">
Της ΜΑΡΙΑΣ ΚΟΥΖΟΥΦΗ
Πρωτογενές πλεόνασμα ύψους 2.922 εκατ. ευρώ στο οκτάμηνο Ιανουαρίου – Αυγούστου 2013, ανακοίνωσε χθες το υπουργείο Οικονομικών, έναντι πρωτογενούς ελλείμματος την αντίστοιχη περίοδο του 2012.
Το γεγονός αυτό σύμφωνα με τον υπουργό αναπληρωτή Οικονομικών, κ. Χρήστο Σταϊκούρα, «καθιστά όλο και πιο εφικτό τον στόχο της επίτευξης πρωτογενούς πλεονάσματος στη Γενική Κυβέρνηση, στο τέλος του έτους», ωστόσο η αξιωματική αντιπολίτευση κατηγορεί την κυβέρνηση για «δημιουργική λογιστική».
Ειδικότερα, σύμφωνα με τα προσωρινά στοιχεία σε τροποποιημένη ταμειακή βάση που ανακοίνωσε το υπουργείο, παρουσιάζεται έλλειμμα στο ισοζύγιο του κρατικού προϋπολογισμού ύψους 2.441 εκατ. ευρώ έναντι ελλείμματος 12.484 εκατ. ευρώ το αντίστοιχο διάστημα του 2012 και στόχου για έλλειμμα 7.833 εκατ. ευρώ. Το πρωτογενές αποτέλεσμα διαμορφώθηκε σε πλεόνασμα ύψους 2.922 εκατ. ευρώ, έναντι πρωτογενούς ελλείμματος 1.414 εκατ. ευρώ για την ίδια περίοδο το 2012 και στόχου για πρωτογενές έλλειμμα 2.496 εκατ. ευρώ.
Πρέπει να τονιστεί ότι εάν δεν συνυπολογιστούν τα έσοδα από τη μεταφορά των αποδόσεων των Ελληνικών ομολόγων από τις κεντρικές τράπεζες του Ευρωσυστήματος (SMPs), τα οποία και δεν υπολογίζονται στους στόχους του Προγράμματος Οικονομικής Πολιτικής για το δημοσιονομικό έλλειμμα της Γενικής Κυβέρνησης, τότε το πρωτογενές πλεόνασμα της χώρας διαμορφώθηκε στο 1,5 δισ. ευρώ ή στο 0,8% του ΑΕΠ στο 8μηνο.
Η πορεία των εσόδων
Το ύψος των καθαρών εσόδων του κρατικού προϋπολογισμού ανήλθε σε 34.943 εκατ. ευρώ παρουσιάζοντας αύξηση κατά 1.956 εκατ. ευρώ ή 5,9% έναντι του στόχου του οκταμήνου 2013 (32.987 εκατ. ευρώ).
Τα καθαρά έσοδα του τακτικού προϋπολογισμού ανήλθαν σε 30.964 εκατ. ευρώ, 1.157 εκατ. ευρώ ή 3,9%, υψηλότερα έναντι του στόχου του οκταμήνου (29.807 εκατ. ευρώ).
Σύμφωνα με το υπουργείο, η καλή πορεία των εσόδων συνεχίστηκε και τον Αύγουστο και υπερκάλυψε την αρνητική απόκλιση των άμεσων φόρων οι οποίοι υστέρησαν κατά 158 εκατ. ευρώ. Από το υπουργείο υπογραμμίζεται ότι και τον Αύγουστο συνεχίστηκε η μεταφορά αποδόσεων από τη διακράτηση ομολόγων του Ε.Δ. στα χαρτοφυλάκια των κεντρικών τραπεζών του ευρωσυστήματος (ANFA’s - πληρωμές από Πορτογαλία και Βέλγιο).
«Από τα ως άνω στοιχεία προκύπτει ότι η όποια υστέρηση εξακολουθεί να υφίσταται στα φορολογικά έσοδα, αποδίδεται αποκλειστικά πλέον στους φόρους εισοδήματος και τους φόρους παρελθόντων οικονομικών ετών, λόγω των παρατάσεων στην υποβολή των φορολογικών δηλώσεων και την καθυστέρηση είσπραξης των φόρων ακίνητης περιουσίας (ΦΑΠ 2011-2012)», επισημαίνεται στην ανακοίνωση του υπουργείου.
Παράλληλα, οι δαπάνες του κρατικού προϋπολογισμού ανήλθαν στα 37.384 εκατ. ευρώ και παρουσιάζονται μειωμένες κατά 3.435 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου (40.820 εκατ. ευρώ).
Για «οφθαλμαπάτη» μιλά η αντιπολίτευση
Για «οφθαλμαπάτη» κάνει λόγο ο Ευκλείδης Τσακαλώτος, υπεύθυνος ΕΚΕ Οικονομικών του ΣΥΡΙΖΑ και εξηγεί:
«Το πρωτογενές πλεόνασμα προκύπτει κατ’ αρχήν με τη βοήθεια της δημιουργικής λογιστικής. Το Υπουργείο κερδίζει:
- 683 εκατ. ευρώ από τη μη επιστροφή φόρων σε πολίτες και επιχειρήσεις
- 800 εκατ. ευρώ από τα έσοδα του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων (ΕΣΠΑ). Την ίδια στιγμή οι δαπάνες του ΠΔΕ, δηλαδή, οι δημόσιες επενδύσεις είναι μικρότερες κατά 1,3 δις ευρώ έναντι του στόχου. Μόνο από τη χειραγώγηση του ΠΔΕ, το Υπ. Οικονομικών κερδίζει συνολικά 2,1 δις ευρώ.
- 2 δις ευρώ από τις πρωτογενείς δαπάνες, γεγονός που έχει φέρει τη λειτουργία του κράτους σε οριακό σημείο».
Σύμφωνα με τον ίδιο, το Υπ. Οικονομικών, δεν έμεινε όμως σε αυτά: «Προχώρησε και στην εγγραφή ποσού 1,5 δις ευρώ στον προϋπολογισμό από την επιστροφή των εσόδων των Κεντρικών Τραπεζών. Φαίνεται ότι και η πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Οικονομικών δεν έχει διαβάσει το Μνημόνιο. Διότι στο Μνημόνιο αναφέρεται ξεκάθαρα ότι «μεταβιβάσεις που συνδέονται με την απόφαση του Eurogroup της 21ης Φεβρουαρίου 2012 σε σχέση με το εισόδημα των εθνικών κεντρικών τραπεζών της ζώνης του ευρώ… δεν θα πρέπει να μειώνουν την απαιτούμενη προσπάθεια δημοσιονομικής εξυγίανσης και δεν θα υπολογίζονται στην αξιολόγηση αυτών των στόχων.».
Από την πλευρά της, η Χρυσή Αυγή σχολίασε ότι «το δήθεν "πρωτογενές πλεόνασμα" που παρουσιάζουν οι υπάλληλοι των τοκογλύφων είναι ψευδές και στοχεύει στην εξαπάτηση των Ελλήνων».
Σε σχετική ανακοίνωση αναφέρεται ότι «με ανύπαρκτη εθνική παραγωγή και με τον πρωτογενή τομέα διαλυμένο, η οικονομία μας θα παραμένει ελλειμματική, όσες αλχημείες κι αν μεταχειρίζεται ο Στουρνάρας».
Τι λένε οι οικονομολόγοι
Ο Τ.Θ. επικοινώνησε με δύο οικονομολόγους από τα πανεπιστήμια της Θεσσαλονίκης και τους ζήτησε ένα σχόλιο για τη σημασία της επίτευξης πρωτογενούς πλεονάσματος αλλά και για τις κατηγορίες της αντιπολίτευσης περί δημιουργικής λογιστικής. Ειδικότερα, επικοινωνήσαμε με τον αντιπρύτανη του ΠΑΜΑΚ και καθηγητή στο Τμήμα Βαλκανικών Σλαβικών & Ανατολικών Σπουδών του ΠΑ.ΜΑΚ. κ. Χάρρυ Παπαπανάγο και με τον κ. Γρηγόρη Ζαρωτιάδη,
Επίκουρο Καθηγητή στο Τμ. Οικονομικών Επιστημών ΑΠΘ.
Ακολουθούν οι απαντήσεις τους.
Χάρρυ Παπαπανάγος:
Σημαντική και αναγκαία, αλλά όχι ικανή συνθήκη για την ανάκαμψη
Η δημιουργία πρωτογενούς πλεονάσματος είναι πάρα πολύ σημαντική καθώς ουσιαστικά βάζει την πρώτη βαθμολογία της τρόικας αναφορικά με την πορεία των μεταρρυθμίσεων στην ελληνική οικονομία. Ένα πρωτογενές πλεόνασμα είναι επίσης πάρα πολύ σημαντικό στις περαιτέρω διαπραγματεύσεις της χώρας με την τρόικα και την Ευρώπη, αναφορικά με την βιωσιμότητα του ελληνικού δημόσιου χρέους. Ένα πρωτογενές πλεόνασμα αυξάνει επίσης τις πιθανότητες του κουρέματος του χρέους καθώς η Ελλάδα δείχνει πρόοδο στις μεταρρυθμίσεις, δείχνει ότι έχει βγει από τη δημοσιονομική περιδίνηση, ότι για πρώτη φορά τα έσοδα της γενικής κυβέρνησης είναι μεγαλύτερα από τις δημόσιες δαπάνες, κάτι το οποίο δεν έχει συμβεί εδώ και δεκαετίες. Από την άλλη δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι είναι μνημονιακή υποχρέωση της χώρας μέχρι το 2016 να έχει δημιουργήσει πρωτογενές πλεόνασμα 9 δις ευρώ. Νομίζω ότι το ύψος του πρωτογενούς δημοσιονομικού πλεονάσματος θα κριθεί με το τέλος του χρόνου και όχι στο 8μηνο με δεδομένο ότι ακόμα εκκρεμούν σημαντικές ληξιπρόθεσμες οφειλές του δημοσίου και ληξιπρόθεσμα χρέη προς ιδιώτες. Ωστόσο ελπίζω ότι στο τέλος του έτους θα υπάρχει πλεόνασμα. Το οποιαδήποτε πλεόνασμα είναι ένα σημάδι ότι οι κόποι των Ελλήνων πιάνουν κατά κάποιον τρόπο τόπο. Παρόλα αυτά η δημιουργία ενός πρωτογενούς πλεονάσματος είναι αναγκαία συνθήκη για την ανάκαμψη της οικονομίας, όχι όμως ικανή. Η βιωσιμότητα του ελληνικού δημόσιου χρέους παραμένει ο υπ’ αριθμόν ένας στόχος και είναι η πιο σημαντική συνθήκη για να δούμε καλύτερες μέρες στην ελληνική οικονομία και κοινωνία.
Γρ. Ζαρωτιάδης:
Η ελληνική οικονομία έχει άμεση ανάγκη αναζωογόνησης
Πέρα από το κατά πόσο χρησιμοποιείται ή όχι δημιουργική λογιστική στα στοιχεία του κρατικού προϋπολογισμού -που αυτό θα πρέπει κανείς να το θεωρεί μάλλον δεδομένο, και όχι μόνο στην Ελλάδα, είναι διεθνής πρακτική -, το πλεόνασμα του κρατικού προϋπολογισμού από μόνο του δεν λέει τίποτα. Καταρχήν θα πρέπει να το συγκρίνει κανείς με τους στόχους που έχουν τεθεί βάσει του προγράμματος που ακολουθείται και αφετέρου θα πρέπει κανείς να λάβει υπόψη του ότι τα πλεονάσματα αυτά είναι μεγέθη ροής. Δηλαδή την ίδια στιγμή που για κάποιο τρίμηνο μπορεί να εμφανίζουν μια αύξηση, για τους αντίθετους λόγους, μπορεί η αύξηση αυτή σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά να αντιστραφεί. Δηλαδή είναι μεγέθη που συνεχώς αυξομειώνονται ανάλογα με τις εισροές και τις εκροές στα δημόσια ταμεία. Αλλά για να πάμε και στην ουσία του θέματος, το βασικότερο νομίζω δεν είναι να εμπλακούμε σε μια συζήτηση αν είναι πραγματικό ή πλασματικό το πλεόνασμα, αλλά να δούμε πως σχετίζεται ο δημόσιος προϋπολογισμός με την προοπτική της ανάκαμψης της ελληνικής οικονομίας.
Και αυτό είναι ένα ερώτημα που δεν μπορούμε να το αφήσουμε για το μέλλον. Δεν μας αρκεί στην παρούσα φάση να πούμε ότι έχουμε κάποιες θετικές ενδείξεις και πιθανόν μακροπρόθεσμα σε κάποιου μήνες ή χρόνια αυτό να μας οδηγήσει στην έξοδο από τη σημερινή κρίση. Γιατί όπως εύστοχα έχει πει ο μεγάλος οικονομολόγος Κέυνς, μακροπρόθεσμα θα είμαστε όλοι νεκροί. Αυτήν τη στιγμή η ελληνική οικονομία έχει άμεση ανάγκη αναζωογόνησης, ειδάλλως η βαθαίνουσα κρίση και ανέχειας των λαϊκών μαζών μπορεί δυστυχώς, αυτή είναι η πραγματικότητα να οδηγήσουν σε πολιτικές και κοινωνικές εκτροπές που θα μας πάνε πολλές δεκαετίες πίσω.
Ποιοι θα ωφεληθούν
Υπενθυμίζεται ότι ο πρωθυπουργός στη διάρκεια της πρόσφατης ομιλίας του στα εγκαίνια της 78ης ΔΕΘ, εμφανίστηκε αισιόδοξος ότι στο τέλος του χρόνου η Ελλάδα θα βρεθεί με πρωτογενές πλεόνασμα και ότι αυτό θα αποτελέσει ένα αποφασιστικό βήμα για έξοδο από τη μνημονιακή πολιτική. Παράλληλα, επανέλαβε ότι το 70% από το πρωτογενές πλεόνασμα που θα επιτευχθεί θα πάει για ελάφρυνση «των αδικιών που έχει υποστεί η κοινωνία». Αναφέρθηκε ειδικότερα στους χαμηλοσυνταξιούχους και τους ένστολους αλλά και όσους χρησιμοποιούν πετρέλαιο θέρμανσης. Το πόσο και ποιος θα επωφεληθεί από την επίτευξη πρωτογενούς πλεονάσματος, μένει πάντως να αποφασιστεί με βάση και το ύψος του πλεονάσματος.
