Συνέντευξη στην Λεμονιά Βασβάνη
Αντίστροφα μετρά η μέτρηση για το Φεστιβάλ Πιάνου Θεσσαλονίκης. Η αυλαία ανοίγει με την μοναδική παγκοσμίως πιανιστική ορχήστρα Piandaemonium, 6 πιάνα-12 πιανίστες, και σολίστ τον ηθοποιό Γιώργο Γάλλο, τον λαϊκό τραγουδιστή Γιάννη Διονυσίου και ψάλτη τον βαρύτονο Γιάννη Σελιτσανιώτη, το Σάββατο, 14 Μαρτίου, με διπλή παράσταση (18.30 & 21.00) στην αίθουσα τελετών του ΑΠΘ, μέσα από μία ξεχωριστή παρουσίαση του εμβληματικού «Άξιον Εστί» των Μίκη Θεοδωράκη και Οδυσσέα Ελύτη, με τη συμμετοχή αναγνωρισμένων καλλιτεχνών και χορωδιών.
«Η μεταγραφή-διασκευή, που κάναμε μαζί με τον Νίκο Πουλάκη, εκκίνησε από τον απόλυτο σεβασμό σε δύο δομικές σκέψεις που φαίνεται να διαπερνούν το Άξιον Εστί: τη διάπλαση της μουσικής με τη νοηματοδότηση του ποιητικού λόγου και την αντιπαράθεση –αλλά και την ώσμωση– διαφορετικών ελληνικών και δυτικών μουσικών παραδόσεων», εξήγησε στο TyposThes o Κώστας Χάρδας που είναι μέλος του Piandaemonium και διδάσκει στο Τμήμα Μουσικών Σπουδών του ΑΠΘ. Ο ίδιος ανέφερε πως : «Το Φεστιβάλ Πιάνου, με τις ενδιαφέρουσες κάθε φορά θεματικές του, προσδοκά να κάνει την κλασική μουσική άμεσα κατανοητή σε όλες/ους».
Και πρόσθεσε πως: «Το μεγαλύτερο στοίχημα για την κλασική μουσική σήμερα είναι να ανανοηματοδοτηθεί μέσα από τον τρόπο που βιώνουμε την καθημερινότητα και τον ήχο. Δηλαδή, να μην υπάρχει μόνο ως μουσειακό είδος, ή ως ένας χώρος αναζήτησης της έννοιας της κοινωνικής ανωτερότητας, αλλά ως ένας ενεργός φορέας πολιτισμικής έκφρασης».
-Πώς επιλέξατε το Άξιον Εστί; Τι ξεχωρίζετε σε αυτό το έργο;
-Το Άξιον Εστί έχει με πολλούς τρόπους αφομοιωθεί από τους ανθρώπους της γενιάς μου. Είτε μέσω της πρώτης μας σχέσης με την ελληνική ποίηση στο πλαίσιο του σχολείου, είτε με το τραγούδισμα, σε παρέες και εκδηλώσεις, των λαδικών τραγουδιών του, ή και έχοντας παρακολουθήσει κάποιες από τις θρυλικές συναυλιακές παρουσιάσεις του έργου από τον Θεοδωράκη. Εξάλλου, η βαθιά συνομιλία τόσων ενεργών πολιτισμικών χαρακτηριστικών της Ελλάδας της δεκαετίας του 1960 στο συγκεκριμένο έργο –όπως το λαϊκό, το δημώδες, το βυζαντινό, το δυτικό– το κατέστησαν εμβληματικό μίας εποχής απίστευτης δημιουργικής διαπραγμάτευσης και πολιτισμικής μετάβασης σε όλον τον κόσμο και στην Ελλάδα.
-Ποια σημεία τονίστηκαν στην μεταγραφή - διασκευή;
-Η μεταγραφή-διασκευή, που κάναμε μαζί με τον Νίκο Πουλάκη, εκκίνησε από τον απόλυτο σεβασμό σε δύο δομικές σκέψεις που φαίνεται να διαπερνούν το Άξιον Εστί: τη διάπλαση της μουσικής με τη νοηματοδότηση του ποιητικού λόγου και την αντιπαράθεση –αλλά και την ώσμωση– διαφορετικών ελληνικών και δυτικών μουσικών παραδόσεων. Το πιάνο δεν χρησιμοποιήθηκε μόνο στην κλασική και ρομαντική του διάσταση, αλλά και ως ηχητικό αντικείμενο, έτοιμο να παράξει ήχους πέρα από τα πλήκτρα. Ήχους απόκοσμους, δυναμικούς και τελετουργικούς, που χρησιμοποιήθηκαν όχι για να αναπαραστήσουν, τα κλασικά ή λαϊκά όργανα, αλλά για να ενδυναμώσουν την ηχητική νοηματοδότηση του κειμένου. Έτσι χρησιμοποιήθηκε συχνά το εσωτερικό του πιάνου, αλλά και οι ποικίλες δυνατότητές του να δημιουργήσει κρουστούς ήχους. Οι τελευταίοι συζητούνε και με τα κρουστά που παίζουν κάποιοι πιανίστες, και διατηρήθηκαν από την αρχική ενορχήστρωση, ακριβώς για να αποδώσουν πλευρές της δραματουργίας του πολυσήμαντου αυτού έργου.
-Το Piandaemonium αποτελεί ένα ιδιαίτερο σχήμα που έχει αγαπηθεί. Πώς συνεργάζεστε για τις συναυλίες; Πώς εξελίσσεται η ιδέα πίσω από το πιανιστικό σύνολο; Τι μπορεί να πετύχει μια ομάδα μουσικών;
-Το Piandaemonium είναι όντως ένα ιδιαίτερο σχήμα από πολλές απόψεις. Αρχικά, δεν είναι ένα σχήμα που μπορεί να κάνει πρόβες όποτε θελήσει. Η συνθήκη μέσα στην οποία δουλεύουμε διαμορφώνεται ειδικά για μία ολιγοήμερη περίοδο. Άρα εκ των πραγμάτων, την εποχή που ετοιμάζουμε κάποια παραγωγή, ζούμε και αναπνέουμε μόνο για το Piandaemonium. Ο χρόνος αυτός είναι κάτι σαν ένθετος στην καθημερινότητά μας και προσπαθούμε όλα αυτά τα χρόνια να τον διαφυλάξουμε και να τον χαιρόμαστε. Είναι ένας χρόνος όπου η δημιουργικότητα του καθενός μας βρίσκεται σε συνεχή συζήτηση με αυτή των υπολοίπων μελών, καθώς στο σχήμα δεν υπάρχουν ιεραρχήσεις αλλά ρόλοι που αλλάζουν, ενώ κάθε συνάντηση αποτελεί και ένα ακόμα μικρό κεφάλαιο στη συνέχεια της ζωής μας. Αυτή η σύνδεση επαγγελματικής δημιουργίας και ανθρώπινης καθημερινής εμπειρίας, καθιστά το Piandaemonium εξαιρετικά σημαντικό για τη ζωή μας.
-Μερικοί θεωρούν ότι η κλασσική μουσική απευθύνεται στους λίγους. Πώς το Φεστιβάλ Πιάνου την κάνει περισσότερο προσιτή;
-Η κλασική μουσική έχει συσχετιστεί, πολλές φορές όχι άδικα, με έναν κοινωνικό ελιτισμό. Για μένα, που προέρχομαι από μία μεσοαστική ελληνική οικογένεια χωρίς άμεση σχέση με τις κοινωνικές τελετουργίες της κλασικής μουσικής, η μουσική αυτή υπήρξε ο δημιουργικός χώρος για μία συνεχή προσπάθεια εμβάθυνσης στην προσωπική και κοινωνική διάσταση του ήχου. Αποτέλεσε και αποτελεί έναν χώρο απελευθέρωσης από την καθημερινότητα, έναν τόπο προσωπικού επαναπροσδιορισμού μέσα από τον ήχο, ένα πολιτισμικό χώρο κατάθεσης συλλογικών εμπειριών. Το Φεστιβάλ Πιάνου, με τις ενδιαφέρουσες κάθε φορά θεματικές του, προσδοκά να κάνει την κλασική μουσική άμεσα κατανοητή σε όλες/ους. Με μικρές (όπως τα ρεσιτάλ πιάνου) αλλά και μεγάλες παραγωγές (όπως αυτή του Piandaemonium), το Φεστιβάλ Πιάνου Θεσσαλονίκης προσδοκά να ενεργοποιήσει τις εκφραστικές και συγκινησιακές λειτουργίες της κλασικής μουσικής στο σήμερα.
-Ποιο το μεγαλύτερο στοίχημα για την κλασσική μουσική σήμερα;
-Το μεγαλύτερο στοίχημα για την κλασική μουσική σήμερα είναι να ανανοηματοδοτηθεί μέσα από τον τρόπο που βιώνουμε την καθημερινότητα και τον ήχο. Δηλαδή, να μην υπάρχει μόνο ως μουσειακό είδος, ή ως ένας χώρος αναζήτησης της έννοιας της κοινωνικής ανωτερότητας, αλλά ως ένας ενεργός φορέας πολιτισμικής έκφρασης. Οι προκλήσεις είναι πολλές, καθώς το πρώτο πράγμα που έχει αλλάξει είναι ο τρόπος που βιώνουμε τον χρόνο. Ο σημερινός χρόνος είναι πολυδιάστατος και αποσπασματικός. Αντίθετα, η ακρόαση της κλασικής μουσικής προϋποθέτει προσήλωση, διάρκεια και αποκλειστικότητα. Επίσης, τα πολιτισμικά φορτία που φέρει γίνονται ολοένα και πιο μακρινά, στο πλαίσιο μίας καθημερινότητας που δίνει μικρότερη σημασία στο ιστορικό βάθος, καθώς και στην έννοια της εμβάθυνσης γενικότερα. Τη δυναμική της κλασικής μουσικής, ως ήχος και ως τρόπος ακρόασης, να υπάρξει και σήμερα την κατανοούμε μόνο άμα τη βιώσουμε και την ανανοηματοδοτήσουμε μέσα από τις δικά μας σημερινά ερεθίσματα.
-Είστε και καθηγητής. Πώς βλέπετε τους νέους μουσικούς; Ποιες προκλήσεις καλούνται να αντιμετωπίσουν;
-Οι μουσικοί είχαν ανέκαθεν να αντιμετωπίσουν πολλές προκλήσεις. Σήμερα, με την αμφισβήτηση των ανθρωπιστικών σπουδών και δραστηριοτήτων στο πλαίσιο της αέναης αναζήτησης ποσοτικοποίησης της ανθρώπινης δραστηριότητας, οι προσκλήσεις αυτές είναι ακόμα μεγαλύτερες. Ωστόσο, προσωπικά, χαίρομαι όλες τις φοιτήτριες και όλους τους φοιτητές μου, επειδή καταλαβαίνω ότι η μουσική γι αυτές/ούς συνεχίζει να αποτελεί ένα σημαντικό πεδίο προσωπικής και συλλογικής διαπραγμάτευσης. Ένα πεδίο όπου η λογική συνομιλεί με το συναίσθημα, η πειθαρχία με την δημιουργική ελευθερία και η ατομική με τη συλλογική πράξη.
Χρήσιμα
Piandaemonium: Χαράλαμπος Αγγελόπουλος, Αντώνης Ανισέγκος, Ευτυχία Βενιωτά, Εύη Γιαμοπούλου, Νίκος Ζαφρανάς, Βικτωρία Κιαζίμη, Γιώργος Κωνσταντίνου, Χρήστος Λενούτσος, Μαρία Μυλαράκη, Αντώνης Σελεμίδης, Θοδωρής Τζοβανάκης, Κώστας Χάρδας
Το Φεστιβάλ Πιάνου Θεσσαλονίκης διαρκεί μέχρι και τις 6/4/26. Προπώληση εισιτηρίων: https://www.ticketservices.gr/event/thessaloniki-piano-festival/.
- Ραγίζουν καρδιές στο σημείο που σκοτώθηκε 25χρονος στη Θεσσαλονίκη (ΦΩΤΟ + VIDEO)
- ΠΡΟΣΟΧΗ: Μεγάλη απάτη με SMS στα κινητά για δήθεν κλήσεις ΙΧ από Τροχαία (ΦΩΤΟ)
- Αυτά είναι τα 61 προϊόντα που μπαίνει πλαφόν στα ράφια των σούπερ – μάρκετ
- Βίντεο ντοκουμέντο από το φονικό τροχαίο στη Θεσσαλονίκη – Τί φαίνεται να δείχνει
