">
Σημαντικό «χώρο» στη δημόσια συζήτηση έχουν κατακτήσει πλέον οι συχνές δημοσκοπήσεις, με τα ποσοστά των κομμάτων να αναλύονται σχεδόν καθημερινά. Πόσο όμως επηρεάζουν τελικά την εκλογική συμπεριφορά των πολιτών; Μπορούν τα νούμερα που βλέπουν οι ψηφοφόροι να διαμορφώσουν τη δική τους αντίληψη για την πολιτική πραγματικότητα και να επηρεάσουν, τελικά, την επιλογή τους στην κάλπη;
Ο «Τύπος Θεσσαλονίκης» επικοινώνησε με τον αναλυτή εκλογικής συμπεριφοράς κ. Απόστολο Πιστόλα ο οποίος μεταξύ άλλων ανέφερε ότι «ο περισσότερος κόσμος που πιστεύει σε αυτές, βλέπει απλά τα νούμερα και αυτά δημιουργούν γι' αυτόν μια πραγματικότητα».
Αρχικά ο κ. Πιστόλας αναφέρθηκε και στο κατά πόσο επηρεάζουν οι συνεχείς δημοσκοπήσεις την εκλογική συμπεριφορά των πολιτών λέγοντας:
«Υπάρχουν οι άνθρωποι που τις πιστεύουν, και αυτοί που έχουν επιφυλάξεις. Είναι ένα εργαλείο που σου δείχνει μια φωτογραφία. Για να συγκριθεί και να ξέρουμε πού βρισκόμαστε θα πρέπει να γίνει σύγκριση με δημοσκόπηση της ίδιας εταιρίας με την ίδια μεθοδολογία. Ο περισσότερος κόσμος που πιστεύει σε αυτές, βλέπει απλά τα νούμερα και αυτά δημιουργούν γι' αυτόν μια πραγματικότητα. Αυτήν την πραγματικότητα την πιστεύει και με βάση αυτήν την πραγματικότητα ενδεχομένως να καθορίζει και την ψήφο του.
Αν οι δημοσκοπήσεις δείχνουν τη Νέα Δημοκρατία π.χ. 31-32% και είναι σχετικά κοντά στην αυτοδυναμία, μπορεί κάποιος να την ψηφίσει για να βγει αυτοδύναμη. Αν τη δείχνουν στο 27% μπορεί να μην την ψηφίσει διότι θεωρεί δεδομένο ότι θα πάμε σε κυβέρνηση συνεργασίας, άρα μπορεί να ψηφίσει που είναι πιο κοντά σε εκείνον ιδεολογικά. Οπότε ναι διαμορφώνουν σε αυτούς που τις πιστεύουν μια πραγματικότητα και με βάση αυτήν επιλέγουν. Δεν διαμορφώνουν μόνο οι δημοσκοπήσεις βέβαια την πραγματικότητα, αλλά παίζουν σημαντικό ρόλο».
Στη συνέχεια ο κ. Πιστόλας μίλησε και για το αν υπάρχουν επιστημονικά δεδομένα τα οποία δείχνουν ότι οι δημοσκοπήσεις αλλάζουν την ψήφο του κόσμου, σχολιάζοντας ότι «για να υπάρχουν δεδομένα θα πρέπει να παραδεχτεί κάποιος ότι τον επηρέασε μια δημοσκόπηση. Δεν νομίζω ότι το παραδέχεται κάποιος αυτό, όμως το ότι θεωρεί ότι η ΝΔ είναι στο 30% και ο κ. Τσίπρας στο 15-17% το θεωρεί επειδή το είδε στις δημοσκοπήσεις».
Ο ίδιος, είναι κάτοικος Λουξεμβούργου. Τι συμβαίνει λοιπόν εκεί; Είναι τόσο συχνές οι δημοσκοπήσεις όπως σε μεγαλύτερες χώρες;
«Όχι, δεν είναι τόσο συχνές. Εδώ είμαστε 600.000 κάτοικοι. Είναι όμως συχνές στη Γαλλία, στη Γερμανία και στην Αγγλία. Σε μεγάλες χώρες είναι πολλές. Είναι καλό να έχουμε συχνά δημοσκοπήσεις, αλλά να ξέρουμε τι σημαίνει δημοσκόπηση. Να μη θεωρούμε δηλαδή ότι τη δημοσκόπηση την παίρνουμε σαν τις Δέκα Εντολές. Η δημοσκόπηση είναι μια προσπάθεια μιας εταιρίας με βάση μια μεθοδολογία να σου δείξει το συμβαίνει μια χρονική στιγμή στο πολιτικό σκηνικό. Τίποτα παραπάνω» τόνισε ο κ. Πιστόλας.
Ο ίδιος κλήθηκε να σχολιάσει και την άποψη μερίδας του κόσμου ότι οι δημοσκοπήσεις αποτελούν εργαλείο πολιτικής επιρροής, απαντώντας ότι «ο καθένας έχει τη δική του μεθοδολογία. Αν θέλουμε να ανεβάσουμε για παράδειγμα κάποιο κόμμα δεν χρειάζεται να γράψουμε ψέματα, αλλά να συλλεχθούν στοιχεία από συγκεκριμένες περιοχές και να έχουν ένα αστάθμητο δείγμα. Αν διαβάσεις και ξέρεις να διαβάζεις την ταυτότητα της δημοσκόπησης, λέει π.χ. ότι έχει πάρει δείγμα από κάπου, και είναι αστάθμητο ή σταθμισμένο. Μετά μπορείς να το κρίνεις εσύ με βάση αυτό το οποίο υπάρχει στο γενικό.
Ο κόσμος όμως δεν θα κάτσει να τα δει όλα αυτά, διότι έχει τα προσωπικά του θέματα. Ο κόσμος αυτό που παίρνει, είναι το νούμερο που βλέπει. Έτσι μπορείς να δημιουργήσεις εντυπώσεις είτε θέλοντας είτε χωρίς να το θες. Ο άλλος μπορεί να πει ότι το κάνεις επίτηδες, ωστόσο μπορεί προφανώς να μην το κάνεις επίτηδες».
Τι συμβαίνει όμως εάν ένας δημοσκόπος έχει την ίδια δεξαμενή πολιτών για κάθε δημοσκόπηση; Πόσο αντιπροσωπευτικό μπορεί να είναι ένα δείγμα;
«Δεν χρειάζεται πολύ μεγάλο δείγμα για να καταλάβεις πού βρίσκονται τα πράγματα. Οι δημοσκοπήσεις με 1.000-1.200 άτομα είναι μια χαρά δείγματα.
Αυτό που πρέπει να κάνεις μετά είναι να κάνεις τις άλλες σταθμίσεις. Για παράδειγμα δεν μπορείς να έχεις όλο τον κόσμο από μια συγκεκριμένη περιοχή. Μπορεί επίσης να κάνει κάποιος μόνο Βόρεια Ελλάδα ή Κρήτη και αυτό θα δώσει τελείως διαφορετικά αποτελέσματα. Θα πρέπει να είναι πιο σταθμισμένο αντιπροσωπευτικά όσο γίνεται» τόνισε χαρακτηριστικά ο κ. Πιστόλας.
Η κουβέντα πήγε και στο ποιοι είναι αυτοί που επηρεάζονται περισσότερο από τις δημοσκοπήσεις, όπως οι αναποφάσιστοι, οι λεγόμενοι «απολιτίκ» ή τα άτομα τα οποία ψηφίζουν για πρώτη φορά.
«Αυτό που θέλει το κάθε κόμμα είναι να πείσει τους αναποφάσιστους και αυτό έχει σημασία. Το αν επηρεάζεται κάποιος ο οποίος είναι οπαδός ενός κόμματος για να φωνάξει περισσότερο γι' αυτό έχει τη σημασία του ή για να απογοητευτεί, αλλά μεγαλύτερη σημασία έχει να πειστεί ο αναποφάσιστος, και όχι μόνο μέσα από τις δημοσκοπήσεις. Δεν θεωρώ ότι οι αναποφάσιστοι πείθονται μόνο από τις δημοσκοπήσεις. Όπως είπα και πριν αν ένας αναποφάσιστος δει ένα κόμμα που είναι κοντά π.χ. στην αυτοδυναμία μπορεί να ρίξει εκεί την ψήφο του για να βγει αυτοδύναμο.
Αν το δει μακριά μπορεί να ρίξει την ψήφο κάπου αλλού. Είναι και η στρατηγική ψήφος που λέμε και αυτή επηρεάζεται από τα δεδομένα που έχουμε. Αν ένα κόμμα είναι κοντά στο 3% και είμαι εγώ κοντά του, μπορεί να το ψηφίσω να μπει στη Βουλή. Το ότι είναι στο όριο του 3% εγώ θα το ξέρω από τις δημοσκοπήσεις».
Για το τι είναι αυτό που «δίνουν» οι πολλές δημοσκοπήσεις ο κ. Πιστόλας ανέφερε:
«Αν γίνονται κάθε μήνα, βλέπουμε π.χ. πόσο έχουν επηρεάσει τα γεγονότα του μήνα το κοινό. Αν ένα κόμμα παράδειγμα από το 13% πήγε στο 10% ή ανάποδα μέσα σε έναν μήνα σε δημοσκόπηση της ίδιας εταιρίας, σημαίνει ότι κάτι έγινε και άλλαξε αυτό. Μπορούμε να δούμε τι επηρεάζει, σε τι βαθμό, και μετά όταν είσαι στο στρατηγικό κομμάτι των κομμάτων να ξέρεις πώς να κινηθείς. Σχετικά με το αν είναι καλό για τον κόσμο να βομβαρδίζεται συνεχώς με νούμερα, αυτό είναι άλλη κουβέντα.
Το πρόβλημα είναι ότι στα κανάλια συζητάνε τις δημοσκοπήσεις περισσότερο από τα πραγματικά προβλήματα του κόσμου. Έχουμε φύγει από τα προγράμματα και έχουμε πάει σε συζήτηση για το ποιος είναι πρώτος και ποιος δεύτερος. Η κουβέντα στην Ελλάδα έχει φύγει από τα σοβαρά προβλήματα και έχει πάει κυρίως στις δημοσκοπήσεις, και αυτό σημαίνει ότι έχουμε χάσει τον στόχο. Συζητιέται πολύ περισσότερο το ποιος είναι πρώτος και δεύτερος από το πώς θα λυθεί το στεγαστικό, το μεταναστευτικό κλπ».
Η ανάλυση των ποσοστών των κομμάτων, θα πρέπει να γίνεται μόνο μια φορά, και η κουβέντα να επικεντρώνεται στα προγράμματα όπως υποστήριξε στη συνέχεια ο κ. Πιστόλας.
«Καλό είναι να γίνεται ανάλυση των ποσοστών αλλά να γίνεται μια φορά σε μια εκπομπή. Θα πρέπει να συζητάμε περισσότερο τα προγράμματα των κομμάτων και τι δείχνει το καθένα, πώς θεωρούν ότι θα λυθούν τα προβλήματα του κόσμου.
Για τους πολίτες θεωρώ ότι η πιο σημαντική ερώτηση είναι ποια είναι τα βασικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν. Ο κόσμος θέλει λύση στην καθημερινότητά του. Δεν τον ενδιαφέρουν οι θετικές γνώμες για τους πολιτικούς κλπ. Τον ενδιαφέρει να λύνονται τα προβλήματά του. Αν θεωρεί για παράδειγμα σημαντικό το μεταναστευτικό, θέλει να δει αν το θεωρούν και οι άλλοι σημαντικό».
«Για τους πολιτικούς θεωρώ ότι θα έπρεπε να εστιάσουν περισσότερο από το αν είναι οι ίδιοι δημοφιλείς, στο τι προβλήματα θεωρεί ότι έχει ο κόσμος και γιατί τα έχει, και πως μπορούν να λυθούν» είπε στη συνέχεια.
Όσον αφορά το κατά πόσο επηρεάζει η μεγάλη διαφορά που καταγράφεται μεταξύ των δύο πρώτων κομμάτων ο κ. Πιστόλας είπε:
«Αυτό εξαρτάται από τις συνθήκες. Μπορεί να κάνει και το ένα και το άλλο, αλλά όλα εξαρτώνται από τις συνθήκες. Αν το πρώτο κόμμα είναι στο 29% άρα δεν απειλείται το 25% αλλά δεν πάμε και στην αυτοδυναμία, τότε είναι απόλυτα λογικό να εφησυχαστεί ο κόσμος ειδικά αν δεν υπάρχει κάποιος άλλος πόλος. Επίσης αν βλέπει κάποιος ότι το δεύτερο κόμμα έχει δυναμική ανατροπής, τότε μπορεί να φέρει παραπάνω κόσμο στην κάλπη, και να το ψηφίσουν. Όλα αυτά είναι συνάρτηση των συνθηκών της προεκλογικής περιόδου κάθε φορά».
Πολύ σημαντικό ρόλο στην καταγραφή, παίζει και το πότε έγινε η μέτρηση. «Επηρεάζει πάρα πολύ» τόνισε χαρακτηριστικά μεταξύ άλλων ο κ. Πιστόλας.
«Επηρεάζει πάρα πολύ. Σκεφτείτε μια δημοσκόπηση η οποία γίνεται πχ μετά τα μέτρα της ΔΕΘ. Η κυβέρνηση θα είναι ανεβασμένη. Αν γίνει μια δημοσκόπηση μετά τη συζήτηση για ένα κυβερνητικού σκάνδαλο, τότε θα είναι πεσμένη η κυβέρνηση. Δεν είναι μόνο η μεθοδολογία, παίζει ρόλο και το πότε μετράς. Έτσι μπορείς να επηρεάσεις κάποιον. Τις 2 μονάδες πάνω π.χ. που θα δείξεις κάποιον, μπορείς να το επηρεάσεις από τις μέρες που μετράς.
Θα πρέπει ο πολίτης να δει τη μεθοδολογία της, και να δει και τις προηγούμενες μετρήσεις, που ήταν το κάθε τι. Να δει το trend δηλαδή, τις τάσεις. Έτσι θα βγάλει ασφαλέστερα συμπεράσματα. Αν βλέπει τη μια εταιρία με την άλλη, μπορεί η μία το ένα κόμμα να το έχει στο 12% και η άλλη στο 14% αλλά οι τάσεις να είναι περίπου στο ίδιο».
Σύμφωνα με τον κ. Πιστόλα μάλιστα, οι δημοσκοπήσεις θα έπρεπε να απαγορευτούν νωρίτερα, ενδεχομένως και σε όλη την προεκλογική περίοδο.
«Θεωρώ πρέπον κατά την άποψή μου να μη γίνονται δημοσκοπήσεις τις τελευταίες δύο εβδομάδες με έναν μήνα πριν τις εκλογές, ενδεχομένως σε όλη την προεκλογική περίοδο, διότι τα νούμερα επηρεάζουν» υπογράμμισε.
Για το με βάση ποιο κριτήριο ψηφίζει ο κόσμος είπε:
«Εξαρτάται. Είναι πολυπαραγοντικό το θέμα. Σίγουρα παίζει μεγάλο ρόλο η αγοραστική δύναμη του καθενός. Εάν δούμε στην κεντρική και βόρεια Ευρώπη τα δύο πιο σημαντικά πράγματα είναι η αγοραστική δύναμη, η ακρίβεια, και δεύτερο το μεταναστευτικό. Στην Ελλάδα νομίζω η ακρίβεια τα καλύπτει όλα για την ώρα».
Τέλος ο κ. Πιστόλας μίλησε και για τη στασιμότητα που υπάρχει στην αντιπολίτευση, τονίζοντας ότι δεν αποκλείει να υπάρξει ακόμη και τρίπολο ή τετράπολο στις επόμενες εκλογές.
«Είναι λογικό γιατί κατέρρευσε ο αντίπαλος πόλος το 2023. Τώρα είμαστε σε ανασύνθεση του πολιτικού σκηνικού. Στην αρχή δημιουργήθηκαν πολλά κόμματα στα αριστερά της Νέας Δημοκρατίας για να γίνουν αυτά ο πόλος.
Η Νέα Δημοκρατία πήγε προς το κέντρο οπότε άφησε κενό και δημιουργήθηκαν πολλά κόμματα στα δεξιά και πιθανόν έρχεται και κόμμα Σαμαρά οπότε έγιναν πολλά κόμματα. Τώρα τα κόμματα Τσίπρα Σαμαρά θα μικρύνουν κάποια κόμματα και θα μείνουν κάποια εκτός Βουλής. Μένει να δούμε αν θα έχουμε δίπολο, τρίπολο ή τετράπολο. Είναι αρκετά πιθανό να έχουμε τρίπολο. Θα εξαρτηθεί από τις κινήσεις το 2027 και μετά».
