Συνέντευξη στην Λεμονιά Βασβάνη
Στο άγνωστο παιδί που βρίσκεται πίσω από κάθε παιδική συμπεριφορά και σύμπτωμα, αλλά και εντός μας και που το προβάλλουμε ασυνείδητα στα παιδιά που πορεύονται δίπλα μας στη ζωή, εστιάζει η Alba Marcoli στο βιβλίο της με τίτλο «Το άγνωστο παιδί - Παραμύθια για την κατανόηση της ψυχολογίας των παιδιών και της δικής μας».
Όπως εξήγησε ο μεταφραστής και επιμελητής του βιβλίου κύριος Μελής Μελετιάδης που είναι ψυχίατρος, και πρώην Διευθυντής του ΕΣΥ, το συγγραφικό αυτό πόνημα γράφθηκε «για εκπαιδευτικούς και γονείς από μία καθηγήτρια λυκείου και συνάμα κλινική ψυχολόγο/ψυχαναλύτρια. Ήταν ένας τρόπος να κατανοούνται συμπεριφορές των παιδιών εστιασμένες στην πρώτη ηλικία μέχρι 12, 13 ετών». Ο ίδιος εξήγησε πως «Το παραμύθι όντας λειτουργικά μία αλληγορία μας αφήνει να δούμε με μεγαλύτερη απόσταση τις συμπεριφορές του παιδιού που έχουμε εμπρός μας αλλά και τις δικές μας ασυνείδητες ανακλήσεις, σε έναν άλλο κόσμο, πέρα από εμάς. Όπως ακριβώς συμβαίνει στον κινηματογράφο και στο θέατρο».
Μίλησε για τα στοιχεία που χρησιμοποιούσαν οι αρχαίοι Έλληνες στους μύθους και μετέπειτα στα παραμύθια σχολιάζοντας πως τα τελευταία «προσφέρουν την δυνατότητα να αντιμετωπίζεται το άγνωστο και κάθε μορφής φόβοι και τρόμοι που βιώνουμε».
Περισσότερα θα αναφερθούν την Κυριακή 10/5/2026, ώρα 12:00, Αίθουσα Mario Vitti, Περίπτερο 12 στο πλαίσιο παρουσίασης του βιβλίου που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Univeristy Studio Press.
-Πώς τα παραμύθια μπορούν να μας βοηθήσουν στο να κατανοήσουμε την ψυχολογία μας;
-Τα παραμύθια συνήθως είναι προβολές, αντανακλάσεις του εσωτερικού κόσμου του ανθρώπου, ή σε άλλες περιπτώσεις θίγουν, διεγείρουν τον έσω μας κόσμο. Σε όλες τις ηλικίες και έθνη. Όντας ιδιότυπες λογικές επεξεργασίες που προσφέρουν την δυνατότητα να αντιμετωπίζεται το άγνωστο και κάθε μορφής φόβοι και τρόμοι που βιώνουμε. Έχουν την μορφή διήγησης καθότι ο τρόπος λειτουργίας του νου είναι αφηγηματικός. Και όσο περισσότερο αυτοί οι μύθοι επαναλαμβάνονται στις γενεές και γίνονται κομμάτι σταθερό της σκέψεως, τόσο περισσότερο είναι «αληθινοί» τουτέστιν έχουν αξία αναμφισβήτητη. Και τούτο δεν χρειάζεται ανάλυση. Αρκεί να δούμε την ιστορία των λαών, και σε εμάς συγκεκριμένα, την ελληνική ιστορία: αρχινά με τις αφηγήσεις, τους μύθους για την κατανόηση του κόσμου, την προσπάθεια του ανθρώπου να τον δαμάσει ή να συμβιώσει με τούτον. Ολόκληρη η ελληνική μυθολογία από την μία είναι μία «γνώση περί του κόσμου», και συνάμα περιγράφει τις διαμάχες, τις δυσκολίες συμβίωσης, και ρήξεις των ανθρώπων/λαών μεταξύ τους. Από την άλλη είναι προβολή των ανθρωπίνων εσωτερικών παθών/φόβων/ελπίδων σε έναν τόπο πέρα από αυτούς. Όλος αυτός ο εσωτερικός κόσμος βρίσκει καταφύγιο σε έναν τόπο υπερουράνιο, φωτεινό, Ολύμπιο, όπου βρίσκονται ισορροπίες και συμβιώσεις απαγορευμένες στους ανθρώπους, και σε έναν σκοτεινό, ερεβώδη όπου διαμένουν οι τιμωρίες και οι κολασμοί. Έτσι οι Έλληνες γέννησαν έναν κόσμο εδώ, με τις δικές του αρμονίες και κανόνες και έναν κόσμο υπέρ-πέραν του ανθρώπου, των θεών και του κολασμού όπου όλοι οι φόβοι και απαγορευμένες συμπεριφορές βρίσκαν ερμηνευτική διέξοδο. Η Ιλιάς και η Οδύσσεια είναι η θεανθρώπινη περιγραφή αυτής της πολλαπλής, θαυμαστής νοητικής δημιουργίας. Όλη αυτή η θαυμαστή ιστόρηση δημιούργησε ένα σύμπαν φυσικό-ανθρωπικό που προσέδιδε προσανατολισμό και βεβαιότητα στον μεμονωμένο.
Αυτό το συναισθηματικό, νοητικό, επεξηγηματικό, γεμάτο φαντασιώσεις και αντικειμενικές γνώσεις, κοσμοείδωλο, συνειδητά διήρκεσε χιλιετίες. Στους αιώνες μας, και μάλλον ήδη από την αρχαιότητά μας με τους μύθους του Αισώπου η μυθολογία αντικαταστάθηκε από τους παράμυθους, τα παραμύθια, σε πολύ λιγότερη ένταση, επέκταση και προσανατολιστική δύναμη, αλλά πάντοτε ως καταφύγιο, τόπο προβολής των φόβων, ερωτηματικών, δυσκολιών και πάσης λογής δυσκολιών, και συνάμα γενικής απεικόνισης του συναισθηματικού νοητικού μας κόσμου. Μικρών τε και ενηλίκων…
-Πώς συνδέονται με την παιδική μας ηλικία; Και πώς με τα παιδιά;
-Συνδέονται άμεσα επειδή όπως προείπαμε η αφηγηματική λειτουργία είναι έμφυτη στον ανθρώπινο νου. Και μάλιστα στα παιδιά είναι ο μόνος τρόπος κατανόησης του κόσμου, μη έχοντας ακόμη καμία σχετική εμπειρία, δημιουργούν μία «κοσμοαντίληψη»: ο τρόπος που δομούνται, που επαναλαμβάνονται, που κοινοποιούνται στους άλλους, οι λέξεις που χρησιμοποιούνται, οι εικόνες που σχηματίζονται, τα αισθήματα που ανακαλούν και αναδύονται, όλα τούτα μαζί είναι ένας τρόπος παρουσίας του παιδιού στον κόσμο όπου κατέχει με μία κάποια βεβαιότητα θέση το ίδιο του.
-Πόσο μας καθορίζει η παιδική μας ηλικία; Και πώς αυτή βγαίνει προς τα έξω στην καθημερινότητά μας;
-Το θέμα είναι πολύ ευρύ και πολύπλοκο. Εστιάζοντας την προσοχή στα παραμύθια και συνεχίζοντας την προηγούμενη απάντηση να τονίσουμε ότι αυτά τα «υλικά της κοσμοαντίληψής του» (λέξεις, εικόνες συναισθήματα, οι πλοκές τους κλπ), είναι ένα από τα πρότυπα επάνω στα / και με τα, οποία το παιδί αρχινά τις λογικές λειτουργίες και τον διάλογο με τον κόσμο, τους τρόπους επικοινωνίας με τους άλλους, κατανόησης του ίδιου του του εαυτού. Όσο πλουσιότερες είναι αυτές οι φαντασιακές δραστηριότητες και ποικίλα τα υλικά, τόσο περισσότερο το παιδί βοηθιέται στις περεταίρω νοητικές του λειτουργίες.
-Πώς βοηθά το βιβλίο τους εκπαιδευτικούς και τους γονείς;
-Πολύ. Βασικά γράφθηκε για εκπαιδευτικούς και γονείς από μία καθηγήτρια λυκείου και συνάμα κλινική ψυχολόγο/ψυχαναλύτρια. Ήταν ένας τρόπος να κατανοούνται συμπεριφορές των παιδιών εστιασμένες στην πρώτη ηλικία μέχρι 12, 13 ετών. Η άμεση παρατήρηση ενέχει πάντοτε μία δυσκολία καθότι η αναπόφευκτη εμπλοκή φορτίζεται από συναισθηματικές εντάσεις είτε επειδή ασυνείδητα ανακαλούν δικές μας παρόμοιες εμπειρίες είτε απλώς επειδή διεγείρουν γενικότερα τον συναισθηματικό μας κόσμο. Αντίθετα το παραμύθι όντας λειτουργικά μία αλληγορία μας αφήνει να δούμε με μεγαλύτερη απόσταση τις συμπεριφορές του παιδιού που έχουμε εμπρός μας αλλά και τις δικές μας ασυνείδητες ανακλήσεις, σε έναν άλλο κόσμο, πέρα από εμάς. Όπως ακριβώς συμβαίνει στον κινηματογράφο και στο θέατρο.
-Πού θα εστιάσετε στην εκδήλωση στην φετινή ΔΕΒΘ;
-Σε όλα τα επάνω. Αλλά επειδή ήδη αρκετοί έχουν διαβάσει αυτό το βιβλίο και υπάρχουν δύο εξαίρετες φίλες που θα προλογίσουν μάλλον θα αφήσω περισσότερο τον χρόνο για διάλογο στις απορίες και στα ερωτηματικά που ανακύπτουν στους αναγνώστες και στους παρευρισκόμενους. Είναι κάτι που ακολουθώ από πολλά χρόνια. Και όπως πάντα βασίζομαι στην κλινική μου εμπειρία ως ψυχιάτρου και αλλά εκπαιδευτή και συντονιστή ομάδων γονέων και εκπαιδευτικών. Ήταν ομάδες όπου συνυπήρχαν συνάνθρωποι με ποικίλους προβληματισμούς μέχρι δύσκολες ψυχονοητικές καταστάσεις των παιδιών τους και όπου το βιβλίο χρησιμοποιήθηκε ώς βάση διαλόγων και προσωπικών εμβαθύνσεων. Οι φίλες που θα προλογίσουν είναι η Μαρία Συργιανή, εκπαιδευτικός και Σύμβουλος Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και η Ανδριάνα Μασιάλα, κλινική ψυχολόγος. Δεν αναφέρω τους τίτλους και τις δραστηριότητές τους γιατί δεν ξέρω τί να πρωτοδιαλέξω και τί να αφήσω…… Καλή μας αντάμωση.
