Συνέντευξη στην Λεμονιά Βασβάνη
Ο Ευγένιος Ιονέσκο έγραψε το έργο του «Η Φαλακρή Τραγουδίστρια» με αφορμή μια μέθοδο εκμάθησης αγγλικών που παρακολουθούσε. Από το 1950 που πρωτοανέβηκε στη σκηνή, αποτελεί καθαρό δείγμα του “Θεάτρου του Παραλόγου”.
Το Τμήμα Θεάτρου του ΑΠΘ καταπιάστηκε με αυτό το κείμενο, και έπειτα από τις παραστάσεις που έδωσε σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη και Δρέσδη, επιστρέφει στην γενέτειρά του, αυτή τη φορά στο Θέατρο Αμαλία (Αμαλίας 71).
«Στην παράσταση “Η Φαλακρή Τραγουδίστρια, του Ευγένιου Ιονέσκο-Συμβαίνουν αυτά καμιά φορά”, προσεγγίζουμε το κείμενο με την πεποίθηση πως ό,τι λέγεται ή γράφεται είναι ζωτικής σημασίας για τα πρόσωπα. Συμπεριφέρονται όχι σαν αυτό που είναι - παράλογες θεατρικές φιγούρες δηλαδή, αλλά ως άνθρωποι, που αγωνιούν να επικοινωνήσουν μεταξύ τους, ενώ στην πραγματικότητα στερούνται αληθινής ανθρώπινης επαφής», ανέφερε στον «ΤyposThes» η Μαριλένα Κατρανίδου που υπογράφει τη σκηνοθεσία.
Η ίδια μιλώντας για το έργο σχολίασε πως «Ενώ μοιάζει να μη λέει τίποτα, λέγονται τόσα», και συμπλήρωσε πως «Το χιούμορ και το γέλιο ίσως είναι η πιο άμεση προσέγγιση του τραγικού στην καθημερινότητα».
-«Το παράλογο δεν παίζεται — απλώς σου συμβαίνει». Τι παράλογο συμβαίνει στους ήρωες της παράστασης;
-Τα πρόσωπα του έργου μη αντέχοντας τους εαυτούς τους σε σιωπή και ουσιαστική συνύπαρξη, καταφεύγουν σε ιστορίες και αφηγήσεις προκειμένου να βεβαιωθούν πως είναι ακόμα ζωντανοί και ενδιαφέροντες στα μάτια των άλλων. Είναι εγκλωβισμένοι στη θεατρική σύμβαση αφού τους συναντάμε σε μια ιταλική σκηνή. Πρόκειται για πρόσωπα που φαινομενικά γνωρίζουν και ελέγχουν πλήρως τον κόσμο μέσα στον οποίο ζουν, ενώ ταυτόχρονα δεν βρίσκουν τίποτα προσωπικό και αυθεντικό μέσα σε αυτόν. Είναι απόλυτοι, κυριολεκτικοί, επιφανειακοί, και βλέπουν μόνο μπροστά. Το παράλογο ως ματαιότητα, ως συμβάν, ως διαδικασία που συμβαίνει ερήμην μας, ως ένα πυρηνικό συστατικό της ανθρώπινης ύπαρξης. Η παραδοξότητα τους βρίσκεται μέσα στην απόλυτη κυριολεξία τους απέναντι στα γεγονότα και τις συνθήκες.
-Οι ήρωες δεν μπορούν να επικοινωνήσουν. Όμως η επικοινωνία αποτελεί ένα πρόβλημα για αρκετούς και στην πραγματικότητα. Γιατί;
-Η λέξη που μου έρχεται στο μυαλό είναι η “απομυθοποίηση”, τόσο με την κυριολεκτική όσο και με την μεταφορική της έννοια. Και αυτή η λέξη ισχύει τόσο για τους ήρωες του Ιονέσκο, όσο και για τα πρόσωπα που βρίσκονται πάνω και κάτω απ΄τη σκηνή, τους ηθοποιούς και τους θεατές δηλαδή. Τα πρόσωπα του έργου δεν έχουν πια κανέναν μεγάλο Μύθο για να κρατηθούν, όλα όσα τους στήριζαν μέχρι τώρα, δεν υπάρχουν ή δεν λειτουργούν πλέον. Σε μια πραγματικότητα που μοιάζει οικεία αλλά είναι εντελώς απρόσωπη, απάνθρωπη και ξένη δεν σταματάμε να μιλάμε μην τυχόν και ακούσουμε. Κάνουμε πως ξέρουμε τι μας συμβαίνει, και έτσι προχωράμε σε μια επόμενη ιστορία που συνέβη σε κάποιον άλλον. Το να αποδεχθείς την ανθρώπινη κατάσταση όπως είναι είναι μια πρόσκληση, την οποία δεν είμαστε πάντα έτοιμοι ν΄αντιμετωπίσουμε.
-Πρόκειται για θέατρο του παραλόγου. Γιατί θεωρείται αντιθεατρικό; Και πώς το κάνατε ελκυστικό;
-Το είδος αυτό του θεάτρου εμπεριέχει στην ίδια του τη γέννηση -ως ανομοιογενές θεατρικό ρεύμα- την αντίληψη για τον κόσμο του μεταπολεμικού ανθρώπου. Ο λόγος ως παραδεδεγμένο σύστημα επικοινωνίας, χάνει τη σημασία του και δίνει τη θέση του σε εξωγλωσσικά στοιχεία, σε λεκτικές ασυναρτησίες, σε δράσεις και σκέψεις που δεν ολοκληρώνονται ή που δεν προϋποθέτουν η μία την άλλη. Στο έργο, δεν υπάρχει η δομή του μέχρι τότε κλασικού θεατρικού έργου, το κείμενο αποτελείται από μικρότερες ή μεγαλύτερες σκηνές, σχεδόν -αν όχι εντελώς- αυτόνομες μεταξύ τους. Ο μηχανισμός της επικοινωνίας και του γλωσσικού κώδικα αποκτά μια ιδιότυπη υπόσταση και αξία, ενώ πολλές φορές εναντιώνεται στο ίδιο το νόημα.
Είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον άλλωστε, ότι ο Ιονέσκο έγραψε αυτό το έργο με αφορμή μια μέθοδο εκμάθησης αγγλικών που παρακολουθούσε εκείνο το διάστημα. Στην παράσταση, προσεγγίζουμε το κείμενο του Ιονέσκο με την πεποίθηση πως ό,τι λέγεται ή γράφεται είναι ζωτικής σημασίας για τα πρόσωπα. Συμπεριφέρονται όχι σαν αυτό που είναι - παράλογες θεατρικές φιγούρες δηλαδή, αλλά ως άνθρωποι, που αγωνιούν να επικοινωνήσουν μεταξύ τους, ενώ στην πραγματικότητα στερούνται αληθινής ανθρώπινης επαφής. Τα πρόσωπα βρίσκονται σ΄ένα θέατρο, αλλά δεν παίζουν θέατρο. Χρησιμοποιούν τους εαυτούς τους ως παραδείγματα για εμάς που τα χρειαζόμαστε για να πειστούμε.
-Τι ξεχωρίζετε στο έργο αυτό του Ιονέσκο;
-Με θυμάμαι στη βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου να ψάχνω θεατρικά έργα αναζητώντας κάτι που θα μ΄ ενδιέφερε πραγματικά. Όταν άρχισα να διαβάζω τη “Φαλακρή Τραγουδίστρια”, χωρίς να γνωρίζω τότε για το Θέατρο του Παραλόγου, βρέθηκα να γελάω και να σκέφτομαι ότι «δεν συμβαίνει τίποτα» σε αυτό το έργο. Οι άνθρωποι απλώς κάθονται και μιλούν για προφανή πράγματα, επαναλαμβάνοντας τον εαυτό τους. Καθώς γελούσα, ένιωθα ταυτόχρονα μια αγωνία, ένα είδος μοναξιάς. Σαν οι άνθρωποι στο έργο να προσπαθούν να βρουν ένα νόημα στην ύπαρξη. Ενώ μοιάζει να μη λέει τίποτα, λέγονται τόσα. Το χιούμορ και το γέλιο ίσως είναι η πιο άμεση προσέγγιση του τραγικού στην καθημερινότητα.
-Η παράσταση επιστρέφει στην γενέτειρά της. Τι έχει αλλάξει; Πώς αντιδρά το κοινό στις παραστάσεις που κάνατε;
-Είναι πολύ συγκινητικό μετά από 10 χρόνια η παράσταση να επιστρέφει τόσο ίδια και ταυτόχρονα τόσο διαφορετική στον τόπο απ΄τον οποίο ξεκίνησε. Αυτό φυσικά δε θα μπορούσε να συμβεί αν δεν υπήρχε ο χώρος να τη στηρίξει και να τη φιλοξενήσει. Γι΄ αυτό είμαστε ακόμα πιο συγκινημένοι που η παράσταση θα λάβει χώρα στο θέατρο Αμαλία, έναν ιστορικό χώρο της πόλης. Εξίσου ίδιο και ταυτόχρονα διαφορετικό που κοιτάζει ξανά προς το μέλλον και δίνει την ευκαιρία σε ομάδες σαν τη δίκη μας να κάνει το ίδιο.
Συντελεστές
Πρωτότυπο κείμενο: Ευγένιος Ιονέσκο, Μετάφραση: Ερρίκος Μπελιές, Σκηνοθεσία-Δραματουργία: Μαριλένα Κατρανίδου, Συνεργάτις δραματουργός: Ρία Μεντηλίδου, Σκηνικός χώρος-Ενδυματολογία: Διδώ Γκόγκου, Πρόσωπα επί σκηνής: Ιφιγένεια Δατσιάδου, Πάνος Δεληνικόπουλος, Ειρήνη Κυριακού, Μαρία Σαραφίδου, Αλέξης Τσιάμογλου, Ζωντανοί μουσικοί: Δημήτρης Λώλης, Νίκος Τσόπογλου , Παραγωγή: TooFarEast.
Χρήσιμα
Παραστάσεις: από 20/11 Τετάρτη με Σάββατο στις 21:00, Κυριακές στις 20:00.
Προπώληση: more.com.
