*Της Λεμονιάς Βασβάνη | Από την έντυπη έκδοση "Τύπος Θεσσαλονίκης"
Η πρώτη στιγμή που είδε τον Κούρο της Σάμου έχει χαραχθεί στη μνήμη της. Σήμερα μια βόλτα σε ένα μουσείο αποτελεί την αγαπημένη της εξόρμηση. Δεν είναι τυχαίο που η Μαίρη Βογιατζή έβαλε τον Ευτύχη, τον πρωταγωνιστή της σειράς βιβλίων της με τίτλο «Ευτύχης ο ρεπόρτερ των μουσείων», να επισκέπτεται μουσεία και να παίρνει συνεντεύξεις από τα αγάλματα.
Μέσα από την ανάγνωση του βιβλίου, όπως μας ανέφερε η ίδια, θέλει να παρακινήσει τα παιδιά «να χρησιμοποιήσουν τη φαντασία και την παρατηρητικότητά τους, να κάνουν τις δικές τους αφιλτράριστες ερωτήσεις απέναντι σε εκθέματα που τα εντυπωσιάζουν». «Νομίζω ότι το θέμα δεν είναι απλώς να «μάθουμε» την ιστορία, αλλά να περνάμε καλά μαζί της», συμπλήρωσε.
-Ποια η δική σας επαφή με τα μουσεία όταν ήσασταν παιδί;
Στη Σάμο, όπου μεγάλωσα, υπάρχουν πολλά και ενδιαφέροντα μουσεία — όχι μόνο αρχαιολογικά. Μου άρεσε να πηγαίνω, συνήθως με το σχολείο, είχα λοιπόν μια σχέση καλή, χωρίς να είμαι φανατική. Όμως, συνέβη και το εξής: στο γυμνάσιο, το σχολείο μας ήταν δίπλα στο αρχαιολογικό μουσείο, εκεί όπου «μένει» ο τεράστιος Κούρος της Σάμου — αυτός που έγινε η πρώτη συνέντευξη του Ευτύχη. Όταν τον δεις δεν τον ξεχνάς, και έτσι έγινε και με μένα. Θέλω να πω, τέτοιες εντυπώσεις σου μένουν και παίζουν ρόλο, ακόμα κι αν εκείνην τη στιγμή δεν το καταλαβαίνεις. Με τα χρόνια, υπήρχε πάντα κάτι που με τραβούσε στα μουσεία και, τώρα πια, είναι η αγαπημένη μου βόλτα. Εκεί νιώθω ήρεμη και λίγο σαν παιδί – όπως εκείνο το παιδί που κοίταζε εντυπωσιασμένο τον Κούρο.
Πώς γεννήθηκε η ιδέα για αυτήν τη σειρά βιβλίων;
Από μια άσκηση γραφής πάνω στα βιβλία γνώσης, στο εξαιρετικό σεμινάριο για το παιδικό βιβλίο που είχα παρακολουθήσει στον Ιανό με τη Μαρία Αγγελίδου και την Ελένη Σβορώνου. Μέχρι τότε δεν είχα σκεφτεί το βιβλίο γνώσης για παιδιά, οπότε έπρεπε να ξεκινήσω από εντελώς λευκή κόλλα: κάτι που μου αρέσει πολύ — τα μουσεία, η ιστορία, η τέχνη — κάτι που νιώθω ότι μπορώ να αγγίξω γνωσιακά (ή να ερευνήσω περισσότερο), κάτι που αξίζει να πω στα παιδιά. Έτσι γεννήθηκε ο Ευτύχης, ένα παιδί που αγαπά το μπάσκετ, τα μακαρόνια με κιμά, και έχει ένα πολύ ιδιαίτερο χόμπι: να κάνει ερωτήσεις στα αγάλματα, γιατί τα θεωρεί πολύ cool!
-Πώς φέρνει τους μικρούς αναγνώστες κοντά στα μουσεία αυτή η σειρά βιβλίων; Πώς πρέπει να κάνουμε τα παιδιά να αισθανθούν πιο άνετα σε τέτοιους χώρους;
-Ο Ευτύχης κάνει όλη τη δουλειά, γιατί είναι πολύ αυθόρμητος και δε φοβάται να ρωτήσει ό,τι του περνάει από το μυαλό. Αυτή τουλάχιστον είναι η προσπάθεια: δηλαδή όχι να «διδάξουμε» κάτι στα παιδιά, αλλά να τα παρακινήσουμε να χρησιμοποιήσουν τη φαντασία και την παρατηρητικότητά τους, να κάνουν τις δικές τους αφιλτράριστες ερωτήσεις απέναντι σε εκθέματα που τα εντυπωσιάζουν, να ψάξουν να βρουν απαντήσεις. Και φυσικά — να παίξουν! Στα βιβλία, αλλά και στις δράσεις που οργανώνουμε με αφορμή αυτά, βάζουμε πάντα αρκετό παιχνίδι και δράση: ξαπλώνουμε δίπλα στον Κούρο για να συγκριθούμε, βαφόμαστε σαν κυκλαδικά ειδώλια, γινόμαστε κι εμείς αγάλματα. Τα μουσεία και τα εκθέματά τους είναι γεμάτα αφορμές για δράση και δημιουργία — και η αλήθεια είναι πως τα παιδιά μάς εντυπωσιάζουν πάντα με το ενδιαφέρον, τις παρατηρήσεις και τις ιδέες τους.
-Τι ανακαλύπτει ο μικρός ρεπόρτερ από τις συνεντεύξεις του;
-Πολλά και διάφορα! Μυστήρια, περιπέτειες, ιστορίες- και μερικές απροσδόκητες ομοιότητες με εμάς. Από τον Κούρο, για παράδειγμα, άκουσε γιατί είναι τόσο τεράστιος (πιο ψηλός κι από τον Γιάννη Αντετοκούνμπο;), γιατί είναι γυμνός, ποια θεά ήταν η πιο σημαντική στη Σάμο (και -όχι- δεν ήταν ζηλιάρα), γιατί βηματίζει μπροστά — και αν, τελικά, θέλει να πάει κάπου…
Και με τα ειδώλια όμως δεν πήγε πίσω. Ρώτησε και έμαθε αν είναι θεές, άνθρωποι, μούσες ή… μπαλαρίνες· πώς γίνεται να κρύβουν μέσα τους τον ήλιο και τη θάλασσα· πώς μπορούν να είναι ταυτόχρονα τόσο αρχαία και τόσο μοντέρνα· γιατί κρατούν την κοιλιά τους… και άλλα πολλά!
-Ποιες θα είναι οι επόμενες αποστολές του;
-Ο Ευτύχης έχει διάφορα σχέδια. Συνήθως του αρέσουν τα πιο μικρά μουσεία, αυτά που κρύβουν εκπλήξεις. Εδώ και λίγο καιρό κοιτάζει προς Πειραιά, εκεί όπου συνάντησε μια φοβερή παρέα από αγάλματα, με διαπεραστικό βλέμμα και ανοιχτά χέρια που έμοιαζαν να του λένε «έλα!». Για να δούμε….
-Πόσο σημαντικό είναι να γνωρίζουν τα παιδιά την ιστορία μας και τον πολιτισμό μας;
-Ισχύει για όλους μας αυτό, όχι μόνο για τα παιδιά. Νομίζω ότι το θέμα δεν είναι απλώς να «μάθουμε» την ιστορία, αλλά να περνάμε καλά μαζί της. Να τη δούμε όχι μόνο ως πηγή γνώσεων, αλλά ως κάτι που κάνει τη ζωή μας πιο πλούσια — ένα όμορφο «χόμπι» που μας προσφέρει ανακάλυψη, ταξίδι, περιπέτεια και αφορμές για περισσότερη σύνδεση με τους ανθρώπους γύρω μας, κοντινούς ή μακρινούς, στο παρόν και στο παρελθόν. Όταν αγαπήσουμε κάτι, μπορούμε και να το κατανοήσουμε καλύτερα.
-Πώς βοηθά το σχολείο και πώς η οικογένεια για να μάθει ένα παιδί να διαβάζει;
-Νομίζω δεν χρειάζονται πολλά — αρκεί να εκπέμπουμε οι ίδιοι, γονείς και εκπαιδευτικοί, αγάπη για τα βιβλία και να τους δίνουμε χώρο και χρόνο στην καθημερινότητά μας και των παιδιών. Τα βιβλία είναι μια ακόμη αφορμή για σύνδεση και χαρά — διαβάζοντάς τα μαζί, συζητώντας τα, φτιάχνοντας στιγμές γύρω από αυτά. Ακόμη κι όταν δεν τα έχουμε μαζί μας, είναι όμορφο να μας «συνοδεύουν»: στο παιχνίδι, στη βόλτα, στο ταξίδι — βρίσκοντας αφορμές να συνδέουμε κάτι που θα δούμε ή θα κάνουμε με μια αγαπημένη ιστορία ή έναν ήρωα.
-Ποιοι οι δικοί σας αγαπημένοι συγγραφείς;
-Ποιες και ποιους να πρωτοαναφέρω… Ας μείνω σε κάποια παραδείγματα που με «ακολουθούν» από παιδί. Θα πω τον Άντερσεν, γιατί τα παραμύθια του είναι μαγικά και σκοτεινά μαζί — μικρή αναρωτιόμουν πώς γίνεται να μου αρέσουν τόσο πολύ, ενώ ταυτόχρονα με στεναχωρούν και με φοβίζουν. Επίσης, Roald Dahl, Tove Jansson, Neil Gaiman— το κάπως «σκοτεινό» δηλαδή σε παιδική εκδοχή. Μου αρέσουν επίσης πολύ τα βιβλία που σπάνε — ας το πούμε θεατρικά — τον τέταρτο τοίχο, όπως «Η Ιστορία χωρίς τέλος» του Μιχαέλ Έντε. Δεν ανέφερα Έλληνες και Ελληνίδες, γιατί είναι τόσοι πολλοί, αλλά φυσικά… Άλκη Ζέη!
Σημείωση: Στην σειρά βιβλίων «Ευτύχης, ο ρεπόρτερ των μουσείων» της Μαίρης Βογιατζή κυκλοφορούν δύο βιβλία από την Ελληνοεκδοτική: «Συνέντευξη με έναν Κούρο» και «Συνέντευξη με τα κυκλαδικά εδώλια».
