">
Αντιμέτωπες με παγκόσμια καταδίκη βρίσκονται οι ΗΠΑ για το σχέδιο εκτέλεσης ενός ανάπηρου κρατουμένου με εκτελεστικό απόσπασμα και ταυτόχρονη ζωντανή μετάδοση στο κοινό, με επικριτές να συγκρίνουν την κυβέρνηση Τραμπ με καθεστώτα στο Ιράν και το Αφγανιστάν.
Το Πεντάγωνο επιβεβαίωσε την Πέμπτη ότι η εκτέλεση του Νιντάλ Χασάν, ο οποίος καταδικάστηκε για τη δολοφονία 13 ατόμων σε στρατιωτική βάση στο Fort Hood του Τέξας το 2009, θα μεταδοθεί ζωντανά στις 3 Δεκεμβρίου.
Η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα προειδοποίησε την Παρασκευή ότι η μετάδοση της εκτέλεσης θα ισοδυναμούσε με δημόσια εκτέλεση και θα αποτελούσε “παραβίαση της απόλυτης απαγόρευσης βασανιστηρίων”.
Το σχέδιο προκάλεσε αντιδράσεις από πολιτικούς, θρησκευτικούς ηγέτες και υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στις ΗΠΑ και διεθνώς. Η Χίλαρι Κλίντον έγραψε στα κοινωνικά δίκτυα: “Μια βάρβαρη ιδέα, κατώτερη της αξιοπρέπειάς μας ως χώρα. Αντισταθείτε.”
Η Yassamin Ansari, η πρώτη Αμερικανοϊρανή Δημοκρατική που εξελέγη στο Κογκρέσο, ανάρτησε: “Στην Αμερική του Τραμπ, γίνονται πλέον δημόσιες εκτελέσεις. Αυτό συμβαίνει σε απολυταρχικά καθεστώτα όπως το Ιράν και το Αφγανιστάν. Είναι μέρος της αυταρχικής κατάληψης της εξουσίας από τον Τραμπ.”
Η Βρετανία, η οποία κατάργησε τη θανατική ποινή τη δεκαετία του 1960, κράτησε αποστάσεις από την εκτέλεση. Η Bridget Phillipson, υπουργός Ισότητας και πρόεδρος του Εργατικού Κόμματος, δήλωσε στο BBC ότι θεωρεί την ιδέα “αρκετά ανησυχητική”.
Η Phillipson τόνισε ότι η απόφαση ανήκει στην αμερικανική κυβέρνηση, προσθέτοντας: “Είναι στενοί μας σύμμαχοι. Αυτό σημαίνει ότι υποστηρίζουμε ό,τι κάνει η κυβέρνηση των ΗΠΑ; Όχι.”
Σύμφωνα με τον αμερικανικό στρατιωτικό νόμο, ο πρόεδρος πρέπει να εγκρίνει εκτέλεση με εκτελεστικό απόσπασμα. Ο Τραμπ το ενέκρινε μετά από εισήγηση του υπουργού Άμυνας, Πιτ Χέγκσεθ, σύμφωνα με το Πεντάγωνο.΄
Ο Τζέι Ντι Βανς, καθολικός, δήλωσε την Παρασκευή ότι δεν θα παρακολουθήσει τη ζωντανή μετάδοση της εκτέλεσης Hasan, χωρίς να ασκήσει κριτική στην απόφαση της κυβέρνησης.
Σε ερώτηση για το πώς επηρεάζουν οι χριστιανικές του πεποιθήσεις την άποψή του για τη δημόσια εκτέλεση, ο Vance υποβάθμισε τη διαμάχη για τη μέθοδο εκτέλεσης και αμφισβήτησε αν η μετάδοση θα πραγματοποιηθεί.
“Όποια και αν είναι η διαμάχη για τη μέθοδο, ελπίζω να μην ξεχνάμε ότι πρόκειται για κάποιον που δολοφόνησε βάναυσα αθώους ανθρώπους,” δήλωσε ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ. “Αν τελικά μεταδοθεί ζωντανά, δεν θα το παρακολουθήσω.”
Ο Χέγκσεθ επιβεβαίωσε με ενθουσιασμό το σχέδιο ζωντανής μετάδοσης, δηλώνοντας σε συντηρητικό δίκτυο πως το κοινό πρέπει να κατανοήσει ότι τέτοια εγκλήματα έχουν σοβαρές συνέπειες.
Όταν ρωτήθηκε αν ο Hasan υπέβαλε τελικές αιτήσεις, ο Χέγκσεθ απάντησε: “Δεν με νοιάζει. Θα τον δούμε στις 3 Δεκεμβρίου.”
Ο Hasan, σήμερα 56 ετών, καταδικάστηκε σε θάνατο το 2013 για 13 προμελετημένες δολοφονίες και 32 απόπειρες προμελετημένης δολοφονίας. Δώδεκα από τους νεκρούς και 30 από τους τραυματίες ήταν στρατιώτες.
Ο πρώην στρατιωτικός ψυχίατρος άνοιξε πυρ με πιστόλι σε ιατρική εγκατάσταση στο Fort Hood στις 5 Νοεμβρίου 2009. Τραυματίστηκε κατά τη σύλληψή του και πλέον χρησιμοποιεί αναπηρικό αμαξίδιο.
Η εκτέλεση αναμένεται να είναι η πρώτη με εκτελεστικό απόσπασμα από τον αμερικανικό στρατό από το 1945. Η τελευταία στρατιωτική εκτέλεση στις ΗΠΑ, οποιασδήποτε μορφής, έγινε το 1961.
Η υπόθεση Hasan έρχεται εν μέσω νέας συζήτησης για τη θανατική ποινή στις ΗΠΑ, μετά την αποτυχημένη θανατηφόρα ένεση της Christa Pike στο Τενεσί. Οι δικηγόροι της ανέφεραν πως ξύπνησε στο νοσοκομείο “θυμωμένη και μπερδεμένη” και παρέμεινε σοβαρά άρρωστη και δεμένη στο κρεβάτι της.
Τα ΜΜΕ έχουν προσπαθήσει στο παρελθόν να μεταδώσουν τηλεοπτικά εκτελέσεις στις ΗΠΑ, αλλά τα δικαστήρια το έχουν μπλοκάρει. Καμία άλλη χώρα δεν είναι γνωστό να μεταδίδει ή να livestream εκτελέσεις, σύμφωνα με ειδικούς.
Οι δημόσιες εκτελέσεις έχουν σχεδόν εξαφανιστεί παγκοσμίως. Η Διεθνής Αμνηστία κατέγραψε τουλάχιστον 17 δημόσιες εκτελέσεις το 2025, μεταξύ των οποίων 11 στο Ιράν και 6 στο Αφγανιστάν υπό τους Ταλιμπάν.
Στις ΗΠΑ, οι εκτελέσεις διεξάγονται ιδιωτικά για περίπου εννέα δεκαετίες. Η εκτέλεση του Rainey Bethea το 1936 στο Κεντάκι θεωρείται γενικά η τελευταία δημόσια εκτέλεση στη χώρα, αν και ακολούθησε άλλη μία στο Μιζούρι το επόμενο έτος.
Ειδικοί ανέφεραν ότι δεν υπάρχει γνωστό προηγούμενο για livestreaming νομικής εκτέλεσης. Η εκτέλεση του βομβιστή της Οκλαχόμα Timothy McVeigh το 2001 προβλήθηκε σε συγγενείς θυμάτων μέσω κλειστού κυκλώματος, αλλά δεν μεταδόθηκε δημόσια.
Η προτεινόμενη ζωντανή μετάδοση έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από θρησκευτικούς ηγέτες. Ο αρχιεπίσκοπος Paul Coakley, πρόεδρος της Διάσκεψης Καθολικών Επισκόπων ΗΠΑ, χαρακτήρισε το σχέδιο “βάρβαρη προώθηση μιας κουλτούρας θανάτου που πρέπει να επανεξεταστεί”.
Πολιτικοί και από τα δύο κόμματα εξέφρασαν επίσης αντιρρήσεις. Ο Adam Smith, κορυφαίος Δημοκρατικός στην Επιτροπή Ενόπλων Υπηρεσιών της Βουλής, δήλωσε ότι το σχέδιο “είναι ανησυχητικό και γελοιοποιεί το νομικό μας σύστημα”. Ο γερουσιαστής Chris Murphy χαρακτήρισε τις δημόσιες εκτελέσεις “μεσαιωνικές”.
Ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής Thom Tillis δήλωσε ότι ο Hasan πρέπει να αντιμετωπίσει τη θανατική ποινή, αλλά η μετάδοση της εκτέλεσης είναι “αηδιαστική”, συνδέοντας τις δημόσιες εκτελέσεις με καταπιεστικά καθεστώτα. Άλλοι προειδοποίησαν ότι το θέαμα θα είναι αντιπαραγωγικό και θα λειτουργήσει ως προπαγανδιστικό εργαλείο για εχθρούς των ΗΠΑ.
Ο Ned Price, πρώην αναπληρωτής εκπρόσωπος των ΗΠΑ στον ΟΗΕ, ανάρτησε: “Ο πιο σίγουρος τρόπος να δημιουργήσεις νέους φανατικούς είναι να δοξάζεις τη βία, να αγκαλιάζεις μια κουλτούρα θανάτου και να δημιουργείς μάρτυρες.”
“Ή πάρτε ως παράδειγμα την αλ-Κάιντα και το ISIS, των οποίων οι τακτικές μοιάζουν με την πρόταση του Hegseth. Είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα επιδεικτικής συμπεριφοράς που βλάπτει την εικόνα της Αμερικής και, σε αυτή την περίπτωση, μας αφήνει πιο ευάλωτους.”
Ορισμένοι ειδικοί εξέφρασαν την άποψη ότι η ζωντανή μετάδοση ενδέχεται να προσβληθεί δικαστικά. Ο Eugene Fidell, ειδικός στο στρατιωτικό δίκαιο στο Yale, ανέφερε ότι ο Hasan θα μπορούσε να κινηθεί νομικά για να εμποδίσει τη δημόσια προβολή του θανάτου του.
Η Elisabeth Semel, συνδιευθύντρια της Death Penalty Clinic στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας, τόνισε ότι η ανακοίνωση εγείρει σοβαρά ερωτήματα για την αξιοπρέπεια του καταδικασμένου και τα κίνητρα της κυβέρνησης για τη διοργάνωση ενός τέτοιου θεάματος.
“Αυτός είναι ένας πρόεδρος που ενδιαφέρεται για το θέαμα και αυτό ακριβώς το μήνυμα θέλει να στείλει,” δήλωσε στο Associated Press.
Ο Justin Mazzola, αναπληρωτής διευθυντής έρευνας της Διεθνούς Αμνηστίας ΗΠΑ, σημείωσε: “Η ζωντανή μετάδοση μιας εκτέλεσης με εκτελεστικό απόσπασμα θα ενίσχυε μόνο τη σκληρότητα της θανατικής ποινής και θα διαιώνιζε τον κύκλο βίας που οι αρχές υποτίθεται ότι θέλουν να τερματίσουν.”
“Η ανακοίνωση αυτή προστίθεται στην επίδειξη σκληρότητας που μόλις είδαμε με την εκτέλεση της Christa Pike στο Τενεσί. Η θανατική ποινή στις ΗΠΑ είναι ανεπανόρθωτα προβληματική. Είναι καιρός οι αμερικανικές αρχές να δείξουν ηγεσία στα ανθρώπινα δικαιώματα και να τερματίσουν αυτή την απάνθρωπη και εξευτελιστική τιμωρία.”
Άλλοι ειδικοί υποστήριξαν ότι η δημόσια πρόσβαση θα μπορούσε να αυξήσει τη διαφάνεια. Η Deborah Denno, ειδικός στη θανατική ποινή στο Fordham University, δήλωσε ότι μια ζωντανή μετάδοση θα μπορούσε να κάνει τη διαδικασία πιο διαφανή, ειδικά μετά το αποτυχημένο περιστατικό στο Τενεσί.
Παραμένει ασαφές αν ο Hasan θα επιχειρήσει να προσβάλει δικαστικά την εκτέλεσή του σε πολιτικό δικαστήριο, κάτι που θα μπορούσε να καθυστερήσει σημαντικά τη διαδικασία.
Πηγή: Guardian
