">
Από την έντυπη έκδοση του «Ελληνικού Βορρά»
Η αποταμίευση παραμένει και φέτος περιορισμένη για την πλειονότητα των ελληνικών νοικοκυριών, καθώς η στέγαση, η διατροφή και οι μετακινήσεις δεσμεύουν μεγάλο μέρος του διαθέσιμου εισοδήματος. Η δυσκολία δεν αφορά μόνο τη δημιουργία νέου αποθέματος, καθώς ήδη αρκετά είναι τα νοικοκυριά που αντλούν από παλιές οικονομίες προκειμένου να καλύψουν ανάγκες του παρόντος εις βάρος της μελλοντικής τους οικονομικής ασφάλειας.
Σύμφωνα με την έρευνα του ΙΟΒΕ για τον Σεπτέμβριο 2026, το 58% των ερωτηθέντων δηλώνει ότι το νοικοκυριό του μόλις τα βγάζει πέρα. Μόλις το 22% αποταμιεύει λίγο ή πολύ, ενώ το 12% παίρνει χρήματα από προηγούμενες αποταμιεύσεις και το 7% δηλώνει ότι έχει χρεωθεί.
«Το γεγονός ότι περίπου ένας στους πέντε δηλώνει ότι αποταμιεύει δεν σημαίνει απαραίτητα ότι έχει υψηλό εισόδημα ή ότι διαθέτει σημαντικό πλεόνασμα. Μπορεί να αφορά νοικοκυριά που περιορίζουν άλλες δαπάνες για να κρατήσουν ένα μικρό ποσό στην άκρη» λέει στον «Ελληνικό Βορρά» ο Κλεάνθης Σιμιρδάνης, οικονομολόγος–φοροτεχνικός της «Σιμιρδάνης & Συνεργάτες», με αφορμή τη σημερινή Παγκόσμια Ημέρα Αποταμίευσης, Σάββατο 31 Οκτωβρίου.
Το ποσοστό όσων αποταμιεύουν, επομένως, δεν αποκαλύπτει ούτε το ύψος του αποταμιευτικού τους αποθέματος ούτε τις περικοπές που ενδεχομένως προηγήθηκαν για να συγκεντρωθούν. Αντίστοιχα, η χρήση προηγούμενων οικονομιών για τρέχουσες πληρωμές περιορίζει τα διαθέσιμα χρήματα για μια έκτακτη ανάγκη.
Εισοδηματική πίεση
Την ίδια στιγμή, η δυνατότητα περιορισμού των περιττών δαπανών δεν πρέπει να συγχέεται με την επάρκεια του εισοδήματος για την κάλυψη των αναγκαίων. Στην ετήσια έρευνα του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ για το 2025, το 83,5% των νοικοκυριών δηλώνει ότι δεν καταφέρνει να αποταμιεύσει, ενώ το 62,1% δήλωσε ότι το εισόδημά του δεν καλύπτει ολόκληρο τον μήνα.
«Όταν το περιθώριο ανάμεσα στο εισόδημα και τις βασικές ανάγκες είναι περιορισμένο και πολύ μικρό, ακόμα και η καλύτερη οικονομική διαχείριση του προϋπολογισμού του νοικοκυριού έχει πολύ περιορισμένα αποτελέσματα» σημειώνει.
Η αδυναμία αποταμίευσης, συνεπώς, δεν αρκεί από μόνη της για να τεκμηριώσει απουσία αποταμιευτικής κουλτούρας στην Ελλάδα, δεδομένου των χαμηλών ποσοστών. «Υπάρχει η επιθυμία, αλλά η δυνατότητα να μετατραπεί αυτή η επιθυμία σε πράξη είναι περιορισμένη» αναφέρει. «Η οικονομική παιδεία μπορεί να αξιοποιήσει καλύτερα τα χρήματα που περισσεύουν, αλλά πρώτα πρέπει να υπάρχει και κάτι που να περισσεύει».
Το 82% δεν βλέπει περιθώριο αποταμίευσης μέσα στον επόμενο χρόνο
Στην έρευνα του ΙΟΒΕ, το 82% δεν θεωρεί πιθανό να αποταμιεύσει στο επόμενο δωδεκάμηνο, έναντι 16% που το θεωρεί πιθανό ή πολύ πιθανό. Παράλληλα, το 55% αναμένει επιδείνωση των οικονομικών του και μόλις το 5% μικρή βελτίωση.
«Η αντιμετώπιση του προβλήματος δεν μπορεί να περιορίζεται σε προσωρινά επιδόματα ή ονομαστικές αυξήσεις μισθών. Χρειάζεται συνδυασμός κοινωνικών και πολιτικών πρωτοβουλιών που θα ενισχύσουν σταθερά το πραγματικό εισόδημα και θ’ αυξήσουν την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών με σκοπό την τόνωση και στήριξη της αγοράς.
Δεν μπορούμε να ζητάμε από τα νοικοκυριά να αποταμιεύσουν χωρίς να δημιουργήσουμε τις κατάλληλες οικονομικές προϋποθέσεις για να το πραγματοποιήσουν», τονίζει ο κ. Σιμιρδάνης.
Απόθεμα ασφαλείας
Η δημιουργία αποθέματος προϋποθέτει διαφορετικούς στόχους για έναν άνθρωπο που ζει μόνος, ένα νέο ζευγάρι, μια οικογένεια με παιδιά ή έναν συνταξιούχο. Οι υποχρεώσεις διαφέρουν, όπως και το ποσό που μπορεί να παραμένει διαθέσιμο μετά τις πληρωμές.
«Η αποταμίευση θα πρέπει να προσαρμόζεται στις δυνατότητες του καθενός και όχι να γίνεται μια επιπλέον πηγή άγχους».
Ένας μικρός, συγκεκριμένος στόχος μπορεί να αφορά την κάλυψη μιας επισκευής ή ενός απρόβλεπτου λογαριασμού. Η συνέπεια έχει σημασία, μαζί με την προστασία των χρημάτων που συγκεντρώνονται καθώς όπως ο ίδιο υποστηρίζει θα πρέπει κανείς «να μην κυνηγά υψηλές αποδόσεις με χρήματα που μπορεί να χρειαστεί άμεσα στο εγγύς μέλλον».
Όταν δεν υπάρχει περίσσευμα, η αφετηρία είναι η καταγραφή των εξόδων, η διερεύνηση δικαιώματος σε οικονομικές ενισχύσεις και η σταθεροποίηση των οικονομικών. Ο προγραμματισμός των αγορών και η αποφυγή παρορμητικών δαπανών μπορούν να βοηθήσουν όπου υπάρχει περιθώριο αλλαγής συνηθειών.
«Η αποταμίευση δεν είναι μόνο ζήτημα ατομικής διαχείρισης αλλά και ζήτημα οικονομικών δυνατοτήτων και ποιότητας ζωής. Χρειάζεται υπεύθυνος οικονομικός προγραμματισμός και ανάλογες συνθήκες που να επιτρέπουν στους ανθρώπους να ζουν με αξιοπρέπεια και να μπορούν να σχεδιάζουν το μέλλον τους» καταλήγει ο κ. Σιμιρδάνης.
