">
Οι περισσότερες συμβουλές για καλύτερο ύπνο επικεντρώνονται σε όσα μπορούμε να αλλάξουμε εμείς οι ίδιοι, όπως το να διατηρήσουμε ένα σταθερό ωράριο ύπνου και να κρατήσουμε το κινητό μακριά από το κρεβάτι. Τι συμβαίνει, όμως, όταν το πρόβλημα βρίσκεται και έξω από την κρεβατοκάμαρα;
Η κλιματική αλλαγή, οι ολοένα θερμότερες νύχτες, η 24ωρη οικονομία, η εργασία σε βάρδιες και η ψηφιακή τεχνολογία δημιουργούν ένα περιβάλλον που δυσκολεύει τον επαρκή και ποιοτικό ύπνο, προειδοποιούν επιστήμονες σε νέα εργασία που δημοσιεύθηκε στο Journal of Sleep Research.
Τα συμπεράσματα αυτά έχουν ιδιαίτερη σημασία, καθώς την ώρα που κοιμόμαστε ο οργανισμός επιτελεί κρίσιμες λειτουργίες: οι ιστοί επιδιορθώνονται, ο εγκέφαλος απομακρύνει άχρηστα προϊόντα του μεταβολισμού και οι αναμνήσεις εδραιώνονται.
Οι ερευνητές υποστηρίζουν, λοιπόν, ότι ήρθε η ώρα να σταματήσουμε να αντιμετωπίζουμε τον ύπνο αποκλειστικά ως ζήτημα προσωπικής ευθύνης. «Βλέπουμε μια “τέλεια καταιγίδα” προκλήσεων για την υγεία του ύπνου σε ολόκληρη την Ευρώπη», επισημαίνει η Fran Pilkington-Cheney, μία εκ των επικεφαλής συγγραφέων και λέκτορας Ψυχολογίας και Ύπνου στο Nottingham Trent University.
Οι ζεστές νύχτες μάς κρατούν ξύπνιους
Ανάμεσα στις νέες απειλές για τον ύπνο, η αύξηση της θερμοκρασίας προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία. Η Ευρώπη είναι η ήπειρος που θερμαίνεται ταχύτερα στον κόσμο και οι υψηλότερες νυχτερινές θερμοκρασίες μπορούν να δυσκολέψουν τη φυσιολογική πτώση της θερμοκρασίας του σώματος που συνδέεται με τον ύπνο. Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι δυσκολότερη έλευση του ύπνου και συχνότερες αφυπνίσεις μέσα στη νύχτα.
Στις πόλεις προστίθενται ο θόρυβος της κυκλοφορίας, η ατμοσφαιρική ρύπανση και ο τεχνητός φωτισμός, ενώ το άγχος γύρω από την κλιματική αλλαγή και τα ακραία καιρικά φαινόμενα μπορεί να επιβαρύνει περαιτέρω την ψυχική υγεία και τον ύπνο.
Οι συνέπειες, σύμφωνα με τους ερευνητές, δεν είναι ίδιες για όλους. Άνθρωποι που ζουν σε σπίτια με κακή μόνωση, δεν μπορούν να αντέξουν οικονομικά το κόστος ψύξης ή διαμένουν σε συνθήκες συνωστισμού έχουν λιγότερες δυνατότητες να εξασφαλίσουν ένα άνετο περιβάλλον ύπνου.
Μπορεί ένα smartwatch να χειροτερέψει τον ύπνο;
Η τεχνολογία έχει μια πιο περίπλοκη σχέση με τον ύπνο. Τα wearables, τα smartwatches και οι εφαρμογές παρακολούθησης μπορούν να προσφέρουν χρήσιμες πληροφορίες, βοηθώντας ασθενείς και ιατρούς να αναγνωρίσουν πιθανά προβλήματα υγείας. Ωστόσο, οι συσκευές αυτές δεν είναι κατ’ ανάγκη αρκετά ακριβείς ώστε να μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη διάγνωση μιας διαταραχής ύπνου. Τα αποτελέσματά τους μπορούν, μάλιστα, να δημιουργήσουν σε ορισμένους ανθρώπους περιττό άγχος.
Οι επιστήμονες αναφέρονται στο φαινόμενο της «ορθοϋπνίας» (orthosomnia), όρος που περιγράφει την υπερβολική ενασχόληση με την επίτευξη υποτίθεται ιδανικών μετρήσεων ύπνου. Στο ίδιο ψηφιακό περιβάλλον αναπτύσσονται τάσεις όπως το sleepmaxxing, που έχει αποκτήσει μεγάλη δημοτικότητα στα social media και βασίζεται στην ιδέα της «βελτιστοποίησης» του ύπνου με κάθε δυνατό τρόπο.
Οι ερευνητές προειδοποιούν ότι τέτοιες τάσεις μπορεί να οδηγούν σε υπερβολικά άκαμπτες ρουτίνες, έντονη αυτοπαρακολούθηση και χρήση πρακτικών ή προϊόντων των οποίων η αποτελεσματικότητα δεν έχει τεκμηριωθεί επαρκώς. Αντίστοιχα, influencers αλλά και εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης μπορούν να αναπαράγουν ανακριβείς ή παραπλανητικές πληροφορίες γύρω από τον ύπνο και την υγεία.
Η εργασία είναι μέρος του προβλήματος
Δεν είναι όμως μόνο το κλίμα και η τεχνολογία. Η λειτουργία μιας οικονομίας που δεν σταματά ποτέ δημιουργεί τη δική της πίεση στον ύπνο. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που επικαλούνται οι ερευνητές, περίπου το 21% των εργαζομένων στην Ευρώπη εργάζεται σε βάρδιες. Οι νυχτερινές βάρδιες αποτελούν ιδιαίτερη πρόκληση, καθώς συγκρούονται με τον φυσικό κύκλο ύπνου και εγρήγορσης του οργανισμού.
Οι εργαζόμενοι στην Υγεία και τις μεταφορές, όσοι απασχολούνται σε βάρδιες και οι άνθρωποι με επισφαλείς μορφές εργασίας μπορεί να έχουν μικρή δυνατότητα να επιλέξουν πότε θα εργαστούν και πότε θα ξεκουραστούν.
Οι συγγραφείς της εργασίας προτείνουν ισχυρότερη προστασία των εργαζομένων, πιο προβλέψιμα ωράρια, καλύτερα συστήματα διαχείρισης της κόπωσης και εργασιακές πρακτικές που προστατεύουν τον χρόνο ανάπαυσης.
Πηγή: ygeiamou.gr
