">
Του Γρηγόρη Μυστιλιάδη
Η μεγάλη ώρα ήλθε και παρήλθε και οι περήφανοι απόγονοι του Ουίλιαμ Ουάλας αποφάσισαν πως, τελικά, η ανεξαρτησία στην εποχή μας είναι μάλλον υπερτιμημένη και το «restart» μιας ολόκληρης χώρας είναι ξεκάθαρα ύπουλο πράμα. Πού καιρός για ρίσκα, λοιπόν, εμπρός για άλλα 500 χρόνια που θα είμαστε Βρετανοί αλλά θα δηλώνουμε Σκοτσέζοι και το ανάποδο, γαρνιρισμένα με τις περιπτώσεις που τα δύο θα αναμειγνύονται κατά το δοκούν.
Πέρα βέβαια από το χαβαλέ που είναι λογικό να εγείρει το όλο ζήτημα (όποιος δεν έχει παρακολουθήσει το σχετικό βίντεο από την εκπομπή του - Άγγλου - Τζον Όλιβερ, Last Week Tonight, και την «έκκληση» στους Σκοτσέζους να μείνουν στο Ηνωμένο Βασίλειο, δεν ξέρει τι χάνει), κανείς δεν μπορεί να ψέξει το 55% των Σκοτσέζων που επέλεξαν τη σιγουριά του «Όχι». Δεν είναι και λίγα τα ζητήματα που θα έπρεπε να αντιμετωπιστούν σε ενδεχόμενη απόσχιση της χώρας από το Ηνωμένο Βασίλειο, και είναι λογικό ο άνθρωπος να προτιμά το κακό που γνωρίζει από το να ρισκάρει τα πάντα για ένα καλύτερο, πλην αβέβαιο, μέλλον.
Γιατί αυτό ακριβώς είναι που εξάγεται από το αποτέλεσμα ενός δημοψηφίσματος που, σε όλα τα ΜΜΕ, γράφεται πως ανακούφισε το Λονδίνο, τις Βρυξέλλες, τις διεθνείς αγορές και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Θα έπρεπε να μας προξενεί εντύπωση, ωστόσο, ότι σχεδόν πουθενά δεν αναφέρεται πρώτιστα το αποτέλεσμα να ανακουφίζει και να χαροποιεί τους ίδιους του Σκοτσέζους. Όλο το κλίμα σού αφήνει την αίσθηση ότι οι ίδιοι δεν είναι τόσο χαρούμενοι όσο θα έπρεπε να είναι αφού κατάφεραν, μέσα σε μια γιορτή της Δημοκρατίας, να επιλέξουν για τη χώρα τους το δρόμο που οι ίδιοι ήθελαν. Ίσως γιατί βρέθηκαν αντιμέτωποι με ένα αδύνατο να απαντηθεί δίλημμα, και προτίμησαν να ανταποκριθούν με το μυαλό και όχι με την καρδιά.
«Το να ψηφίσει κανείς «Όχι» είναι σαν να λέει «εντάξει, το ξέρω ότι η κατάσταση είναι λίγο πολύ χάλια και δε γουστάρω καθόλου να συμπορεύομαι με τους Άγγλους, αλλά η ανεξαρτησία έχει πολύ ρίσκο και προτιμώ να βολευτώ με τα χάλια που γνωρίζω», τίποτα περισσότερο», σχολίαζε χτες το πρωί σε κάποιο κανάλι ένας Σκοτσέζος πολίτης, υπέρμαχος του «Ναι». Επειδή λίγο πολύ αυτή είναι η αλήθεια. Οι Σκοτσέζοι είχαν μια ανεπανάληπτη ευκαιρία να ξεφύγουν από την Αγγλία και τον συντηρητισμό της, από έναν Κάμερον που είναι αντιπαθής σε όλους (ίσως ακόμα περισσότερο στους Άγγλους), από μια πολιτική που τους βυθίζει όλο και περισσότερο σε ανεργία, φτώχεια (με τα μέτρα και τα σταθμά του Ηνωμένου Βασιλείου, όχι προφανώς τα δικά μας) και τους απομακρύνει από τα κέντρα αποφάσεων. Προτίμησαν, ωστόσο, τη σιγουριά. Αν αποδεικνύει κάτι όλο αυτό, είναι πως εκ του ασφαλούς μπορείς να φωνάζεις και να ζητάς πολλά και διάφορα πράγματα, αν όμως κάτσει η στραβή και μπεις στο χορό, καμιά φορά καταλαβαίνεις ότι οι φωνές ήταν περισσότερο για να νιώθεις ότι τα έχεις καλά με τον εαυτό σου.
Τονίζω ότι δεν θεωρώ πως απαραίτητα το «Ναι» ήταν η σωστή επιλογή για τη Σκωτία. Απεναντίας, το «Όχι» μοιάζει σαφέστατα ασφαλέστερο και πιο ορθολογικό. Είναι όμως κάτι που ξενίζει, από σημειολογικής αρχικά άποψης, όταν ένας λαός ψηφίζει ενάντια στην ανεξαρτησία του. Με το αποτέλεσμα αυτό, ωστόσο, οι Σκωτσέζοι δεν εξασφάλισαν και λίγα: την παραμονή τους στην Ευρωπαϊκή Ένωση, για παράδειγμα, με όσα οικονομικά και πολιτικά οφέλη αυτή συνεπάγεται, καθώς και τη διατήρηση ενός ισχυρού νομίσματος. Παράλληλα, παρέμεινε κραταιά σε μεγάλο μέρος του πληθυσμού η αίσθηση της «βρετανικότητάς» του. Ένα ακόμα ενδιαφέρον στοιχείο που σημείωσαν ορισμένα ρεπορτάζ των τελευταίων ημερών, είναι το πόσο σημαντικό ρόλο διαδραματίζει ακόμα και σήμερα η ταξική συνείδηση. Εργάτες τόνιζαν ότι νιώθουν περισσότερο αλληλέγγυοι με τους συναδέλφους τους της κεντρικής ή της βόρειας Αγγλίας, παρά με την άρχουσα τάξη της Σκωτίας και «τις εθνικιστικές εμμονές της, που διαιωνίζουν τη διαμάχη ανάμεσα στους άλλοτε βασιλικούς οίκους Αγγλίας και Σκωτίας». Υπερθεμάτιζαν, μάλιστα, σημειώνοντας τους φόβους τους ότι ενδεχόμενη αποχώρηση της Σκωτίας θα έπληττε σημαντικά την εργατική τάξη.
Το δημοψήφισμα της 18ης Σεπτεμβρίου πέρασε στην ιστορία, με το αποτέλεσμά του να επιτρέπει στον Ντέιβιντ Κάμερον κάθε πιθανό και απίθανο αναστεναγμό ανακούφισης. Το μεγάλο στοίχημα, ωστόσο, που έχει να κάνει με τη στάση του 45% που ονειρεύτηκε μια ανεξάρτητη Σκωτία, ψήφισε «Ναι» και εξακολουθεί να νιώθει απογοήτευση από τις πολιτικές του Λονδίνου και ανάγκη για περισσότερη αυτονομία, μένει ακόμα να κερδηθεί. Η δυσαρέσκεια παραμένει έντονη και το δημοψήφισμα μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να μείνει στην ιστορία ως καταλύτης για ένα νέο ξεκίνημα σε ένα βελτιωμένο οικονομικά, πολιτικά και κοινωνικά τοπίο στο Ηνωμένο Βασίλειο. Ειδάλλως, το 45% των Σκοτσέζων – και ένα αρκετά μεγάλο μέρος του υπόλοιπου 55% - θα θυμάται σε λίγα χρόνια την 18η Σεπτεμβρίου ως την Ημέρα μιας Ανεξαρτησίας που δεν ήρθε ποτέ.
