">
Της ΛΕΜΟΝΙΑΣ ΒΑΣΒΑΝΗ
Ένα ταξίδι στην ιστορία της πόλης μας, σε πτυχές του παρελθόντος, αλλά και του παρόντος, θα κάνει ο αναγνώστης μέσα από το βιβλίο του Χρίστου Ζαφείρη «ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, Η ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΩΝ ΑΠΟΝΤΩΝ. Η κληρονομιά Ρωμαίων, Μουσουλμάνων, Εβραίων, Ντονμέδων, Φράγκων, Αρμενίων και Σλάβων» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Επίκεντρο.
Ο συγγραφέας παρουσιάζει με εμπεριστατωμένο τρόπο και γλαφυρή αφήγηση στοιχεία για την πολιτισμική κληρονομιά των λαών που πέρασαν από τη Θεσσαλονίκη ως κατακτητές και ειρηνικοί συγκάτοικοι των Ελλήνων και άφησαν τα ίχνη τους.
Εστιάζει στην Θεσσαλονίκη των “Άλλων” που συμβίωσαν με τους Έλληνες.
Από τους Ρωμαίους που άφησαν σημαντικά αρχαιολογικά μνημεία (Ροτόντα, τόξο του Γαλέριου – Καμάρα, Ρωμαϊκή Αγορά), περνά στους Μουσουλμάνους με τα σχολεία που έχτισαν, τις αλλαγές που έκαναν στη συγκοινωνία, στο οδικό και σιδηροδρομικό δίκτυο και τα κτίσματα που έφτιαξαν (Μπέη Χαμάμ, Αλατζά Ιμαρέτ, Λευκός Πύργος, Πύργος Τριγωνίου, Γεντί Κουλέ), έπειτα στους Εβραίους με τις συναγωγές τους, την πρωτοπορία τους στην έκδοση εφημερίδων (το πρώτο τυπογραφείο της πόλης ήταν εβραϊκό, όπως και το πρώτο δημοσιογραφικό έντυπο που κυκλοφόρησε στη Θεσσαλονίκη) και την επιχειρηματική τους δράση (Μύλοι Αλλατίνη, κεραμοποιείο Αλλατίνη, Ζυθοποιείο Όλυμπος, Υφαντουργείο Τόρρες και ΣΙΑ –ΒΙΛΚΑ), και στη συνέχεια αναφέρεται στους Ντονμέδες με τις κατοικίες τους που είναι αρχιτεκτονικά στολίδια στην πόλη (Βίλλες Καπαντζή), ενώ παράλληλα παραθέτει πληροφορίες για τα σχολεία, αλλά και για τους επιφανείς εκπροσώπους της κοινότητας.
Τη «σκυτάλη» παίρνουν οι Φράγκοι της Θεσσαλονίκης. Ιταλοί όπως ο πολιτικός μηχανικός Πιέρο Αριγκόνι και ο αρχιτέκτονας Βιταλιάνο Ποζέλι που σχεδίασαν πολλά κτήρια στην πόλη, Γάλλοι που κατασκεύασαν το λιμάνι, ενώ από την ίδια κοινότητα προήλθε και ο αρχιτέκτονας και πολεοδόμος Ερνέστ Εμπράρ, και τέλος Γερμανοί και Αμερικανοί με τις Σχολές τους (Γερμανική Σχολή και Αμερικάνικη Γεωργική Σχολή αντίστοιχα).
Από το βιβλίο δεν θα μπορούσε να λείπει η αναφορά στην Αρμένικη κοινότητα η παρουσία της οποίας θεωρείται από τις αρχαιότερες στη χώρα μας. Παρατίθενται στοιχεία για την κοινωνική και πνευματική ζωή των μελών της, και για κτήριά τους, όπως το Αρμενικό νεκροταφείο και η Αρμενική εκκλησία.
Σε ξεχωριστό κεφάλαιο περιλαμβάνονται πληροφορίες για τη σλαβική κοινότητα (κυρίως βουλγαρική) που έζησε στην πόλη ιδρύοντας σχολεία, εκκλησία και φτιάχνοντας αρχοντικά.
Στο τέλος της έκδοσης δημοσιεύεται και ένας επαγγελματικός Οδηγός της Θεσσαλονίκης του 1911 (του Γεωργίου Χατζηκυριάκου) που αποτυπώνει το εθνοτικό και κοινοτικό μωσαϊκό της πόλης τον τελευταίο χρόνο της οθωμανικής διοίκησης.
Με μια γρήγορη ματιά στο βιβλίο, αντιλαμβάνεται κανείς τον πλούτο της πολιτισμικής κληρονομιάς που άφησαν όλοι αυτοί οι λαοί στην πόλη μας. Με πια πιο προσεκτική ανάγνωση μπορεί να μάθει πράγματα που δεν ήξερε, να γνωρίσει την ιστορία κτηρίων που αντικρίζει καθημερινά και ίσως να τα προσπερνά, αλλά και αυτών που έχουν χαθεί με το πέρασμα των χρόνων, και να έχει μια πιο ολοκληρωμένη άποψη για τη Θεσσαλονίκη.
«Είναι ένας Ιστορικός Οδηγός που συμπληρώνει την ελληνική κληρονομιά και βυζαντινή κληρονομιά και δίνει την όσμωση διαφορετικών πολιτισμών, ιδεών, θεάσεων, σχημάτων και χρωμάτων, που επιβίωσαν και ακτινοβολούν ακόμα στη σύγχρονη Θεσσαλονίκη», όπως αναφέρει ο ίδιος ο συγγραφέας στην εισαγωγή του.
Το βιβλίο αποτελεί ένα χρήσιμο ιστορικό οδηγό, όχι μόνο για τους λάτρεις της ιστορίας, αλλά για κάθε απλό αναγνώστη.
Για το συγγραφέα
Ο Χρίστος Ζαφείρης είναι δημοσιογράφος (μέλος της ΕΣΗΕΜ-Θ), συγγραφέας. Γεννήθηκε στην Κρανιά Ελασσόνας το 1945 και είναι πτυχιούχος του τμήματος Αρχαιολογίας και Τέχνης του Α.Π.Θ.. Εργάστηκε στο Ραδιόφωνο, την Τηλεόραση και τον Τύπο ως συντάκτης και διευθυντικό στέλεχος. Είναι συγγραφέας δώδεκα βιβλίων ιστορικής έρευνας για τη Θεσσαλονίκη, τον περιφερειακό ελληνισμό και ελληνικούς τόπους. Το 2005 πήρε το βραβείο του Ιδρύματος Μπότση.
