*Της Λεμονιάς Βασβάνη | Από την έντυπη έκδοση "Τύπος Θεσσαλονίκης"
Η Μέδουσα η ιέρεια της Θεάς Αθηνάς, βιάζεται από τον Ποσειδώνα και τιμωρείται από τη Θεά. Χάνει τα μαλλιά της, μεταμορφώνεται σε τέρας και γίνεται σύμβολο τρόμου.
Ο μύθος όπως τον γνωρίζουμε, είναι φτιαγμένος έτσι ώστε να αποκρυφτεί το έγκλημα και να μετατραπεί το θύμα σε θύτη-τέρας. Στην παράσταση «Μέδουσα» που θα ανεβεί από τις 6 Δεκεμβρίου στο Θέατρο Αθήναιον (Λ. Βασιλίσσης Όλγας 35, Τηλέφωνο: 6985 60 30 20) αναδύεται μια εντελώς διαφορετική αλήθεια: «Μια σημερινή γυναίκα που κακοποιήθηκε κι εντέλει τιμωρήθηκε για να προστατευθούν οι κακοποιητές, τολμάει και σπάει η σιωπή της και καλεί τους πάντες να ενώσουν τη φωνή τους ώστε να δημιουργηθεί μια αλυσίδα», αναφέρει ο σκηνοθέτης Αντώνης Καραγιάννης στο «ΤyposThes».
Ο ίδιος σχολίασε πως στην εποχή μας «οι γυναίκες δεν αντέχουν άλλο να σωπαίνουν. Μιλούν, αποκαλύπτουν, διεκδικούν».
Εστιάζοντας στην σκηνοθεσία είπε πως επέλεξε να προτάξει αυτό που ο μύθος έκρυψε: «Τη σωματική μνήμη, τη βουβή κραυγή, τη μεταμόρφωση της γυναίκας σε «τέρας» από την κοινωνία».
Τέλος για τη νέα εποχή στο θέατρο Αθήναιον είπε πως «Το μεγαλύτερο στοίχημα είναι να επαναφέρει το κοινό στο θέατρο όχι ως θεατή, αλλά ως συμμέτοχο».
- Πώς γεννήθηκε η ιδέα για την παράσταση;
-Η Πηνελόπη είναι ένα σπάνιο εξαιρετικό πλάσμα με πηγαίο ταλέντο κι έντονο καλλιτεχνικό ταπεραμέντο. Και είναι μοναδική επάνω στη σκηνή. Παίζει, τραγουδάει, χορεύει και σε μαγνητίζει με την αυθεντικότητά της. Μας συνδέει μια βαθιά φιλία χρόνων, καθώς και μια κοινή οπτική σε κοινωνικά θέματα και δεν κρύβω πως πάντα περίμενα διακαώς την ώρα που θα συνεργαστούμε. Η «Μέδουσα» πέραν της επιθυμίας μας για συνεργασία, δημιουργήθηκε ως παράσταση, από μια βαθιά ανάγκη να δοθεί φωνή σε κάτι που για χρόνια έμενε στη σκιά. Τη σιωπή των γυναικών. Διαβάζοντας το κείμενο του Μιχάλη Καραγιάννη, ένιωσα πως δεν είναι απλώς ένα θεατρικό έργο. Είναι μια κραυγή, ένα μανιφέστο, ένα σώμα που μιλάει, ζητάει, απαιτεί.
Ο μύθος της Μέδουσας, όπως τον γνωρίζουμε, είναι φτιαγμένος έτσι ώστε να αποκρυφτεί το έγκλημα και να μετατραπεί το θύμα σε θύτη-τέρας. Στο κείμενο της παράστασης όμως αναδύεται μια εντελώς διαφορετική αλήθεια. Μια σημερινή γυναίκα που κακοποιήθηκε κι εντέλει τιμωρήθηκε για να προστατευθούν οι κακοποιητές, τολμάει και σπάει η σιωπή της και καλεί τους πάντες να ενώσουν τη φωνή τους ώστε να δημιουργηθεί μια αλυσίδα. Ο τρόπος που δίνεται η ιστορία της σημερινής γυναίκας στο κείμενο, η «συνομιλία» της με τη γυναίκα του μύθου, ήταν το αρχικό μου ηλεκτροσόκ.
Διαβάζοντας το έργο, καταλάβαμε και οι δύο αμέσως πως έφτασε η ώρα της συνεργασίας μας. Ξέραμε ότι αυτό το κείμενο πρέπει να γίνει παράσταση.
Και ήξερα ότι πρέπει να γίνει απόλυτα, ωμά, ειλικρινά.
Με την Πηνελόπη Αναστασοπούλου, μια ηθοποιό που έχει το ψυχικό βάθος και τη γενναιότητα να εκτεθεί, ξεκινήσαμε ένα ταξίδι που γρήγορα κατάλαβα ότι δεν είναι απλώς Τέχνη, είναι ευθύνη.
-Η βία κατά των γυναικών σημειώνει έξαρση το τελευταίο διάστημα. Γιατί;
-Η βία κατά των γυναικών δεν είναι κάτι που «ξαφνικά αυξήθηκε». Είναι κάτι που απλά αποκαλύπτεται.
Για δεκαετίες, για αιώνες ίσως, η σιωπή κάλυπτε εγκλήματα. Ο φόβος, η κατασκευασμένη ενοχή, η ντροπή, η κοινωνική πίεση, όλα αυτά έκλειναν τα στόματα. Στο κείμενο, η Μέδουσα λέει ξεκάθαρα «Πέτρωσα από τη σιωπή Θεών και ανθρώπων». Και στέλνει ένα κατηγορώ. Φωνάζει «αρκετά! Φτάνει πια!»
Δεν μπορεί να βλέπει τα θύματα να παγώνουν από τη σιωπή γύρω τους.
Ζούμε όμως μια εποχή που οι γυναίκες δεν αντέχουν άλλο να σωπαίνουν. Μιλούν, αποκαλύπτουν, διεκδικούν. Γι’ αυτό και μοιάζει σαν η βία να αυξήθηκε.
Στην πραγματικότητα, αυτό που αυξήθηκε είναι το θάρρος.
Και μαζί του αυξάνεται η ορατότητα του προβλήματος.
-Πώς μπορεί να ευαισθητοποιηθεί η κοινωνία;
-Θα τολμούσα να πω με δύο τρόπους. Εκπαίδευση και εν συναίσθηση.
Η κοινωνία δεν αλλάζει μόνο με νομοθεσίες. Αλλάζει όταν οι άνθρωποι καταλαβαίνουν την πραγματικότητα του άλλου. Στη «Μέδουσα», το σώμα μιλάει από μόνο του, κουβαλώντας μνήμη, τραύμα, ντροπή, αλλά και δύναμη. Το θέατρο μπορεί να λειτουργήσει ως καθρέφτης. Να δούμε μέσα σε αυτό τη δική μας συνενοχή, ηθελημένη ή αθέλητη.
Πιστεύω βαθιά ότι οι ιστορίες αλλάζουν τον κόσμο. Όταν δώσεις ένα πρόσωπο στον πόνο, όπως το πρόσωπο μιας γυναίκας που δεν την πίστεψαν, που την κατηγόρησαν, που τη φίμωσαν, τότε η κοινωνία δεν μπορεί να κοιτάξει αλλού.
Αν δεν ευαισθητοποιηθούμε τώρα, πότε;
-Ποιες οι αναφορές στον μύθο της Μέδουσας;
-Χρησιμοποιούμε τον μύθο όχι ως μηχανισμό αποδόμησης της πατριαρχικής αφήγησης.
Η Μέδουσα στο έργο δεν είναι τέρας, είναι μια σύγχρονη και καθημερινή γυναίκα. Είναι το θύμα που μετατράπηκε σε σύμβολο τρόμου για να μην αποκαλυφθεί η αλήθεια.
Στη σκηνοθεσία, επιλέγω να φέρω σε πρώτο πλάνο αυτό που ο μύθος έκρυψε. Τη σωματική μνήμη, τη βουβή κραυγή, τη μεταμόρφωση της γυναίκας σε «τέρας» από την κοινωνία.
Η ίδια η ηρωίδα λέει «Δεν ήμουν τέρας. Με έκαναν τέρας για να μη πουν ότι αυτό ήταν έγκλημα»
Αυτή είναι μια μεγάλη αλήθεια του έργου που επιλέγω να φωτίσω.
- Η παράσταση ανεβαίνει στο πρόσφατα ανακαινισμένο Θέατρο Αθήναιον. Ποιο το μεγαλύτερο στοίχημα για αυτή την επαναλειτουργία;
-Το στοίχημα είναι διπλό. Καλλιτεχνικό και ηθικό.
Το Αθήναιον ανοίγει ξανά, πλήρως ανανεωμένο κι ανακαινισμένο, θέλοντας να γίνει ένας χώρος που θα φιλοξενεί σύγχρονη, τολμηρή, κοινωνικά αναγκαία Τέχνη. Να γίνει θέατρο που δεν αρκείται στη διασκέδαση, αλλά να προσφέρει εμπειρίες που δημιουργούν διάλογο. Ήδη το έργο «Ο Άγγελος και το Σπουργίτι», το πρώτο έργο που σκηνοθέτησα κι εγκαινίασε τη βραδινή σκηνή του θεάτρου αγαπήθηκε και αγκαλιάστηκε με πολλή θέρμη από το κοινό. Ο κόσμος γοητεύτηκε από αυτή τη συγκλονιστική ιστορία αγάπης μεταξύ των δύο θρύλων της σκηνής, της Μάρλεν Ντίτριχ και της Εντίθ Πιάφ και ταυτόχρονα εντυπωσιάστηκε από το πλήθος των πανέμορφων τραγουδιών των δύο σταρ που ερμηνεύουν ζωντανά επί σκηνής οι δύο πρωταγωνίστριες.
Η «Μέδουσα» είναι ένα έργο που απαιτεί τέτοιο θεατρικό χώρο κυριολεκτικά και μεταφορικά. Χρειάζεται σκηνή που να μπορεί να υποστηρίξει το ιδιαίτερο οπτικοακουστικό σύμπαν, τη μουσική, τη σωματική έκφραση, το σκοτάδι και το φως της. Το Αθήναιον, με τη νέα του ταυτότητα, προσφέρει αυτό ακριβώς.
Το μεγαλύτερο στοίχημα είναι να επαναφέρει το κοινό στο θέατρο όχι ως θεατή, αλλά ως συμμέτοχο.
Και πιστεύω ότι η «Μέδουσα» μπορεί να γίνει η παράσταση που θα σηματοδοτήσει αυτή τη νέα αρχή.
Χρήσιμα
Κείμενο: Μιχάλης Καραγιάννης, Σκηνοθεσία: Αντώνης Καραγιάννης
Μέδουσα: Πηνελόπη Αναστασοπούλου
Η Κάτια Δανδουλάκη συμμετέχει αφιλοκερδώς, χαρίζοντας τη φωνή της στο
έργο ΜΕΔΟΥΣΑ, Παραγωγή: Θέατρο Αθήναιον.
Πρόγραμμα παραστάσεων:
Σάββατα 6,13, 20 Δεκεμβρίου, 21:00
Κυριακές 7,14,21 Δεκεμβρίου, 19:00.
Διάρκεια: 70 λεπτά, Εισιτήρια: 18€ κανονικό, 16€ φοιτητικό, ανέργων, ΑμεΑ, 65+. Προπώληση: more.com.
- Μπλόκο και στη Χαλκιδική: Αγρότες βγαίνουν με τρακτέρ στον κόμβο της Τρίγλιας
- Αναβολή για μεγάλη «Λευκή Νύχτα» στη Θεσσαλονίκη – Πότε θα γίνει, νέα ημερομηνία
- Ξεσηκωμός αγροτών στη Β. Ελλάδα: «Σπάνε» μπλόκο της ΕΛΑΣ, κλείνουν τον Προμαχώνα
- Θεσσαλονίκη: Έτοιμο το νέο ΚΑΠΗ στην Άνω Πόλη – «Κανείς να μην αισθάνεται μόνος»
