">
Συνέντευξη στην ΕΛΕΝΗ ΙΑΤΡΟΥ
Για έναν δύσκολο ενεργειακό χειμώνα στην Ευρώπη προειδοποιεί ο ενεργειακός επιθεωρητής Μιχάλης Χριστοδουλίδης, εκφράζοντας φόβους ακόμη και για ένα «άτυπο ενεργειακό lockdown», εφόσον συνεχιστεί ή κλιμακωθεί η κρίση. Μιλώντας στον «Ελληνικό Βορρά», περιγράφει το ενδεχόμενο περιορισμών στην κατανάλωση, περιοδικών περικοπών στην τροφοδοσία της βιομηχανίας, ακόμη και διάθεσης συγκεκριμένων ποσοτήτων φυσικού αερίου στα νοικοκυριά.
Ο ίδιος θεωρεί «χαμένη» τη χειμερινή ενεργειακή περίοδο 2026–2027 και εκτιμά ότι, ακόμη και αν τερματιστούν οι πόλεμοι, η αποκατάσταση των υποδομών και των ενεργειακών ροών θα απαιτήσει μήνες, ενδεχομένως και χρόνια. Ασκεί κριτική στις ευρωπαϊκές επιλογές, προτείνει μεγαλύτερη αξιοποίηση του λιγνίτη και επιτάχυνση της αποθήκευσης ενέργειας, ενώ δίνει τις δικές του εκτιμήσεις για το κόστος θέρμανσης στη Θεσσαλονίκη και εξηγεί γιατί προκρίνει τα σταθερά τιμολόγια ηλεκτρικού ρεύματος.
Η επάρκεια φυσικού αερίου στο επίκεντρο της αγωνίας για τον χειμώνα
Πώς διαμορφώνονται οι τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος και τι θα συμβουλεύατε τους καταναλωτές για την επιλογή τιμολογίου;
«Ο Οκτώβριος έκλεισε με αύξηση της χονδρεμπορικής τιμής του ρεύματος γύρω στο 26%. Από τα 157 ευρώ ανά μεγαβατώρα τον Σεπτέμβριο, φτάσαμε στα 197 ευρώ, μία ανάσα πριν από τα 200. Αυτές τις τιμές είχαμε να τις δούμε από την πρώτη ενεργειακή κρίση του 2022, όταν η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία.
Δεν είναι, όμως, μόνο το ρεύμα. Το φυσικό αέριο κινήθηκε επίσης σε τριψήφια επίπεδα, πάνω από τα 100 ευρώ ανά θερμική μεγαβατώρα, επηρεάζοντας προς τα πάνω και τη χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Έτσι, από την 1η Νοεμβρίου είδαμε αυξήσεις έως και 74% στα πράσινα τιμολόγια, με τιμές κοντά στα 40 λεπτά ανά κιλοβατώρα σε ορισμένες περιπτώσεις. Παραμένουν, ωστόσο, τα σταθερά μπλε τιμολόγια, με μέση τιμή στα 15 λεπτά. Υπάρχει και εταιρεία που προσφέρει τιμή 13 λεπτών, με πάγιο 5 ευρώ και διάρκεια δώδεκα μηνών, για το τιμολόγιο του Νοεμβρίου.
Εκτιμώ ότι τα πράσινα τιμολόγια θα ακολουθήσουν ανοδική πορεία. Όσο μπαίνουμε στην καρδιά του χειμώνα, αυξάνεται η ζήτηση ενέργειας και πιέζονται τα κυμαινόμενα τιμολόγια. Η πρότασή μου είναι να κλειδώσουμε ένα μπλε τιμολόγιο με φθηνή κιλοβατώρα για δώδεκα μήνες και μετά βλέπουμε».
Πόσο κοστίζει η ζέστη
Για ένα νοικοκυριό στη Θεσσαλονίκη, πόσο υπολογίζετε ότι θα κοστίσει η θέρμανση τον Νοέμβριο, ανάλογα με το σύστημα που χρησιμοποιεί;
«Ας πάρουμε μια τετραμελή οικογένεια σε κατοικία 80–90 τετραγωνικών μέτρων, στη Γ΄ κλιματική ζώνη, όπου ανήκει η Θεσσαλονίκη, με λειτουργία της θέρμανσης οκτώ έως δέκα ώρες ημερησίως.
Με δεδομένη τη συνέχιση των κυβερνητικών επιδοτήσεων στα καύσιμα και την έναρξη του επιδόματος θέρμανσης από την 1η Νοεμβρίου, με πετρέλαιο θέρμανσης στα 1,55 ευρώ το λίτρο (μια μέση τιμή επικράτειας) το μηνιαίο κόστος υπολογίζεται γύρω στα 371 ευρώ.
Με φυσικό αέριο, για τις ίδιες συνθήκες λειτουργίας, υπολογίζεται στα 264 ευρώ. Με κλιματιστικά inverter και μπλε τιμολόγιο, με μέση τιμή περίπου 15 λεπτά ανά κιλοβατώρα, στα 248 ευρώ. Τονίζω ότι ο υπολογισμός αφορά μπλε τιμολόγιο και όχι πράσινο, με μέση τιμή γύρω στα 29 λεπτά.
Με αντλία θερμότητας, για τις ίδιες συνθήκες, το κόστος θέρμανσης τον Νοέμβριο στη Θεσσαλονίκη υπολογίζεται στα 176 ευρώ».
ΤΟ ΚΟΣΤΟΣ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ
Οι εκτιμήσεις του Μιχάλη Χριστοδουλίδη για τον Νοέμβριο στη Θεσσαλονίκη: τετραμελής οικογένεια, κατοικία 80–90 τ.μ., λειτουργία θέρμανσης 8–10 ώρες ημερησίως.
Σύστημα θέρμανσης | Εκτιμώμενο μηνιαίο κόστος |
|---|---|
Πετρέλαιο θέρμανσης | 371 ευρώ |
Φυσικό αέριο | 264 ευρώ |
Κλιματιστικά inverter με μπλε τιμολόγιο | 248 ευρώ |
Αντλία θερμότητας | 176 ευρώ |
Θεωρείτε, επομένως, την αντλία θερμότητας την οικονομικότερη επιλογή; Πόσο κοστίζει η εγκατάσταση και πότε αποσβένεται;
«Η αντλία θερμότητας είναι σήμερα η φθηνότερη επιλογή θέρμανσης. Για ένα τυπικό διαμέρισμα 80–90 τ.μ., το κόστος της υπολογίζεται στις 5.000 ευρώ.
Εάν συνδυαστεί με ένταξη σε επιδοτούμενο πρόγραμμα, όπως το «Αλλάζω θέρμανση – Αλλάζω ηλεκτρικό θερμοσίφωνα», που θα τρέξει στο τέλος του 2026, εξασφαλίζεται επιδότηση 50%. Δηλαδή, ο ιδιοκτήτης καταβάλλει 2.500 ευρώ και τα υπόλοιπα καλύπτονται από την επιδότηση.
Χωρίς επιδότηση, η απόσβεση υπολογίζεται στα επτά χρόνια. Με επιδότηση, ο χρόνος μειώνεται στο μισό, στα τριάμισι χρόνια».
Στα 371 ευρώ υπολογίζει ο Μιχάλης Χριστοδουλίδης το μηνιαίο κόστος θέρμανσης με πετρέλαιο για κατοικία 80–90 τ.μ. στη Θεσσαλονίκη, με λειτουργία οκτώ έως δέκα ώρες ημερησίως
Υπάρχει περιθώριο αποκλιμάκωσης των τιμών μέσα στη φετινή χειμερινή περίοδο;
«Ακόμη κι αν αύριο το πρωί υπάρξει ειρήνη και στα δύο πολεμικά μέτωπα, στη Μέση Ανατολή και στην Ουκρανία, χρειάζονται μήνες για να επιστρέψουμε στην ενεργειακή κανονικότητα. Έχουν καταστραφεί πολλές ενεργειακές υποδομές στις χώρες του Κόλπου, στο Ιράν, στη Ρωσία και στην Ουκρανία. Για να αποκατασταθούν οι ζημιές και να επανέλθουν οι ενεργειακές ροές απαιτούνται μήνες, ίσως και χρόνια. Όσο υπάρχει έλλειμμα ενέργειας, οι τιμές θα διατηρούνται σε πολύ υψηλά επίπεδα, ακόμη κι αν, με ένα μαγικό ραβδί, οι ΗΠΑ με το Ιράν και ο Πούτιν με τον Ζελένσκι «τα βρουν. Αυτή η ενεργειακή χρονιά είναι χαμένη μέχρι τον Μάιο. Από τον επόμενο Σεπτέμβριο, εάν όλα τελειώσουν, μπορεί να υπάρξει κάποια αποκλιμάκωση. Θα αργήσουμε, όμως, να επιστρέψουμε στα επίπεδα πριν από την κρίση του Φεβρουαρίου του 2026».
Ο φόβος των περιορισμών
Όταν μιλάτε για «άτυπο ενεργειακό lockdown», τι ακριβώς εννοείτε;
«Για πρώτη φορά εδώ και δεκαπέντε χρόνια, τα ευρωπαϊκά αποθέματα φυσικού αερίου βρίσκονται σε τόσο χαμηλά επίπεδα. Στη Γερμανία, για παράδειγμα, η πληρότητα των αποθηκών βρίσκεται στο 60%, ενώ θα έπρεπε να είναι στο 90%. Αν έρθει ένας βαρύς χειμώνας, μπορεί να προκύψει έλλειμμα αερίου στην Ευρώπη.
Τότε θα προσπαθήσουμε να γεμίσουμε τις αποθήκες από τη βραχυπρόθεσμη αγορά, αναζητώντας φορτία LNG με τις τιμές στα ύψη. Εάν είχαμε προνοήσει να τις γεμίσουμε από το καλοκαίρι, δεν θα μας «εκβίαζαν» οι διαπραγματευτές με τετραπλάσιες και πενταπλάσιες τιμές.
Εφόσον η κρίση συνεχιστεί ή κλιμακωθεί, υπάρχει κίνδυνος να τεθεί θέμα επάρκειας. Αυτό σημαίνει ένα άτυπο ενεργειακό lockdown στην οικονομία: περιορισμένες ροές και περιοδικές περικοπές στην τροφοδοσία της βιομηχανίας. Φοβάμαι μήπως υπάρξουν περιορισμοί και στον οικιακό τομέα, με τη μορφή κουπονιού, δηλαδή συγκεκριμένα κυβικά μέτρα φυσικού αερίου ανά μήνα για κάθε νοικοκυριό».
Πώς κρίνετε τις ευρωπαϊκές επιλογές για την προμήθεια φυσικού αερίου;
«Σήμερα λείπουν από την παγκόσμια αγορά φυσικού αερίου 140 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα. Θα αναγκαστούμε να αγοράσουμε από τους Αμερικανούς, που αγοράζουν από τους Ρώσους, αντί να αγοράσουμε απευθείας από τη Ρωσία, κάτι που δεν μπορούμε να κάνουμε λόγω των γεωπολιτικών συνθηκών. Έτσι, ‘’κάναμε μάγκες’’ τους Αμερικανούς ως μεσάζοντες, για να πάρουμε φυσικό αέριο με «καπέλο». Αυτό λέγεται πυροβολισμός στα πόδια».
Πέρα από τις ελλείψεις καυσίμων, σας ανησυχεί και ο κίνδυνος κυβερνοεπιθέσεων στις ενεργειακές υποδομές;
«Ζούμε σε έναν κόσμο ψηφιακής τρομοκρατίας. Μια κυβερνοεπίθεση μπορεί να πλήξει την ενέργεια, τα τρόφιμα, τις υπηρεσίες, τις μεταφορές. Μπορεί να ρίξουν ακόμη και αεροπλάνο. Τα χτυπήματα στα ψηφιακά συστήματα των αλυσίδων τροφοδοσίας μπορεί να τα δούμε και στην ενέργεια. Να παραβιαστούν λογισμικά ενεργειακών εγκαταστάσεων, να μην ανοίγουν οι βάνες και να μην μπορεί να σταλεί πετρέλαιο ή φυσικό αέριο στους τερματικούς σταθμούς.
Ο Ευρωπαίος επίτροπος Ενέργειας, Νταν Γιόργκενσεν, έχει πει να προετοιμαστούν τα κράτη-μέλη για περιορισμό της ενεργειακής κατανάλωσης. Αυτό θα μπορούσε να σημαίνει περιορισμό των μετακινήσεων με αυτοκίνητο ή εξοικονόμηση στον φωτισμό των πόλεων. Μας προετοιμάζουν, δηλαδή, για ένα άτυπο ενεργειακό lockdown. Η Ευρώπη είναι ενεργειακά εξαρτημένη, με εισαγωγές καυσίμων σε ποσοστό 56%. Το μόνο που μπορεί να κάνει είναι εκ περιτροπής περιορισμούς στην κατανάλωση και, συνεπώς, στη ζήτηση».
Οι επιλογές της Ελλάδας
Ποια μέτρα θα μπορούσε να πάρει άμεσα η Ελλάδα;
«Να αυξήσει τη χρήση του λιγνίτη. Η Γερμανία έχει ήδη αξιοποιήσει τον άνθρακα για να μη γονατίσει η οικονομία της, με συμμετοχή 25%–30% στο ενεργειακό της μείγμα, ενώ εμείς βρισκόμαστε στο 5% με τη μονάδα Πτολεμαΐδα 5. Μπορούμε να αυξήσουμε τη συμμετοχή της μονάδας στην ηλεκτροπαραγωγή, από το 5% στο 15%, μειώνοντας αντίστοιχα το φυσικό αέριο από το 40% στο 30%. Είναι κάτι που μπορεί να γίνει χθες. Παρότι η επιβάρυνση για τις εκπομπές είναι διπλάσια σε σχέση με το φυσικό αέριο, παραμένει συμφερότερη η παραγωγή με λιγνίτη. Επίσης, πρέπει να επιταχύνουμε την αποθήκευση πράσινης ενέργειας με μπαταρίες».
Τι μας κοστίζει η έλλειψη επαρκούς αποθήκευσης ενέργειας;
«Σήμερα πετάμε την περίσσεια πράσινης ενέργειας από φωτοβολταϊκά και αιολικά πάρκα, επειδή δε διαθέτουμε μεγάλες μπαταρίες αποθήκευσης. Πουλάμε την περίσσεια στη Βουλγαρία με 35 ευρώ ανά μεγαβατώρα και αγοράζουμε ενέργεια το βράδυ με 120–160 ευρώ. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα Έλληνες επιχειρηματίες να ιδρύουν επιχειρήσεις ενέργειας στη Βουλγαρία, να αγοράζουν φθηνή ελληνική ενέργεια και να την ξαναπουλούν στην Ελλάδα στην τριπλάσια τιμή. Η Ελλάδα έχει εγκατεστημένη πράσινη ισχύ 18 GW και μπαταρίες ισχύος μόλις 0,7 GW. Την ίδια ώρα, η Βουλγαρία αποθηκεύει σε μπαταρίες το 50% της πράσινης ενέργειας που παράγει».
«Αυτή η ενεργειακή χρονιά είναι χαμένη μέχρι τον Μάιο», εκτιμά ο ενεργειακός επιθεωρητής Μιχάλης Χριστοδουλίδης, μιλώντας στον «Ελληνικό Βορρά»
