">
Του ΤΑΣΟΥ ΘΩΜΑ
Σοκ και Δέος ήταν η στρατηγική που ακολούθησαν Αμερικάνοι και Βρετανοί την αξέχαστη νύχτα στις 5 Απριλίου του 2003, όταν όλος ο κόσμος είδε ζωντανά στις τηλεοράσεις του το βομβαρδισμό της Βαγδάτης. Μέσα σε δύο εβδομάδες οι Αμερικάνοι ανακοίνωναν τη νίκη τους εναντίον των δυνάμεων του Σαντάμ. Σήμερα, έντεκα χρόνια μετά, η Βαγδάτη είναι και πάλι στόχος. Η ομάδα των τζιχαντιστών της ISIS οδεύει ανενόχλητη προς την πρωτεύουσα του Ιράκ, καταλαμβάνοντας πόλεις μέσα σε λίγα 24ωρα.
Μαύρες σημαίες κυματίζουν ανάμεσα στις κουρδικές περιοχές του βόρειου Ιράκ και την πρωτεύουσα Βαγδάτη. Οι τζιχαντιστές της ISIS μετά τον έλεγχο που ασκούν σε περιοχές στη Συρία και μήνες μετά την κατάληψη της πόλης Φαλούτζα του Ιράκ, κατάφεραν μέσα σε ένα ξημέρωμα να ξαποστέλνουν τις κρατικές δυνάμεις από την δεύτερη μεγαλύτερη πόλη του Ιράκ, τη Μοσούλη. Αμέσως μετά προχώρησαν στην πετρελαϊκή πόλη Τικρίτ, την γενέτειρα του Σαντάμ Χουσείν. Οι τζιχαντιστές μέχρι στιγμής προελαύνουν παντελώς ανενόχλητοι, με στόχο τη δημιουργία ενός Ισλαμικού Κράτους με περιοχές από το Ιράκ και τη Συρία. Από χθες, διακηρύττουν πως δεν θα σταματήσουν: θα κινηθούν προς τη Βαγδάτη και τις νότιες σιιτικές περιοχές της χώρας.
Η απόλυτη κατάρρευση του ιρακινού στρατού και η προέλαση της ISIS επαναχαράσσει κυριολεκτικά μέσα σε λίγες μέρες τον χάρτη της χώρας, αλλά και της Μέσης Ανατολής. Βλέποντας την αδυναμία της Βαγδάτης να αμυνθεί, οι Κούρδοι, στα βόρεια του Ιράκ, ανέλαβαν τον έλεγχο στην πόλη Κιρκούκ. «Ολόκληρο το Κιρκούκ είναι στα χέρια των μαχητών πεσμέργκα (όπως είναι γνωστοί οι Κούρδοι του Ιράκ)», είπε ο εκπρόσωπος των Κούρδων. «Δεν υπάρχει κανένα ίχνος ιρακινού στρατού στην πόλη», συμπλήρωσε. Η συγκεκριμένη πόλη αποτελεί διακαή πόθο των Κούρδων, ελέω των πετρελαϊκών της αποθεμάτων, αλλά και του γεγονότος πως την θεωρούν ιστορική τους πρωτεύουσα.
Αυτή τη στιγμή, όλα τα ενδεχόμενα είναι ανοικτά και οι πληροφορίες συγκεχυμένες. Αναπτύσσεται φημολογία πως οι Κούρδοι θα στηρίξουν τις κυβερνητικές δυνάμεις εναντίον των τζιχαντιστών. Αυτό δεν μπορεί να επιβεβαιωθεί. Αναπτύσσεται επίσης φημολογία πως η κυβέρνηση της Βαγδάτης θα ζητήσει παρέμβαση των Αμερικάνων. Κάτι τέτοιο μοιάζει αυτή τη στιγμή απίθανο. «Συνεχίστε την πορεία σας καθώς η μάχη δεν μαίνεται ακόμη. Αυτό θα γίνει στη Βαγδάτη και στην Καρμπάλα. Ετοιμαστείτε», λέει ο εκπρόσωπος της ISIS, Αμπού Μοχάμεντ αλ-Αλντνάνι σε ηχογραφημένο του μήνυμα. Ένα είναι βέβαιο: Με ανοικτό πόλεμο εναντίον του Άσαντ στη Συρία και εναντίον των ιρακινών δυνάμεων στο Ιράκ, η ISIS είναι σαφές πως έχει γερές ρίζες στην περιοχή.
Πως φτάσαμε ως εδώ
Πως είναι δυνατόν μία ολόκληρη χώρα να κινδυνεύει με διαμελισμό μέσα σε λίγες ώρες; Είναι σαφές πως η πορεία προς τα τωρινά γεγονότα είναι μακρά. Ας δούμε κάποιες κομβικές αιτίες πίσω από τις καταλήψεις πόλεων.
Η διάλυση του στρατού του Σαντάμ
Όταν οι αμερικανικές δυνάμεις επιτέθηκαν στο Ιράκ του Σαντάμ Χουσείν, ο στρατός του περιελάμβανε 430.000 στρατιώτες και άλλους 400.000 ανθρώπους ως προσωπικό σε παραστρατιωτικές μονάδες. Βεβαίως, τα νούμερα αυτά δεν θα μπορούσαν να συγκριθούν με την ισχύ των συμμαχικών δυνάμεων υπό την ηγεσία των ΗΠΑ. Μετά την πτώση της Βαγδάτης, ο στρατός διαλύθηκε εξ ολοκλήρου, μαζί με το υπουργείο άμυνας και πληροφοριών της χώρας. Στρατιωτικοί με βαθμό ανώτερο του συνταγματάρχη βρέθηκαν υπό διωγμόν, καθώς οι Αμερικανοί δεν θα μπορούσαν να επιτρέψουν τη συμμετοχή τους στη νέα διοίκηση του Ιράκ. Σύμφωνα, λοιπόν, με τον Φάραζ Γκέργκες, καθηγητή στο London School of Economics and Political Science: «εκατοντάδες, αν όχι χιλιάδες, εκπαιδευμένοι αξιωματικοί του Σαντάμ… πήγαν στην ISIS». Αυτό σημαίνει πως όχι μόνο πρόκειται για εκπαιδευμένους μαχητές, αλλά και για γνώστες του Ιράκ. «Αυτό έχει επιτρέψει στην ISIS να έχει όλες τις απαραίτητες δεξιότητες, τα κατάλληλα κίνητρα για να διατηρεί τον έλεγχο πολεμώντας ταυτόχρονα και στο Ιράκ και στη Συρία», δηλώνει ο Γκέργκες στο CNN.
Άνθος του πολέμου της Συρίας
Έχουμε γράψει πολλάκις πως οι ΗΠΑ την… γλίτωσαν όταν οι Ρώσοι τους έδωσαν έξοδο κινδύνου από την επέμβαση στη Συρία που για λίγο καιρό (μετά την χρήση χημικών όπλων, άγνωστο ακόμη από πιο πλευρά) φάνταζε σίγουρη. Ο λόγος δεν είναι μονάχα πως ο Λευκός Οίκος θέλει να αποφύγει όπως ο διάολος το λιβάνι μία νέα επέμβαση στην περιοχή. Οι Αμερικάνοι γνώριζαν καλά τι είδους ομάδες τζιχαντιστών είχαν θεριέψει κατά τη διάρκεια του εμφυλίου, υπό την σιωπηλή αποδοχή τους ως «αντάρτες κατά του Άσαντ». Η ISIS είναι ακριβώς αυτό. Μία ομάδα τζιχαντιστών, εξόριστοι από την Αλ Κάιντα, η οποία έχει πλέον ισχυρότατη παρουσία στη βορειοανατολική Συρία. Όσο μεγαλύτερο κομμάτι γης εξασφαλίζει, τόσο κερδίζει σε πόρους, όπλα και ανθρώπινο δυναμικό. Η ISIS έχει διακηρυγμένο στόχο να δημιουργήσει ένα ισλαμικό κράτος περιλαμβάνοντας περιοχές της Συρίας και του Ιράκ. Φανταστείτε τη κατάσταση θα επικρατούσε αν οι Αμερικάνοι είχαν όντως εξολοθρεύσει τις στρατιωτικές δυνάμεις του Άσαντ, κρατώντας μάλιστα την υπόσχεσή τους να μην στείλουν ποτέ μόνιμες δυνάμεις στη χώρα.
«Το Ιράκ ενωμένο μονάχα μέσω ομοσπονδοποίησης»
Πώς θα μπορούσαν όμως οι Αμερικάνοι να έχουν προβλέψει την αποκαλούμενη «Αραβική Άνοιξη», την σπίθα που χρειάζονταν ομάδες όπως η ISIS για να αποκτήσουν δύναμη σε μία ταραγμένη χώρα; Πώς θα μπορούσαν να έχουν διατηρήσει τον στρατό του Σαντάμ – όταν έκαναν επέμβαση στη χώρα για να ρίξουν το μπααθικό του καθεστώς – ώστε να υπάρχει μία οργανωμένη αρχή που θα μπορούσε να υπερασπιστεί τη χώρα; Συνολικά, πως θα μπορούσαν να ξέρουν οι ΗΠΑ πως το Ιράκ θα αντιμετώπιζε ζήτημα διαμελισμού; Την απάντηση την έχει δώσει ο σημερινός αντιπρόεδρος της χώρας, Τζο Μπάιντεν, οκτώ ολόκληρα χρόνια πριν! Σε άρθρο του στους Τάιμς της Νέας Υόρκης, εν έτει 2006 - έναν χρόνο προτού ο Ομπάμα κερδίσει για πρώτη φορά τις προεδρικές εκλογές - ο Μπάιντεν έγραφε για «Ενότητα μέσω αυτονομίας για το Ιράκ». Στο άρθρο διαφαίνεται πως ο Αμερικανός είναι πλήρως ενήμερος για το ζήτημα διαμελισμού λόγω θρησκευτικού μίσους: «μονάχα μέσω της αποκέντρωσης μπορεί το Ιράκ να παραμείνει ενωμένο, δίνοντας δηλαδή σε κάθε εθνοτική και θρησκευτική ομάδα – Κούρδους, Σουνίτες και Σιίτες – χώρο να διαχειριστούν τις υποθέσεις τους». Μιλάει ανοικτά το 2006 (!) για ομοσπονδοποίηση του Ιράκ! Ο Μπάιντεν ξέρει πολύ καλά τι γίνεται επί του ιρακινού εδάφους: «όσο τα αμερικανικά στρατεύματα είναι στο Ιράκ, οι αντάρτες δεν μπορούν να κερδίσουν (..) Οι Σιίτες ξέρουν πως μπορούν να έχουν τη διακυβέρνηση της χώρας, όμως ξέρουν ταυτόχρονα πως δεν μπορούν να καταστείλουν μία σουνίτικη εξέγερση». Επί επτά χρόνια ο Μπάρακ Ομπάμα δεν διόρθωσε κανένα από τα «λάθη» που καταλογίζει ο ίδιος ο Μπάιντεν στον Τζορτζ Μπους. Άφησε ένα στρατό μισοεκπαιδευμένο, χωρίς ηγεσία και μία κεντρική κυβέρνηση σε σύγκρουση με τις μη σιιτικές ομάδες (Κούρδους, Σουνίτες). Το Σοκ και Δέος δεν έχει τέλος για το Ιράκ.
