Η κυβέρνηση των ΗΠΑ φέρεται να διαβίβασε στο Ιράν «σχέδιο» δεκαπέντε σημείων ενόψει της σύναψης «συμφωνίας» που θα βάλει τέλος στον πόλεμο, απαιτώντας, μεταξύ άλλων, η Τεχεράνη να απεμπολήσει όλο το εμπλουτισμένο σε υψηλό βαθμό ουράνιο που έχει στην κατοχή της και να ανοίξει το στενό του Χορμούζ, σύμφωνα με δημοσιεύματα σε αμερικανικά και ισραηλινά μέσα ενημέρωσης.
Σύμφωνα με το ΑΠΕ-ΜΠΕ, όπως αναφέρουν ρεπορτάζ στην ηλεκτρονική έκδοση των New York Times και αυτή του Καναλιού 12, το κείμενο με τις απαιτήσεις της κυβέρνησης του αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ διαβιβάστηκε στο Ιράν μέσω Πακιστάν· το Ισλαμαμπάντ διατηρεί καλές σχέσεις με τις δυο εμπόλεμες χώρες.
Τρεις πηγές του Καναλιού 12, οι οποίες δεν κατονομάζονται, ανέφεραν ότι οι αμερικανοί διαπραγματευτές -κατ’ αυτές, ο ειδικός απεσταλμένος του Λευκού Οίκου Στιβ Γουίτκοφ κι ο γαμπρός του αμερικανού προέδρου Τραμπ, ο Τζάρεντ Κούσνερ- πρότειναν κατάπαυση του πυρός για έναν μήνα, ώστε οι ιρανικές αρχές να μελετήσουν την πρόταση.
Τα πρώτα πέντε από τα δεκαπέντε σημεία αφορούν το πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας του Ιράν. Η Ουάσιγκτον απαιτεί η Τεχεράνη να δεσμευτεί ότι δεν θα επιδιώξει ποτέ να αποκτήσει πυρηνικά όπλα -κάτι που το Ιράν επιμένει επί δεκαετίες πως ουδέποτε είχε πρόθεση να κάνει-, να παραδώσει στον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ) όλο το εμπλουτισμένο σε υψηλό βαθμό ουράνιο που διαθέτει σε ημερομηνία που θα συμφωνηθεί, να σταματήσει τελείως να εμπλουτίζει ουράνιο, καθώς και να πάψουν οριστικά να λειτουργούν μεγάλες ιρανικές εγκαταστάσεις του τομέα της πυρηνικής ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων των τριών κυριότερων (Νατάνζ, Ισφαχάν, Φορντό).
Κατά τα δημοσιεύματα, ακόμη μια απαίτηση είναι το Ιράν να σταματήσει να υποστηρίζει, να χρηματοδοτεί και να εξοπλίζει διάφορα κινήματα στην περιοχή («proxies» κατά την ορολογία της Ουάσιγκτον, τον «άξονα της αντίστασης» κατ’ αυτήν της Τεχεράνης), από τη Χεζμπολά στον Λίβανο ως τη Χαμάς στη Λωρίδα της Γάζας. Ακόμη, αξιώνεται να οριστούν περιορισμοί στην ποσότητα των πυραύλων που θα μπορεί να διαθέτει ο ιρανικός στρατός και τη δραστική εμβέλειά τους.
Το στενό του Χορμούζ, από όπου υπό κανονικές συνθήκες διέρχεται περίπου το 20% των υδρογονανθράκων που προορίζονται για τις διεθνείς αγορές, θα ανοίξει πλήρως, προβλέπει άλλο σημείο.
Σε αντάλλαγμα, το Ιράν θα εξασφαλίσει άρση διεθνών κυρώσεων σε βάρος του και υποστήριξη στο πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας, πάντα κατά τα δημοσιεύματα.
Ούτε ο Λευκός Οίκος, ούτε το Στέιτ Ντιπάρτμεντ έχουν αντιδράσει επισήμως μέχρι στιγμής στις πληροφορίες αυτές.
Ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ εμφανίστηκε αισιόδοξος χθες για τις πιθανότητες να κλειστεί «συμφωνία» με το Ιράν.
Στα δεκαπέντε σημεία δεν συμπεριλαμβάνεται κάποιο που να αφορά αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν.
Δεν είναι ακόμη σαφές πώς θα αντιδράσει η Τεχεράνη, ούτε το άλλο μέρος στον πόλεμο, το Ισραήλ, σύμφωνα με τους Τάιμς και ρεπορτάζ στον ειδησεογραφικό ιστότοπο Axios.
Ο αμερικανός πρόεδρος Τραμπ διαβεβαίωσε πως οι συνομιλητές της κυβέρνησής του στην Τεχεράνη είναι οι «σωστοί» και ότι θέλουν «διακαώς, δεν έχετε ιδέα πόσο διακαώς» να κλειστεί «συμφωνία», καθώς και ότι στην διπλωματική διαδικασία διαδραματίζουν ρόλο ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο κι ο αντιπρόεδρός του Τζέι Ντι Βανς.
Τα δημοσιεύματα για το «σχέδιο» αυτό καταγράφονται καθώς ο πόλεμος συνεχίζει να μαίνεται κι οι ένοπλες δυνάμεις των ΗΠΑ μετακινούν αερομεταφερόμενα στρατεύματα, ιδίως μονάδες ειδικών επιχειρήσεων, στην περιοχή.
Το ρεπορτάζ παρουσιάζει τα 14 σημεία της πρότασης των ΗΠΑ προς το Ιράν
Τα 11 απαιτούμενα από την Τεχεράνη
1. Το Ιράν πρέπει να διαλύσει τις υφιστάμενες πυρηνικές του δυνατότητες.
2. Το Ιράν πρέπει να δεσμευτεί ότι δεν θα επιδιώξει ποτέ την απόκτηση πυρηνικών όπλων.
3. Δεν θα επιτρέπεται εμπλουτισμός ουρανίου σε ιρανικό έδαφος.
4. Το Ιράν πρέπει να παραδώσει το απόθεμα περίπου 450 κιλών ουρανίου εμπλουτισμένου κατά 60% στον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας (IAEA) στο προσεχές διάστημα, βάσει χρονοδιαγράμματος που θα συμφωνηθεί.
5. Οι πυρηνικές εγκαταστάσεις σε Νατάνζ, Ισφαχάν και Φορντό πρέπει να διαλυθούν.
6. Η IAEA, ο πυρηνικός εποπτικός οργανισμός του ΟΗΕ, πρέπει να αποκτήσει πλήρη πρόσβαση, διαφάνεια και δυνατότητα εποπτείας εντός του Ιράν.
7. Το Ιράν πρέπει να εγκαταλείψει το περιφερειακό «μοντέλο πληρεξουσίων δυνάμεων».
8. Το Ιράν πρέπει να σταματήσει τη χρηματοδότηση, καθοδήγηση και εξοπλισμό των περιφερειακών συμμάχων του.
9. Τα Στενά του Ορμούζ πρέπει να παραμείνουν ανοιχτά και να λειτουργούν ως ελεύθερος θαλάσσιος διάδρομος.
10. Το πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν πρέπει να περιοριστεί τόσο ως προς το βεληνεκές όσο και ως προς τον αριθμό πυραύλων, με συγκεκριμένα όρια να καθοριστούν σε επόμενο στάδιο.
11. Οποιαδήποτε μελλοντική χρήση πυραύλων θα επιτρέπεται αποκλειστικά για σκοπούς αυτοάμυνας.
Τα τρία ανταλλάγματα προς την Τεχεράνη
12. Το Ιράν θα λάβει πλήρη άρση των κυρώσεων που έχουν επιβληθεί από τη διεθνή κοινότητα.
13. Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα βοηθήσουν το Ιράν στην ανάπτυξη του πολιτικού πυρηνικού του προγράμματος, συμπεριλαμβανομένης της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στον πυρηνικό σταθμό της Μπουσέρ.
14. Ο λεγόμενος μηχανισμός «snapback», που επιτρέπει την αυτόματη επαναφορά κυρώσεων σε περίπτωση μη συμμόρφωσης του Ιράν, θα καταργηθεί.
Η πρώτη αντίδραση του Ιράν
Η Τεχεράνη φέρεται να εκφράζει σοβαρές επιφυλάξεις για τις προθέσεις της Ουάσιγκτον για τον τερματισμό του πολέμου, σύμφωνα με πληροφορίες του Axios.
Η ιρανική πλευρά δηλώνει ότι έχει ήδη εξαπατηθεί δύο φορές από τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, και δεν προτίθεται να υποστεί τρίτη. Παράλληλα, η αποστολή αμερικανικών στρατιωτικών ενισχύσεων στην περιοχή έχει εντείνει τις αμφιβολίες της Τεχεράνης για το εάν η πρόταση διαλόγου της Ουάσιγκτον αποτελεί πραγματική προσπάθεια επίλυσης ή στρατηγική παραπλάνησης.
Από την πλευρά της, η Ουάσιγκτον προσπαθεί να διασφαλίσει την Ιρανική κυβέρνηση για τη σοβαρότητα των συνομιλιών. Στο πλαίσιο αυτό προτάθηκε η συμμετοχή του αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς, ως ένδειξη ειλικρίνειας, με τον ειδικό απεσταλμένο Στιβ Γουίτκοφ να επισημαίνει ότι η παρουσία του θεωρείται κατάλληλη, καθώς διαθέτει επίσημο κύρος και δεν θεωρείται σκληροπυρηνικός από την ιρανική πλευρά.
Την ίδια ώρα, αξιωματούχος του Λευκού Οίκου υπενθυμίζει ότι μια πιθανή χερσαία στρατιωτική επιχείρηση στο Ιράν παραμένει στο τραπέζι, χωρίς ωστόσο να έχει ληφθεί οριστική απόφαση από τον Τραμπ. Η κατάσταση παραμένει, λοιπόν, ιδιαίτερα εύθραυστη, με την διπλωματία και η στρατιωτική ετοιμότητα να κινούνται παράλληλα, εντείνοντας την αβεβαιότητα στην περιοχή.
