">
Το θέμα του ακαδημαϊκού ασύλου τα τελευταία χρόνια έρχεται και παρέρχεται με αμείωτη ένταση. Αυτή τη φορά όμως, η αφορμή για την οποία έχει τεθεί το ζήτημα είναι διαφορετική. Όλα ξεκίνησαν την περασμένη εβδομάδα, όταν οι πρυτανικές αρχές του Πανεπιστημίου Αθηνών, είχαν τις πρώτες πληροφορίες πως καταφθάνουν στην Αθήνα οικονομικοί μετανάστες από την Κρήτη με στόχο να καταλύσουν στη Νομική, στο κτίριο που είναι υπό ανακαίνιση και δεν χρησιμοποιείται από τους φοιτητές. Από τη στιγμή εκείνη ξεκινά ένα «γαϊτανάκι» πρωτοβουλιών, που άλλες έγιναν και άλλες όχι. Το αν ειδοποιήθηκε και ποιος στο Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη και στην Αστυνομία από τις πρυτανικές αρχές, είναι ζήτημα που απασχολεί την κοινή γνώμη. Οι αρμόδιοι παράγοντες, πάντως, διαψεύδουν τις πρυτανικές αρχές ότι μίλησαν μαζί τους. Οι πρυτάνεις επιμένουν ότι ειδοποίησαν στην αστυνομία, τα Υπουργεία Παιδείας και Προστασίας του Πολίτη και επιρρίπτουν ευθύνες, επειδή δεν μπόρεσαν να προλάβουν τη δημιουργία του αδιεξόδου.
Στις λίγες μέρες, που διήρκεσε η κατάληψη, επικρίθηκαν έντονα οι πρυτάνεις, επειδή δεν ζήτησαν από την αστυνομία να παραταχθεί μπροστά από το κτίριο της Νομικής και να εμποδίσει τους μετανάστες να μπουν, αλλά και επειδή δεν αποφάσισαν άμεσα την άρση του ασύλου. Από την άλλη, οι πανεπιστημιακοί ρωτούσαν γιατί επετράπη στους μετανάστες να φύγουν από την Κρήτη. Ερωτήματα έπεσαν «βροχή» και ευθύνες αντιστοίχως.
Η υπόθεση περιεπλάκη ακόμη περισσότερο, καθώς αναμίχθηκαν μέλη αριστερών οργανώσεων, ακόμη και πολιτικών κομμάτων, με αποτέλεσμα να αρχίσει «πόλεμος» ανακοινώσεων και αλληλοκατηγοριών και μεταξύ των πολιτικών κομμάτων. Μέσα σε λίγα εικοσιτετράωρα η κατάσταση έφτασε στο απροχώρητο, με αποτέλεσμα ορισμένοι να μιλούν για αδιέξοδο, αφού οι ίδιοι οι μετανάστες δήλωναν ότι δεν πρόκειται να φύγουν από τη Νομική, αν δεν ικανοποιηθεί το αίτημα της νομιμοποίησής τους. Κι αυτό το διεκδικούσαν, παρά την κατηγορηματική άρνηση του υπουργού Εσωτερικών να το ικανοποιήσει και να νομιμοποιήσει παρανόμους μετανάστες.
Οι εξελίξεις, πάντως, έδειχναν ότι σ’ αυτή τη περίπτωση -ίσως περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη- το ακαδημαϊκό άσυλο έγινε αντικείμενο εκμετάλλευσης και σκοπιμοτήτων.
Ειδικότερα, όλα αυτά τα εικοσιτετράωρα εξελίχθηκαν μαραθώνιες διαβουλεύσεις των πρυτανικών αρχών, τόσο με κυβερνητικούς παράγοντες, όσο και με οργανώσεις, αλλά και τους εκπροσώπους των μεταναστών για τη μετεγκατάστασή τους σε κτίριο, που τελικά βρέθηκε με τη συνδρομή Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων, στο κέντρο της Αθήνας. Ωστόσο, οι μετανάστες δεν δέχθηκαν, και τότε τέθηκε στους πρυτάνεις η προοπτική να ζητήσουν τη συνδρομή της αστυνομίας και του εισαγγελέα, για να εκκενώσουν το κτίριο.
Τι ορίζει ο νόμος
Τι ακριβώς όμως ορίζει ο νόμος περί ασύλου, όπως αυτός ισχύει σήμερα, μετά τις τροποποιήσεις, που είχε επιφέρει στον νόμο-πλαίσιο η πρώην υπουργός Παιδείας, Μαριέττα Γιαννάκου;
Βάσει της νομολογίας, «το ακαδημαϊκό άσυλο αναγνωρίζεται για την κατοχύρωση των ακαδημαϊκών ελευθεριών και για την προστασία του δικαιώματος στη γνώση, τη μάθηση και την εργασία όλων ανεξαιρέτως των μελών της ακαδημαϊκής κοινότητας των ΑΕΙ και των εργαζομένων σε αυτά, έναντι οποιουδήποτε επιχειρεί να το καταλύσει. Το ακαδημαϊκό άσυλο καλύπτει όλους τους χώρους του ΑΕΙ, στους οποίους γίνεται εκπαίδευση και έρευνα. Οι χώροι αυτοί καθορίζονται με απόφαση και ευθύνη της Συγκλήτου για τα Πανεπιστήμια και της Συνέλευσης για τα ΤΕΙ. Δεν επιτρέπεται η επέμβαση δημόσιας δύναμης στους παραπάνω χώρους, παρά μόνο κατόπιν πρόσκλησης ή αδείας του αρμοδίου οργάνου του ιδρύματος και με την παρουσία εκπροσώπου της δικαστικής αρχής. Αρμόδιο όργανο για την πρόσκληση ή άδεια της προηγουμένης παραγράφου είναι το πρυτανικό Συμβούλιο για τα πανεπιστήμια και το Συμβούλιο για τα ΤΕΙ με δικαίωμα ψήφου όλων των μελών τους. Τα όργανα αυτά συνέρχονται αμέσως, αυτεπαγγέλτως, ή μετά από καταγγελία. Το αρμόδιο όργανο αποφασίζει κατά πλειοψηφία, τηρουμένων των διατάξεων του εσωτερικού κανονισμού του οικείου ιδρύματος και του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας. Επέμβαση δημόσιας δύναμης χωρίς την άδεια του αρμόδιου οργάνου του ΑΕΙ, επιτρέπεται μόνον εφόσον διαπράττονται αυτόφωρα κακουργήματα ή αυτόφωρα εγκλήματα κατά της ζωής».
Η υπόθεση με τη Νομική Σχολή έφερε στην επιφάνεια και ένα ανάλογο περιστατικό, μικρότερης ωστόσο εμβέλειας στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Στο κτίριο της οδού Πατησίων έχουν μπει, εδώ και μέρες, πρόσφυγες Ιρανοί και Παλαιστίνιοι, οι οποίοι έχουν εγκατασταθεί στο ισόγειο του Κτιρίου Γκίνη.
Η Σχολή Πολιτικών Μηχανικών, με έγγραφό της προς τον πρύτανη Σ. Σιμόπουλο, στις 12 Ιανουαρίου, σημειώνει: «Η Σχολή Πολιτικών Μηχανικών επιβεβαιώνει την πάγια θέση της ότι οι χώροι του ΕΜΠ μπορούν να αποτελούν βήμα για την ελεύθερη έκφραση ιδεών και απόψεων. Όμως, η συνεχιζόμενη παραμονή ομάδων ατόμων στο κτίριο Γκίνη, θέτει σε κίνδυνο την ελευθερία αυτή, καθώς και την ασφάλεια ανθρώπων και εγκαταστάσεων, και παρεμποδίζει τις εκπαιδευτικές διαδικασίες και την έγκαιρη ολοκλήρωσή τους. Καλεί επομένως όλους τους εμπλεκόμενους να επαναποδώσουν τους χώρους αυτούς. Επιβεβαιώνει την ηθική της συμπαράσταση στον αγώνα των προσφύγων για πολιτικό άσυλο».
Την επομένη, 13 Ιανουαρίου, η πρυτανεία του ΕΜΠ που είχε ξεκινήσει προσπάθειες απομάκρυνσης των προσφύγων από τις 27.12.2010, χωρίς όμως να το επιτύχει, εκδίδει έγγραφο με το οποίο: «Εκφράζει την αλληλεγγύη της Πολυτεχνειακής Κοινότητας στον δίκαιο αγώνα των προσφύγων για τη χορήγηση πολιτικού ασύλου. Θεωρώντας ότι η χώροι, όπου επιτελείται η ακαδημαϊκή διαδικασία, θα πρέπει να συνεχίσουν να χρησιμοποιούνται απρόσκοπτα για την εξυπηρέτηση των πάγιων αυτών αναγκών ζητά την απόδοσή τους. Δηλώνει ότι το Πολυτεχνείο τιμώντας και σήμερα την ιστορία και την παράδοσή του, συνεχίζει τους αγώνες για την προάσπιση του δημόσιου χαρακτήρα του Πανεπιστημίου, της ουσιαστικής αυτοδιοίκησής του και της διαφύλαξης της ελεύθερης διακίνησης όλων των απόψεων και ιδεών, η οποία θεμελιώνεται από το πανεπιστημιακό άσυλο».
Ως εκ τούτου, πολλές φωνές βρέθηκαν να ομιλούν περί χρήσης του ασύλου και περί ερμηνείας του, ανεξαρτήτως των όσων ορίζονται από τον νόμο.
Τι λένε φοιτητές και καθηγητές για το άσυλο
Με αφορμή τα γεγονότα στη Νομική Σχολή, ποιες είναι οι απόψεις Πανεπιστημιακών, αλλά και φοιτητών για το ακαδημαϊκό άσυλο;
• Γιάννης Μυλόπουλος, πρύτανης Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης:
«Δεν είναι θέμα ασύλου»
Δεν υπάρχει κανένα θέμα ασύλου και δεν είναι η κατάλληλη αυτή η στιγμή για να ανοίξει τώρα αυτή η συζήτηση. Υπάρχει μόνο ένα ζήτημα μεταναστευτικής πολιτικής, το οποίο προσπαθεί η κυβέρνηση να φορτώσει στα πανεπιστήμια. Θα ήθελα, απλώς, να υπενθυμίσω ότι τον Δεκέμβριο του 2008 καιγόταν η Αθήνα και πάλι κάποιοι εντόπιζαν το πρόβλημα στο άσυλο. Και τότε, όπως και τώρα, το πρόβλημα είναι δημόσιας τάξης. Ας σταματήσει η μετακύληση των ευθυνών στα πανεπιστήμια. Η εφαρμογή ή μη της νομιμότητας δεν είναι θέμα ακαδημαϊκού ασύλου. Όσο για το θεσμικό πλαίσιο, που διέπει το άσυλο, το ΑΠΘ έχει καταθέσει τις προτάσεις του από την περασμένη Παρασκευή.
• Νίκος Σταυρακάκης, Πρόεδρος της Ομοσπονδίας Διδακτικού Προσωπικού Πανεπιστημίων (ΠΟΣΔΕΠ):
«Επιτέλους, να βρεθεί μια λύση»
Το πρόβλημα δεν είναι νομικό, αλλά ακαδημαϊκού πολιτισμού. Σε πολλές περιπτώσεις το άσυλο χρησιμοποιείται για την παρεμπόδιση της διακίνησης των ιδεών. Κάποια στιγμή πρέπει η κοινωνία και η πολιτεία και όλοι η εμπλεκόμενοι φορείς να καταλάβουν ότι το πανεπιστήμιο υπάρχει για να προσφέρει ερευνητικό, εκπαιδευτικό και ακαδημαϊκό έργο και όχι για να καλύπτει ανάγκες που έχουν κοινωνικές ή πολιτικές ομάδες. Νομίζω ότι κάποια στιγμή πρέπει όλοι να τοποθετηθούν υπεύθυνα σε αυτό το θέμα. Και θα επαναλάβω ότι το θέμα δεν είναι νομικό, αλλά πολιτισμικό.
• Θωμάς Σφηκόπουλος, Αντιπρύτανης Πανεπιστημίου Αθηνών:
«Περιττή η θεωρητική συζήτηση»
Αυτή τη στιγμή, άλλη μια θεωρητική συζήτηση για το άσυλο δεν έχει κανένα νόημα. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας έκανε πολύ καλά που έθιξε το ζήτημα.
• Τάκης Ιωαννίδης, εκπρόσωπος παράταξης ΔΑΠ-ΝΔΦΚ:
«Μόνο ακαδημαϊκό άσυλο»
Είναι σαφές ότι κάποιοι εκμεταλλεύονται εδώ και χρόνια το άσυλο ενεργώντας παράνομα μέσα στο πανεπιστήμιο. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο πανεπιστημιακός χώρος έχει μετατραπεί πολλές φορές σε χώρο ανομίας. Πρέπει να δούμε πώς θα αντιμετωπιστεί αυτή η κατάσταση. Εμείς, ως ΔΑΠ, επεξεργαζόμαστε κάποιες προτάσεις. Παραμένουμε, πάντως, σταθεροί στη θέση μας ότι το άσυλο πρέπει να προστατεύει τη διακίνηση ιδεών και μόνο. Όλα τα άλλα δεν είναι άσυλο.
• Μιχάλης Νικηφόρος, εκπρόσωπος παράταξης ΠΑΣΠ:
«Επιστροφή στο νόμο του ‘82»
Δεν θα υποστηρίζαμε σε καμία περίπτωση την κατάργηση του ασύλου. Αλλά είναι σαφές ότι το θεσμικό πλαίσιο πρέπει να αλλάξει. Ο νόμος της προηγούμενης κυβέρνησης είναι ανεπαρκής. Η βάση για το θεσμικό πλαίσιο πρέπει να αναζητηθεί στον νόμο του 1982, της πρώτης κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ. Πολλοί υποστηρίζουν ότι το άσυλο αποτελεί ελληνική πρωτοτυπία στην Ευρώπη και ότι δεν έχει θέση σε μια ώριμη δημοκρατία. Ασφαλώς και αποτελεί πρωτοτυπία. Είναι όμως από αυτές τις περιπτώσεις που η χώρα μας πρωτοτυπεί με θετικό τρόπο. Το άσυλο πρέπει να υπάρχει στη χώρα που γεννήθηκε η Δημοκρατία.
• Νίκος Γαλάνης, εκπρόσωπος παράταξης Ενιαίας Αριστερής Κίνησης ΕΑΑΚ:
«Κάποιοι προσπαθούν να φτιάξουν κλίμα»
Όπως η προηγούμενη κυβέρνηση, έτσι και η σημερινή, επιδιώκει την άρση της πολιτικής και κοινωνικής έννοιας του ασύλου ενόψει της κατάθεσης του νομοσχεδίου για την ανώτατη εκπαίδευση τον Μάρτιο. Η κατάληψη στη Νομική ήταν το πρόσχημα. Γιατί όμως ενοχλούσαν οι μετανάστες στο κτίριο της Νομικής και όχι οι μετανάστες που βρίσκονται στα Προπύλαια; Κι εκεί άσυλο είναι. Γιατί δεν εγείρει κανένας θέμα κατάλυσης της έννοιας του ασύλου σε αυτή την περίπτωση; Για άλλη μια φορά κάποιοι προσπαθούν να φτιάξουν κλίμα. Εμείς είμαστε υπέρ ενός θεσμικού πλαισίου που θα καθιστά ακόμη πιο δύσκολη την άρση του ασύλου.
• Κώστας Μπορμπότης, εκπρόσωπος ΚΝΕ:
«Σχέδιο κατάργησης του ασύλου»
Δεν πρόκειται να δώσουμε καμία νομιμοποίηση στους σχεδιασμούς που εκτυλίσσονται για την κατάλυση του ασύλου. Η κυβέρνηση έχει την ευθύνη για την κατάληψη . Βαριές ευθύνες έχουν και εκείνοι που οδήγησαν τους μετανάστες στο κτίριο της Νομικής. Και οι οποίοι προσφέρουν υπηρεσίες στις δυνάμεις που επιθυμούν και επεξεργάζονται την κατάργηση του πανεπιστημιακού ασύλου. Οι φοιτητές οργανωμένα να επαγρυπνήσουν, να περιφρουρήσουν με τη δράση τους το άσυλο, να γυρίσουν την πλάτη στον εκφυλισμό.
