">
Συνέντευξη στην Λεμονιά Βασβάνη
Γιατί οι Αιγύπτιοι κοπανούσαν µε ψάρια τα κεφάλια τους; Πώς κάποιοι κάτοικοι της Σικελίας κατέληξαν να προσκυνούν τα οστά μιας κατσίκας; Τι ξυπνητήρια χρησιμοποιούσαν ο Πλάτωνας και ο Αριστοτέλης; Γιατί η βασίλισσα Βικτωρία θεωρούσε τα κοτοπόδαρα πρόστυχα;
Αυτά είναι μερικά μόνο από τα θέματα που θίγονται στο νέο βιβλίο του The Trivialist με τίτλο «Εγώ, ο άνθρωπος» (εκδ. Διόπτρα).
Ο συγγραφέας, που έχει σπουδάσει Πολιτικές Επιστήμες και έχει μεταπτυχιακό στη Φιλοσοφία και στις Τέχνες, άρχισε το 2020 να αφηγείται στα social media την Ιστορία με διαφορετικό τρόπο. Δημιούργησε μια περσόνα που αγαπήθηκε από το κοινό. Σήμερα η σελίδα του στο facebook έχει 109.000 ακόλουθους.
Ο ίδιος μίλησε στο TyposThes με αφορμή την παρουσίαση του δεύτερου βιβλίου του που θα γίνει αύριο 11/12/25 και ώρα 7μμ στο βιβλιοπωλείο Κωνσταντινίδης (Μητροπόλεως 92, Θεσσαλονίκη).
Σημείωσε πως «Το μεγαλύτερο στοίχημα για έναν συγγραφέα βιβλίων ιστορίας είναι να προσφέρει στον αναγνώστη την ουσία, πέρα από τις ανούσιες λεπτομέρειες, και όπου χρειάζεται να χρησιμοποιεί τα γεγονότα ως παραδείγματα, μονάχα για να τεκμηριώσει τα λεγόμενά του».
Είπε πως η Ιστορία δεν επαναλαμβάνεται όμως ανέφερε ότι «Αυτό που μας κάνει να βλέπουμε ομοιότητες και κάποια κυκλικότητα, ειδικά σε κρίσιμες καταστάσεις, δεν είναι τα ίδια τα γεγονότα, αλλά η ανθρώπινη συμπεριφορά, που διαχρονικά αναλώνεται στα ίδια μοτίβα».
Για τα σχολεία τόνισε πως «εκείνο που λείπει είναι η βιωματική αφήγηση», ενώ μιλώντας για την σχέση μας με την Ιστορία είπε πως είναι αποσπασματική με «μεγάλα κενά και μια α λα καρτ αντίληψη», και αυτό «οφείλεται κυρίως στην προβληματική εκπαίδευση».
-Πώς γεννήθηκε η ιδέα για αυτό το βιβλίο;
-Τον Σεπτέμβρη του 2021, έναν μονάχα χρόνο αφού είχα δημιουργήσει την περσόνα μου στα social media, έλαβα το παρακάτω μήνυμα: «The Trivialist, έχω ένα εξάχρονο παιδί που συνέχεια κάνει ερωτήσεις και δεν ξέρω τι να του απαντήσω. Τώρα θέλει να μάθει γιατί μετράμε σε δωδεκάδες την ώρα, τον χρόνο και τα σερβίτσια. Μπορείς να με βοηθήσεις κάπως;»
Και αυτό έκανα. Έγραψα ένα σύντομο και περιεκτικό post, όπου εξηγούσα πως οι Σουμέριοι και αργότερα οι Βαβυλώνιοι, για πρακτικούς λόγους, άρχισαν να μετρούν τα κοπάδια και τα σιτηρά τους χρησιμοποιώντας τον αντίχειρα και τις δώδεκα φάλαγγες των δαχτύλων τους, ενώ μετέφεραν το ίδιο σύστημα και στον ουρανό, αφού δώδεκα ήταν περίπου και τα γεμίσματα της Σελήνης ανά έτος. Έτσι, τα αγαθά, οι ουρανοί και ο χρόνος χωρίστηκαν σε δωδεκάδες και ο αριθμός απέκτησε πρακτική χρησιμότητα και μυθική διάσταση: δώδεκα οι άθλοι του Ηρακλή, δώδεκα οι θεοί του Ολύμπου, δώδεκα οι φυλές του Ισραήλ, οι απόστολοι του Ιησού, τα ζώδια, τα πιάτα, τα αυγά και πάει λέγοντας.
Ωστόσο, η απορία του παιδιού δήλωνε και κάτι ακόμα: την ανάγκη ενός ενήλικα, εν προκειμένω της μητέρας, να μάθει με απλό και κατανοητό τρόπο πράγματα που δεν διδάχτηκε ποτέ ή να θυμηθεί πληροφορίες που είχαν χαθεί στο πίσω μέρος του μυαλού της. Και τελικά προέκυψε ένα βιβλίο για τον άνθρωπο που αποπειράται να εξηγήσει πώς δημιουργήθηκαν οι θρησκείες, ο χρόνος, οι κοινωνικές δομές, τα οικονομικά συστήματα, ο ρατσισμός, η πατριαρχία και πλήθος άλλων στοιχείων του ανθρώπινου πολιτισμού.
-Έχουμε συνηθίσει την αφήγηση της Ιστορίας με σοβαρό και ενίοτε πομπώδη τρόπο. Στα κεφάλαια του βιβλίου προσεγγίζετε τα θέματα με απλό τρόπο που κρατούν το ενδιαφέρον, ενώ δεν λείπει το χιούμορ. Πόσο απαιτητικό είναι αυτό; Και πώς αντιδρούν οι αναγνώστες;
-Είναι αρκετά απαιτητικό, από τη στιγμή που η βιβλιογραφία και το υλικό των πηγών είναι χαοτικό. Το μεγαλύτερο στοίχημα για έναν συγγραφέα βιβλίων ιστορίας είναι να προσφέρει στον αναγνώστη την ουσία, πέρα από τις ανούσιες λεπτομέρειες, και όπου χρειάζεται να χρησιμοποιεί τα γεγονότα ως παραδείγματα, μονάχα για να τεκμηριώσει τα λεγόμενά του.
Προσωπικά, συνηθίζω να επιλέγω γεγονότα και περιστατικά με άφθονες ανατροπές και εκπλήξεις, που πέρα από τον κωμικό τους χαρακτήρα, επιχειρούν να αναδείξουν και τα μεγάλα δράματα του είδους μας, που, ως γνωστόν, παίρνει πολύ στα σοβαρά τον εαυτό του. Και κρίνοντας από τα θετικά σχόλια των αναγνωστών, μάλλον το καταφέρνω.
-Ποιο κεφάλαιο ξεχωρίζετε εσείς περισσότερο και γιατί;
-Κάθε κεφάλαιο για μένα έχει τη σημασία του στο συνολικό αφήγημα. Ωστόσο, αν θα έπρεπε να ξεχωρίσω κάποια σημεία που, γράφοντάς τα, τα απόλαυσα περισσότερο, είναι αυτά που αναφέρονται στις παράξενες θεωρίες για την καταγωγή των γηγενών της Αμερικής, στο ξυπνητήρι του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη, στην απέχθεια της βασίλισσας Βικτωρίας για τα κοτοπόδαρα (τα οποία θεωρούσε προκλητικά και πρόστυχα!) ή στις μεσαιωνικές ιατρικές πρακτικές που τις περισσότερες φορές αποτελείωναν τον ασθενή παρά τον γιάτρευαν. Στην ουσία πρόκειται για περιστατικά που έρχονται να επιβεβαιώσουν πως το είδος μας παίρνει πολύ στα σοβαρά τον εαυτό του.
-Πώς αποφασίσατε να κάνετε τη σελίδα the trivialist;
-Η ψηφιακή περσόνα του The Trivialist δημιουργήθηκε σε μια ξαπλώστρα διακοπών το 2020, οπότε, όπως καταλαβαίνετε, ήταν ένα εγχείρημα που ξεκίνησε με χαλαρή διάθεση.
Περισσότερο το έκανα, νιώθοντας την ανάγκη να γράφω κείμενα γύρω από τα προσωπικά μου ενδιαφέροντα στην ιστορία και τον πολιτισμό – κάτι σαν ψηφιακό ημερολόγιο. Τελικά, το ημερολόγιο αυτό άρχισαν να το διαβάζουν χιλιάδες και τώρα έχετε στα χέρια σας δύο βιβλία με την υπογραφή μου.
-Η Ιστορία επαναλαμβάνεται;
-Σε καμία περίπτωση. Η ιστορία δεν κάνει κύκλους και δεν επαναλαμβάνεται. Κάθε ιστορικό φαινόμενο έχει συγκεκριμένα και μοναδικά χαρακτηριστικά. Αυτό που μας κάνει να βλέπουμε ομοιότητες και κάποια κυκλικότητα, ειδικά σε κρίσιμες καταστάσεις, δεν είναι τα ίδια τα γεγονότα, αλλά η ανθρώπινη συμπεριφορά, που διαχρονικά αναλώνεται στα ίδια μοτίβα, όπως είναι η επιθυμία για επέκταση και κατάκτηση, ο φθόνος, ο εγωισμός και πάει λέγοντας.
-Έχετε διδάξει ιστορία σε παιδιά. Ποια η σχέση τους μαζί της; Πόσο βοηθά το σχολείο και πόσο τα εξωσχολικά βιβλία ή άλλες δραστηριότητες;
-Για την ακρίβεια, δεν διδάσκω σε παιδιά. Επισκέπτομαι σχολεία κατόπιν πρόσκλησης των δασκάλων τους, για να μιλήσουμε πάνω στα θέματα της ιστορίας. Απ’ όσο γνωρίζω, το διδακτικό υλικό και τα μέσα εξακολουθούν να «χαντακώνουν» το συγκεκριμένο μάθημα. Οπότε, εξαρτάται από τη διάθεση και την κατάρτιση του εκπαιδευτικού για να δημιουργηθούν οι συνθήκες που θα κάνουν τα παιδιά να αγαπήσουν την ιστορία. Θεωρώ πως εκείνο που λείπει είναι η βιωματική αφήγηση. Κανένα παιδί δεν ενδιαφέρεται να μάθει πότε έγραψε ο Δαρβίνος την Καταγωγή των Ειδών. Αν όμως του προσφέρεις μια ιστορία για την επίσκεψη του εν λόγω φυσιοδίφη σ’ έναν ζωολογικό κήπο και τη γνωριμία του με έναν τσαχπίνικο ουρακοτάγκο, σίγουρα θα του δημιουργήσεις εικόνες που θα του εντυπωθούν στο μυαλό.
-Πόσο καλά γνωρίζουμε την Ιστορία μας;
-Δυστυχώς, η πλειονότητα έχει αποσπασματικές γνώσεις, μεγάλα κενά και μια α λα καρτ αντίληψη, που οφείλεται κυρίως στην προβληματική εκπαίδευση. Είναι κρίμα να ζούμε σε πόλεις με τόσο πλούσιο παρελθόν, με τόσους αρχαιολογικούς χώρους και μνημεία και παρ’ όλα αυτά να γνωρίζουμε μονάχα τα βασικά, αν όχι ελάχιστα. Ωστόσο, θα σημειώσω εδώ πως το φαινόμενο είναι παγκόσμιο και θεωρώ πως οφείλεται στην απαξίωση της ανθρωπιστικής παιδείας στα σχολεία, που προκρίνουν την τεχνοκρατική εκπαίδευση.
-Τι αγαπάτε περισσότερο στην Ιστορία;
-Αγαπώ τις άγνωστες πτυχές της ιστορίας και γοητεύομαι περισσότερο από τα βιώματα των απλών, καθημερινών ανθρώπων, τα οποία θεωρώ άκρως διδακτικά. Άλλωστε, μελετώντας τα βιώματα αυτά καταλαβαίνουμε πόσο όμοιοι είμαστε με τους προγόνους μας και πώς πολλές φορές επαναλαμβάνουμε τα λάθη τους γιατί πολύ απλά είναι συμπεριφορές τις οποίες επιβάλλει η φύση μας, μια φύση που μας καθοδηγεί να κάνουμε το παν για την επιβίωσή μας.
-Τι διαβάζετε αυτό το διάστημα;
-Κάνω την έρευνά μου για το επόμενο βιβλίο. Οπότε διαβάζω τα σχετικά αναγνώσματα. Δεν θα σας αποκαλύψω ποια ακριβώς. Θα σας πω μονάχα ότι τα επόμενά μου βήματα στη συγγραφή θα είναι πολύ διαφορετικά και, πιστεύω, πολύ ενδιαφέροντα για τους αναγνώστες.
