*Της Λεμονιάς Βασβάνη | Από την έντυπη έκδοση "Τύπος Θεσσαλονίκης"
Αγαπήθηκε από το κοινό και επιστρέφει για 2η χρονιά, στην σκηνή «Σωκράτης Καραντινός» της Μονής Λαζαριστών η παράσταση «Η αγάπη άργησε μια μέρα», σε σκηνοθεσία Ένκε Φεζολλάρι ο οποίος συνυπογράφει μαζί με τη Ροδή Στεφανίδου και τη διασκευή - δραματουργική επεξεργασία.
«Το έργο της Λιλής Ζωγράφου έχει συνδεθεί με τις πιο βαθιές πληγές και πτυχές της συλλογικής και ατομικής μας συνείδησης», ανέφερε η ηθοποιός του ΚΘΒΕ Πολυξένη Σπυροπούλου στο TyposThes.
Η ίδια σχολίασε πως η πατριαρχία είναι ακόμη αμείλικτη σε χωριά και επαρχιακές πόλεις, αλλά και στις σχέσεις και στην εργασία.
«Οι γυναίκες σήμερα δεν είμαστε στ΄ αλήθεια ελεύθερες, πρέπει πάντα να προσαρμοζόμαστε ή να υπερβαίνουμε εμπόδια με ρίσκο-και αναφέρομαι και σε cis γυναίκες και σε trans γυναίκες, όλες μας ειλικρινά είμαστε ακόμα σε διεκδίκηση δικαιωμάτων, δεν είμαστε σε ισότιμη συνθήκη», σχολίασε.
Για την αποδοχή της διαφορετικότητας είπε πως «φυσικά και έχουν γίνει βήματα για τη συμπερίληψη σήμερα, αλλά έχουμε ακόμα πολύ δρόμο».
Αναφερόμενη στην ηρωίδα που ερμηνεύει στη σκηνή ανέφερε πως «η Αμαλία πασχίζει να ζήσει, να ξεφύγει, να προοδεύσει και κάνει τις επιλογές που θα τη φέρουν στο χείλος του γκρεμού».
Τέλος μιλώντας για την δύναμη της αγάπης τόνισε πως «Όταν αγαπάς πρέπει να σέβεσαι και να ελευθερώνεις, να χαίρεσαι τη στιγμή».
-Το έργο αγαπήθηκε και επιστρέφει. Πόσο επίκαιρο παραμένει σήμερα; Πόσο πατριαρχική είναι η ελληνική οικογένεια;
-To έργο της Λιλής Ζωγράφου «Η αγάπη άργησε μια μέρα» έχει συνδεθεί με τις πιο βαθιές πληγές και πτυχές της συλλογικής και ατομικής μας συνείδησης. Η ίδια η συγγραφέας λέει ότι είναι αυτό που την πόνεσε περισσότερο. Η παράσταση του ΚΘΒΕ σε σκηνοθεσία Ένκε Φεζολάρι και δραματουργική επεξεργασία-διασκευή του ίδιου και της Ροδής Στεφανίδου είναι μια εμπειρία, φεύγει από την εκδραμάτιση και σκηνική αφήγηση, είναι βίωμα. Ορμάει στα σωθικά σου σαν τη ζωή, καταιγιστικά. Παίξαμε στην Κοζάνη, σε άλλες πόλεις και χωριά της Βόρειας Ελλάδας, παίξαμε στη Μικρή Σκηνή της Μονής Λαζαριστών και στη Σκηνή Σ.Καραντινός-τη μεγάλη σκηνή της Μονής Λαζαριστών όπου και θα ξαναπαίζουμε φέτος. Όπου και αν βρεθήκαμε η ανάσα των θεατών στα γεμάτα θέατρα ήταν συντονισμένη μαζί μας, πάσχει μαζί μας το κοινό και ταυτόχρονα σαν να βλέπει document (θέατρο ντοκουμέντο) βρίσκεται σε διάλογο με τη ζωή του. Ζήσαμε πολλά περιστατικά που θεατές μας περίμεναν μετά το τέλος της παράστασης να μας αγκαλιάσουν και να μοιραστούν προσωπικές ιστορίες. Κυρίως σε χωριά και σε επαρχιακές πόλεις η πατριαρχία είναι ακόμα αμείλικτη. Το δόγμα της ελληνικής οικογένειας με όλες τις παθογένειες είναι παρόν και μάλιστα πολύ φανατικά γιατί οι θεματοφύλακες του συντηρητισμού τρέμουν μην τυχόν αλλάξουν τα πράγματα. Αλλά και παντού πιστεύω ότι είναι ενεργή η πατριαρχία, όχι μόνο στην περιφέρεια και όχι μόνο σε μοτίβα οικογένειας. Στην κοινωνία, στις σχέσεις, στην εργασία παντού. Η έμφυλη βία, οι παρενοχλήσεις, οι κακοποιήσεις, οι βιασμοί, οι γυναικοκτονίες στην Ελλάδα και σε παγκόσμιο επίπεδο συμβαίνουν καθημερινά. Οι γυναίκες σήμερα δεν είμαστε στ΄ αλήθεια ελεύθερες, πρέπει πάντα να προσαρμοζόμαστε ή να υπερβαίνουμε εμπόδια με ρίσκο-και αναφέρομαι και σε cis γυναίκες και σε trans γυναίκες, όλες μας ειλικρινά είμαστε ακόμα σε διεκδίκηση δικαιωμάτων, δεν είμαστε σε ισότιμη συνθήκη. Επίσης είναι τόσοι πολλοί οι ρόλοι που πρέπει να λειτουργήσουμε για να «κερδίσουμε» την ισορροπία που τελικά χανόμαστε στη βαβούρα.
-Βλέπουμε ότι παρά τον θάνατο του πατέρα είναι η μεγαλύτερη κόρη που έχει μισογυνισμό. Γιατί;
-Γιατί η πατριαρχία δεν έχει φύλο. Διαποτίζει τις γενιές και τους ανθρώπους με τραύματα και νόμους που μας κινούν σαν αόρατα νήματα. Δεν είναι απλό το θέμα του γάμου –νομίζουμε ότι όλο αυτό με τις αδερφές που η πρωτότοκη πρέπει να παντρευτεί πρώτη και οι άλλες να περιμένουν και γενικά όλο αυτό το θέμα με την «τιμή της οικογένειας» είναι γραφικό και αστείο όπως παρουσιάζεται στις ελληνικές ταινίες. Είναι αστείο να μην έχεις ζωή; Να εξαρτάται όλη σου η ύπαρξη από τον αν θα σε επιλέξουν για γάμο σα να είσαι προϊόν σε ράφια σούπερ μάρκετ και μάλιστα να ανήκεις σε αυτόν που σε επέλεξε; Να κοιμάσαι και να ξυπνάς με ντροπή, με ενοχή, με ζήλια. Αυτό είναι το περιβάλλον που μεγαλώνουν οι κόρες Φτενούδου και μέσα σε αυτό ο μπαμπούλας είναι πάντα παρών. Δεν έχει σημασία ποιος φοράει την κουκούλα του εξουσιαστή, η κυριαρχία είναι μια δομή που μέσα από καλοστημένες παγίδες και χειρισμούς μένει και σκληραίνει. Ο εσωτερικευμένος μισογυνισμός είναι ένα εργαλείο που αιώνες τροφοδοτείται και βολεύει πολύ. Δε χρειάζεται να είναι ζωντανοί οι Κυνηγοί των Μαγισσών, είναι πάντα μέσα μας και μας κυνηγούν. Η Λιλή Ζωγράφου μας λέει: σκότωσε πρώτα τον Δεσπότη μέσα σου και μετά έξω σου, για να ζήσεις αδέσποτα, αλήτικα όπως έζησε αυτή.
-Γιατί οι ηρωίδες, πέρα ίσως από τη μικρή κόρη, δεν παίρνουν την ζωή στα χέρια τους;
-Αυτό το ερώτημα είναι κάτι που θα στοιχειώσει το κάθε άτομο ξεχωριστά καθώς παρακολουθεί την παράσταση. Ένα μεγάλο ΓΙΑΤΙ. Είναι όπως τις ερωτήσεις των παιδιών. Όταν τα παιδιά μου με ρωτάνε γιατί γίνεται πόλεμος, γιατί γίνονται εγκλήματα, γιατί τόσο μίσος και ψέμα με φέρνουν αντιμέτωπη με όλη την ιστορία των ανθρώπων, τη ζωή μας όλη. Οι ηρωίδες δεν προχωρούν γιατί ζουν σε ένα ψέμα σύμφωνα με τη δική μας παράσταση και μάλιστα δεν το γνωρίζουν, γυαλίζουν τα κάγκελα της φυλακής τους και χαίρονται να είναι καθαρά. Στην παράσταση μιλάμε άλλοτε σαν ρόλοι και άλλοτε σαν αφηγήτριες της ιστορίας-σα να είμαστε η Λιλή Ζωγράφου. Η Λιλή ξέρει τις φυλακές, τις βλέπει- οι ηρωίδες όχι. Για τις ηρωίδες είναι παρούσα η απαγόρευση πριν καν ξεπροβάλλει η επιθυμία, η ενοχή σκεπάζει τα πάντα και η εκδίκηση σε κάθε τι παραβατικό είναι απόλυτα τιμωρητική. Επίσης το έργο αναφέρεται σε μια εποχή που στην Ελλάδα μαίνεται ο Β Παγκόσμιος πόλεμος, ο Εμφύλιος, η Χούντα, ο φασισμός είναι παρών, είμαστε σε τεκτονικές πλάκες που πάλλονται. Διαμορφώνεται η συνείδηση μέσα από ένα περιβάλλον που δεν βοηθάει κανέναν άνθρωπο και κυρίως τις θηλυκότητες. Τίποτα δεν είναι εύκολο, χρειάζεται πάλη.
-Το μυθιστόρημα αναφέρεται και στην αποδοχή της διαφορετικότητας. Πώς την σχολιάζει; Και πόσο διαφορετική είναι η σημερινή εποχή για την συμπερίληψη;
-Η αποδοχή της διαφορετικότητας είναι μια πραγματικότητα που πρέπει επιτέλους να εφαρμοσθεί. Δεν μπορούμε να μιλάμε για συμπερίληψη όταν στα σχολεία δεν υπάρχει πρόσβαση για όλα τα παιδιά, δεν υπάρχει ενημέρωση για τις ταυτότητες, τις επιλογές, τις αναπηρίες, την πολυμορφία. Είμαστε πολυμορφικά πλάσματα οι άνθρωποι, είμαστε όλα τα άτομα διαφορετικά και ξεχωριστά και δεν καταλαβαίνω πώς κάποιο προφίλ θεωρείται φυσιολογικό και κάποιο όχι. Οι κανονικότητες είναι άλλο ένα κοινωνικό ψεύδος- μια κατασκευή. Η Πηνελόπη- το Τέρας στην παράστασή μας δεν είναι εμφανές ποιο είναι αυτό το στοιχείο που την καθιστά διαφορετική και άρα επικίνδυνη ακόμα και ανεπιθύμητη, την κρύβουν για να μην τους κάνει ρεζίλι, την απορρίπτουν. Είναι ένα παιδί που βλέπει τα πάντα αθώα, που παραμένει σε απορία, που στιγματίζεται γιατί η αντίληψη και η ευαισθησία της θεωρούνται πρόβλημα. Οπότε αυτή είναι η ατέλεια μέσα στο ασφυκτικά τέλειο σύμπαν που προσπαθούν να διατηρήσουν στα κοινωνικά ταμπού. Φυσικά και έχουν γίνει βήματα για τη συμπερίληψη σήμερα, αλλά έχουμε ακόμα πολύ δρόμο.
-Πώς θα περιγράφατε την ηρωίδα που ερμηνεύετε;
-Η Αμαλία είναι η κόρη της Ερατώς και του Τονίνο. Είναι καρπός ενός απαγορευμένου έρωτα και γι’ αυτό καταδικασμένη να αποτύχει. Γεννιέται σε πένθος. Μαζί με την Αμαλία γεννιέται και το τραύμα της. Μεγαλώνει σαν κόρη της μάνας Εριφύλλης για να διαφυλαχθεί το πρωτόκολλο οικογενειακής τιμής και σειράς γάμου κλπ, τη μεγαλώνει η μεγάλη αδερφή Ασπασία και δεν επιτρέπεται να έχει καμιά επαφή μαζί της η μητέρα Ερατώ. Είναι ξένη από μήτρα, ορφανή από μάνα, πεινασμένη για αγάπη. Στην ουσία είναι ένα παιδί που δεν αγκαλιάστηκε ποτέ, ακόμα και η πιο κοντινή της φιγούρα η Ασπασία, τη μεγαλώνει σαν μια κούκλα που πρέπει να αποδείξει την αξία της. Μέσα σε αυτόν τον διαστρεβλωμένο κόσμο κακοποίησης και εγωισμού η Αμαλία πασχίζει να ζήσει, να ξεφύγει, να προοδεύσει και κάνει τις επιλογές που θα τη φέρουν στο χείλος του γκρεμού. Θέλει να είναι ευτυχισμένη, κουβαλάει το φορτίο του μεγαλείου που δεν έζησε η αδερφή Ασπασία και η ευτυχία της συνεχώς συντρίβεται, μέσα από διαρκείς παγίδες, μέσα από αδιέξοδες σχέσεις και βιασμούς σωματικούς και ψυχικούς. Η πλοκή δραματουργικά τη φέρνει σε αποκαλύψεις σε σχέση με την ταυτότητά της και όταν ανατρέπονται τα πάντα μοιάζει να έχει μια έκλαμψη- μια στιγμή αλήθειας, μια ισχυρή δόνηση-ρωγμή.
-Ποιο το σχόλιο για την γυναικεία χειραφέτηση; Πώς προσεγγίζει το θέμα η παράσταση;
-Η γυναικεία χειραφέτηση στην παράστασή μας είναι η αυτοδιάθεση, να μας ανήκει το σώμα μας. Να μην είμαι αντικείμενο που πρέπει να διακοσμεί, να παρηγορεί, να επιβεβαιώνει, να αποδεικνύει, να είμαι στο σώμα μου δίκαιη και ελεύθερη. Επίσης η χειραφέτηση στην διαδικασία προβών και στις παραστάσεις τοποθετήθηκε στον πυρήνα της ύπαρξής μας ως μια νίκη απέναντι στον φόβο. Όταν ακούς την καρδιά σου και την ακολουθείς και διαλύεις τους φόβους, όταν λυτρώνεσαι και διεκδικείς να ονειρεύεσαι με υγεία και σεβασμό για τη ζωή σου. Επίσης η χειραφέτηση έχει να κάνει με την ενσυνειδητότητα και την ενεργοποίησή μας ως πολίτες. Να είμαστε εξίσου ενεργοί πολίτες όλοι οι άνθρωποι, να έχουμε προσωπικά μια εξέλιξη αλλά και κοινωνικά. Η Λιλή Ζωγράφου μεταβαίνει διαρκώς από το συλλογικό στο ατομικό και από την προσωπικότητα στην κοινότητα, με στόχο θεωρώ να ενδυναμωθεί η γυναίκα ως μονάδα αλλά και να ενδυναμωθεί και η κοινότητα. Τέλος θα πω ότι στην παράσταση μας η χειραφέτηση είναι και μια μορφή ενηλικίωσης. Η σχέση με τη Μάνα και το Οικογενειακό Λίκνο και πώς αποχωρείς, προχωράς, αφήνεις πίσω σου, αποχαιρετάς και στέκεσαι στα πόδια σου μόνη.
-Ποια η σημασία της αγάπης; Μπορεί να γεφυρώνει διαφορές;
-Πιστεύω στην αγάπη και στη θεραπευτική της δύναμη. Τίποτα δεν συμβαίνει αν δεν υπάρχει η συναισθηματική εμπλοκή, η ψυχική συμμετοχή μας με αγάπη. Το σημαντικό όμως στις εποχές που ζούμε είναι να ειπωθούν τα πράγματα με το όνομά τους. Αγάπη δεν θα πει πόνος, ιδιοκτησία, ζήλια, φθόνος, ιεραρχία, ανταγωνισμός, κακοποίηση, χειρισμός και εκβιασμός. Όταν αγαπάς πρέπει να σέβεσαι και να ελευθερώνεις, να χαίρεσαι τη στιγμή. Με τον κόσμο της Λιλής, με αυτή την καταπληκτική ομάδα καλλιτεχνών/ συνεργατών/ συντελεστών που έχουμε γίνει οικογένεια, η αγάπη είναι το καύσιμό μας. Και είναι μια αγάπη άγρια, δεν έχει αγιότητα, έχει δικαιοσύνη.
Συντελεστές
Διασκευή- Δραματουργική επεξεργασία: Ροδή Στεφανίδου, Ένκε Φεζολλάρι, Σκηνοθεσία: Ένκε Φεζολλάρι, Σκηνικά-κοστούμια: Δανάη Πανά, Μουσική: Κωνσταντίνος Ευαγγελίδης, Φωτισμοί: Σεμίνα Παπαλεξανδροπούλου
Βίντεο: Άντα Λιάκου, Βοηθός Σκηνοθέτη: Χριστόφορος Μαριάδης, Οργάνωση Παραγωγής: Ηλίας Κοτόπουλος, Φωτογραφίες: Mike Rafail | That long black cloud.
Διανομή: Υρώ Λούπη, Ιωάννα Παγιατάκη, Λίλιαν Παλάντζα, Πολυξένη Σπυροπούλου, Δανάη Σταματοπούλου, Άννη Τσολακίδου, Μαρία Χατζηιωαννίδου.
Ώρες παραστάσεων: Τετάρτη: 19:00, Πέμπτη- Παρασκευή: 21:00, Σάββατο: 18:00- 21:00, Κυριακή: 19:00.
*Διάρκεια: 130 λεπτά.
Προπώληση: Στα εκδοτήρια του ΚΘΒΕ, στο 2117700000 |MORE.com | καταστήματα PUBLIC | καταστήματα NOVA και στο more.com.
Πληροφορίες- κρατήσεις στο Τ. 2315 200 200 και στα εκδοτήρια του ΚΘΒΕ.
