οποίος είχε μόλις επιστρέψει από το Αφγανιστάν από συνάντηση με τους διπλούς πράκτορες. Πιο σημαντική είναι η πληροφορία που προκύπτει για τα επόμενα χρόνια. Λίγο μετά την ανάληψη της Προεδρίας, ο Μπάρακ Ομπάμα ζήτησε την επαναξιολόγηση των διπλών πρακτόρων. Ο λόγος; Πως σύμφωνα με τις δικές τους πληροφορίες γίνονταν οι επιθέσεις των μη επανδρωμένων αεροσκαφών, παρότι η στρατολόγηση τερματίστηκε το 2006 και συνολικά τα τρία τέταρτα των κρατουμένων του Γκουαντάναμο έχουν απελευθερωθεί. Σύμφωνα με τις δηλώσεις των αξιωματούχων με τον καιρό κάποιοι από τους πράκτορες σταμάτησαν να δίνουν αξιόλογες πληροφορίες, άλλοι βοήθησαν τη CIA να σκοτώσει κορυφαία στελέχη της αλ Κάιντα, ενώ δεν έχει υπάρξει περιστατικό όπου κάποιος άλλαξε ξανά πλευρά. Συνολικά πάντως η αμερικανική κυβέρνηση έχει υπολογίσει πως το 16% των κρατουμένων του Γκουαντάναμο «επανήλθε στην μάχη κατά της Αμερικής».