">
Συνέντευξη στη ΛΕΜΟΝΙΑ ΒΑΣΒΑΝΗ
Στο τίμημα των αποφάσεών μας, και στη διαφορά που υπάρχει ανάμεσα σε αυτά που θέλουμε και αυτά που έχουμε ανάγκη, αναφέρεται το «Το Τίμημα» του Άρθουρ Μίλλερ που θα ανεβεί από τις 31 Ιανουαρίου στο Νέο Υπερώο της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών από το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος.
Ένα ανθρωποκεντρικό έργο, που μπορεί να αναφέρεται στο Κραχ του 1929 στις ΗΠΑ και στον αντίκτυπο των αποφάσεων που πήραν τα μέλη μιας οικογένειας, όμως η αναγωγή στο σήμερα και στη χώρα μας και στο πώς οι αποφάσεις που θα λάβουμε θα επηρεάσουν το μέλλον μας, μας έρχεται αμέσως στο νου.
Τη σκηνοθεσία του πρώτου ανεβάσματός του στην πόλη μας έχει αναλάβει η Άσπα Καλλιάνη. Με θητεία στο επάγγελμα του σεναριογράφου, αλλά και του δημοσιογράφου, γοητεύτηκε από τη γραφή του Αμερικανού θεατρικού συγγραφέα. «“Το Τίμημα” είναι ένα έργο που “καίει”», μας δήλωσε και συμπλήρωσε: «Μας φέρνει σε αυτά που έχουμε ουσιαστικά ανάγκη. Μας βγάζει από τα θέλω μας και μας κάνει να προσπαθήσουμε να δούμε κατάματα τις ανάγκες μας».
-Τι το ξεχωριστό έχει «Το Τίμημα»;
-Είναι το πρώτο έργο που ο Μίλλερ αποφάσισε να το σκηνοθετήσει ο ίδιος και αυτό νομίζω δεν είναι τυχαίο. Ήθελε να το ελέγξει. Μπορεί ένας σκηνοθέτη ή οι ηθοποιοί να παρερμηνεύσουν αυτό που εννοεί ο συγγραφέας.
Στη χώρα μας πρωτοπαρουσιάστηκε το 1992 στο Θέατρο Εξαρχείων, στην Αθήνα. Τώρα με το ανέβασμα του ΚΘΒΕ νομίζω ότι θα παιχτεί για δεύτερη φορά στην Ελλάδα.
-Το ότι ο περισσότερος κόσμος δεν το έχει δει επί σκηνής σας φοβίζει;
-Όχι, αντίθετα μου αρέσει. Και πιστεύω ότι μετά από το ανέβασμά μας θα παρουσιαστεί και άλλες φορές.
-Είναι ένα έργο που και στο εξωτερικό δεν παρουσιάζεται συχνά…
-Ναι, αλλά όσο περνάνε τα χρόνια, μας αφορά περισσότερο. Ο Μίλερ ήταν πολύ μπροστά από την εποχή του όταν το έγραψε.
-Τι το κάνει λοιπόν επίκαιρο;
-Ο άνθρωπος! Είναι ανθρωποκεντρικό και διαπραγματεύεται αγωνίες του σήμερα. Η ιστορία εκτυλίσσεται 30-35 χρόνια μετά το Κραχ. Αλλά μιλά για την εποχή του Κραχ. Και μας δείχνει το πώς οι ήρωες καλούνται να δουν τις αποφάσεις που πήραν τότε και να τις αξιολογήσουν. Κάνοντας μια αναφορά στο σήμερα, μπορούμε να δούμε αν οι αποφάσεις που παίρνουμε τώρα στην Ελλάδα θα επηρεάσουν εμάς, αλλά και τις μελλοντικές γενιές τα επόμενα χρόνια.
Ένα άλλο στοιχείο που κάνει το έργο ιδιαίτερα ενδιαφέρον είναι η γραφή του. Μην ξεχνάτε ότι ο Μίλερ ήταν και σεναριογράφος. Ο τρόπος που γράφει είναι τόσο δομημένος σεναριακά, που αν ξέρεις να διαβάσεις την πλοκή μέσα από τις λέξεις, μπορείς να φτιάξεις πολύ ενδιαφέρουσες δράσεις.
-Αυτό διευκόλυνε το έργο σας;
-«Το Τίμημα» είναι ένα έργο που δεν έχει πολλές δράσεις, οπότε έπρεπε να τις φτιάξω εγώ. Διευκολύνει να ξέρεις τι θέλει να πει ο συγγραφέας ώστε να το βοηθήσεις με σημερινή δράση.
-Σε ποιο τίμημα αναφέρεται το έργο;
-Είναι το τίμημα κάποιων αποφάσεων. Όταν πάρεις μια απόφαση, οποιαδήποτε κι αν είναι αυτή, δεν ξέρεις ποτέ πώς θα ήταν ο άλλος δρόμος. Αυτό είναι πολύ επώδυνο κάποιες φορές αν δεν σου βγει η επιλογή που έκανες ή αν νομίσεις ότι δεν σου βγήκε.
Έτσι και οι ήρωες του έργου αυτού καλούνται να αξιολογήσουν τις αποφάσεις του τότε, τις θυσίες που έκαναν - ο ένας θυσιάστηκε για την οικογένεια, ο άλλος την εγκατέλειψε σε μια περίοδο οικονομικής δυσμένειας. Και με τον ερχομό ενός εκτιμητή που θέλει να αγοράσει τα έπιπλα της οικογένειας των δύο αδερφών, μοιάζει να αξιολογείται η ζωή τους. Είναι κατά κάποιο τρόπο τι πουλάς και τι αγοράζεις.
Νομίζω βέβαια ότι το νήμα είναι πιο βαθύ και σχετίζεται με τα θέλω μας και τις ανάγκες μας που έρχονται σε κόντρα. Αυτό είναι ένα κόλπο σεναριακό, όταν θέλεις να φτιάξεις συγκρούσεις βάζεις το χαρακτήρα άλλα να θέλει και άλλα να έχει ανάγκη. Και στα θεατρικά έργα αυτό γίνεται συχνά.
Το συγκεκριμένο έργο μας φέρνει σε αυτά που έχουμε ουσιαστικά ανάγκη. Μας βγάζει από τα θέλω μας και μας κάνει να προσπαθήσουμε να δούμε κατάματα τις ανάγκες μας.
-Πώς δουλέψατε με τους ηθοποιούς; Και πώς τους επιλέξατε;
-Όταν προσπαθούσα να βρω τη διανομή του έργου ήθελα να βρω ηθοποιούς που να μπορούν να λειτουργήσουν σε ερμηνεία συνόλου. Σε αυτό το έργο δεν σώζεται κανείς από μόνος του. Είναι όλοι δεμένοι με μια κλωστή. Το κυρίαρχο στοιχείο είναι σε κάθε σχέση να δημιουργείται μια μπαταρία από την ενέργεια δύο ατόμων πχ Βίκτορας – Έσθερ αρνητικός - θετικός πόλος, Γουόλτερ – Βίκτορ θετικός - αρνητικός πόλος κ.ο.κ. Μόλις λειτουργεί αυτό, το έργο γίνεται μαγικό!
-Ξεκινήσατε τη σκηνοθεσία με το «Sunset limited». Ήσασταν σε άλλο χώρο πριν. Ποιες δυσκολίες έχει η σκηνοθεσία; Σας λείπει η προηγούμενή σας δουλειά ως σεναριογράφου;
-Δεν νιώθω ότι άλλαξα επάγγελμα, απλώς το εξέλιξα. Λέω μια ιστορία με έναν άλλο τρόπο. Στη σκηνοθεσία μοιάζει σαν να γράφεις σενάριο και την ώρα που γράφεις να ζωντανεύει. Μια κόλα χαρτί που το delete, οι τελείες, τα κόμματα, οι παύσεις είναι εκεί. Είναι υπέροχη δουλειά και μου αρέσει που δημιουργούνται ομάδες πολύ πιο εύκολα.
-Είχατε εργαστεί σε επιτροπή επιλογής σεναρίων στο Χόλυγουντ. Ισχύει ότι οι ταινίες πάσχουν από σενάριο;
-Ισχύει. Τα ποσοστά είναι πάνω κάτω τα ίδια και στη χώρα μας και στο εξωτερικό. Αλλά πχ στην Αμερική έχεις να διαλέξεις από χιλιάδες σεναριογράφους και το 2% αξίζει. Αντίστοιχο είναι το ποσοστό και στην Ελλάδα μόνο που ο αρχικός αριθμός των σεναρίων είναι μικρότερος.
-Τι πρέπει να έχει ένα έργο για να σας κεντρίσει το ενδιαφέρον;
-Αυτό που ψάχνω πάντα είναι να βρω ένα έργο να αγαπήσω. Ο δάσκαλός μου ο Γιούρι λέει ότι ένα βιβλίο το διαβάζεις και βλέπεις πού “καίει”. Όταν το νιώσεις αυτό, κάτι πρέπει να κάνεις. Είτε είναι έρωτας, είτε ένας προορισμός που θέλεις να πας ή ένα θεατρικό και λες «ναι θα το σκηνοθετήσω»!
-«Το Τίμημα» λοιπόν “καίει”;
-Ναι! “Καίει” πάρα πολύ! Και το ωραίο είναι ότι όλοι οι συντελεστές της παράστασης είναι μαγεμένοι και παραμιλάνε κάθε ώρα και στιγμή για το έργο. Είναι καλή πάστα παιδιών. Και είμαστε τυχεροί που μπορούμε σήμερα να κάνουμε θέατρο και να έχουμε στο πλευρό μας τον κ. Βούρο που δίνει λύσεις για οτιδήποτε, και αντί να επιβάλει, εμπνέει.
Αν γίνει κάτι στραβό θα ξέρουμε ότι είναι δικό μας λάθος. Ένας θεατής να βγει και να μην έχει πάρει κάτι, θα φταίμε εμείς.
Σε αυτή την περίοδο που για να έρθει κάποιος και να δώσει τα 15 ευρώ θα στερηθεί κάτι, ακόμη κι αν είναι ποτά με τους φίλους, αυτή η ενέργεια πρέπει να επιστραφεί πολλαπλάσια. Αυτή τη στιγμή υπάρχει μεγάλη δυσκολία έξω. Μας έχουν τρελάνει με αυτά που μας κάνουν. Ανοίγεις το γραμματοκιβώτιο και βλέπεις ένα πάκο με λογαριασμούς και δεν ξέρεις τι να κάνεις. Πρέπει να δώσουμε έναν τρόπο αντιμετώπισης, ιδέες για το πώς θα μπορέσουμε να γίνουμε πιο δυνατοί και μέσα από αυτό να δυναμώνουμε και τους άλλους. Εμείς έχουμε προσπαθήσει να το πραγματώσουμε μέσα από αυτή την παράσταση.
Μέχρι πρόσφατα πιο συχνά ανέβαιναν έργα για σχέσεις, ποιος κεράτωσε ποιον κλπ. Τώρα περάσαμε στην ουσία, σε αυτά που θέλουμε και αυτά που έχουμε ανάγκη, και όταν υπάρχει χάσμα ανάμεσα στα δύο, πρέπει πρώτα να το συνειδητοποιήσουμε, κοιτώντας με ειλικρίνεια το παρελθόν μας - πράγμα που κάνει και ο Μίλλερ στο «Τίμημα» - και δεύτερον βρίσκοντας το κουράγιο να δούμε από δω και πέρα τι κάνουμε για να αλλάξουμε τα πράγματα.
Παραστάσεις από 31/1: Τετάρτη και Κυριακή 19.00, Πέμπτη, Παρασκευή 21.00, Σάββατο 18.00 και 21.00. Τηλ. κρατήσεων: 2315 200200.
