Δύο νέες, διεθνείς εκθέσεις ξεκινούν το Σάββατο 20 Ιουνίου 2026, στο MOMUS-Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης-Συλλογή Κωστάκη, στη Μονή Λαζαριστών, στη Θεσσαλονίκη.
Η έκθεση με τίτλο «Πίσω από τις πόρτες. Ο Κωστάκης συναντά τον Ρούμπινσταϊν», μας ταξιδεύει στη Μόσχα του δεύτερου μισού του 20ού αιώνα, όπου οι δύο συλλέκτες, ο Γιώργος Κωστάκης και ο Γιάκοβ Ρούμπινσταϊν, διαμορφώνουν παράλληλα δύο από τις σημαντικότερες ιδιωτικές συλλογές της εποχής τους.
Παράλληλα, στην έκθεση «Γελοιοποιώντας τον Μοντερνισμό» αποτυπώνονται μέσα από τις 24 σοβιετικές γελοιογραφίες του συλλέκτη-εννοιολογικού καλλιτέχνη Γιούρι Αλμπέρτ, στοιχεία ενός ιδιαίτερου «πολέμου της εικόνας» και εκφάνσεις της ιδεολογικής «μάχης» του σοσιαλιστικού ρεαλισμού εναντίον της «παρακμιακής» τέχνης της Δύσης.
Και οι δύο εκθέσεις συνδιαλέγονται δημιουργικά με επιλογές έργων από τη διεθνή Συλλογή Κωστάκη, τα οποία βρίσκονται σε μόνιμη έκθεση στο μουσείο.
«Πίσω από τις πόρτες. Ο Κωστάκης συναντά τον Ρούμπινσταϊν»,
Στη Μόσχα του δεύτερου μισού του 20ού αιώνα, δύο συλλέκτες, ο Γιώργος Κωστάκης και ο Γιάκοβ Ρούμπινσταϊν, διαμορφώνουν παράλληλα δύο από τις σημαντικότερες ιδιωτικές συλλογές της εποχής τους. Σε ένα περιβάλλον έντονων περιορισμών, οι δύο άνδρες επέλεξαν να ακολουθήσουν όχι την επίσημη αφήγηση της τέχνης, αλλά την εσωτερική τους πυξίδα – τη διαίσθηση, το πάθος και την πίστη στην αξία της καλλιτεχνικής δημιουργίας.
Στην έκθεση με τίτλο «Πίσω από τις πόρτες. Ο Κωστάκης συναντά τον Ρούμπινσταϊν» που παρουσιάζεται στο MOMUS-Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης, στη Μονή Λαζαριστών, στη Θεσσαλονίκη, από τις 20 Ιουνίου 2026 έως τις 10 Ιανουαρίου 2027, αποτυπώνεται αυτή η παράλληλη πορεία των δύο ανδρών, με τις πολύ ενδιαφέρουσες προεκτάσεις της, σε ό,τι αφορά την δραστηριότητά τους ως συλλέκτες.
Ο ελληνικής καταγωγής Γιώργος Κωστάκης θα εξελιχθεί στον σημαντικότερο συλλέκτη έργων της ρωσικής πρωτοπορίας παγκοσμίως, διασώζοντας και αναδεικνύοντας ένα κεφάλαιο στην παγκόσμια ιστορία της τέχνης που για δεκαετίες βρέθηκε στο περιθώριο της επίσημης σοβιετικής πολιτικής.
Την ίδια περίοδο, ο Πολωνοεβραίος Γιάκοβ Ρούμπινσταϊν συγκροτεί μια κάπως διαφορετική συλλογή. Το ενδιαφέρον του στρέφεται στον μοντερνισμό και τον συμβολισμό, στο θέατρο, στα σκηνικά και τα κοστούμια, στην εικονογράφηση παραμυθιών και λογοτεχνικών αφηγήσεων, σε έργα που διατηρούν ισχυρούς δεσμούς με την εικόνα, την αφήγηση και τη φαντασία.
Και οι δύο συλλέκτες, που γνωρίζονταν μεταξύ τους και είχαν φιλικές σχέσεις, ξεφεύγουν από το αισθητικό δόγμα του σοσιαλιστικού ρεαλισμού που κυριαρχεί στη σοβιετική πολιτιστική πολιτική.
Η έκθεση «Πίσω από τις πόρτες. Ο Κωστάκης συναντά τον Ρούμπινσταϊν» φέρνει για πρώτη φορά αυτές τις δύο συλλεκτικές διαδρομές σε διάλογο, στους χώρους του MOMUS-Μουσείου Μοντέρνας Τέχνης. Όχι ως αντίθετες ιστορίες, αλλά ως δύο διαφορετικές ματιές πάνω στην ίδια εποχή, την ίδια πόλη και τα ίδια ερωτήματα γύρω από την τέχνη και τη νεωτερικότητα.
Στην έκθεση αναπτύσσονται ως ειδικές θεματικές:
- Γυναικείες μορφές εμφανίζονται ως μούσες, αντικείμενα επιθυμίας, πρωταγωνίστριες ή προβολές κοινωνικών στερεοτύπων, προσκαλώντας το κοινό να αναστοχαστεί πάνω στους μηχανισμούς του βλέμματος και της αναπαράστασης.
- Παραμύθια, θρύλοι και λογοτεχνικές αφηγήσεις ζωντανεύουν μέσα από μορφές όπως ο Τσάρος Σουλτάνος, ο Doctor Miracle, οι ιστορίες του Σοπέν και της Γεωργίας Σάνδης ή οι σκοτεινές εικόνες του Μακάβριου Χορού, αποκαλύπτοντας τη διαχρονική δύναμη της αφήγησης στην τέχνη.
- Εσωτερικά σπιτιών, δωμάτια, έπιπλα και σκηνές κατοίκησης γίνονται μάρτυρες της ιδιωτικής ζωής στις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα. Δίπλα τους αναπτύσσεται ο κόσμος του δρόμου: καλλιτέχνες του θεάματος, περιπλανώμενοι, άνθρωποι του περιθωρίου και πρόσωπα που συνήθως μένουν έξω από τις επίσημες αφηγήσεις της ιστορίας.
- Σπάνια ενότητα έργων που δημιουργήθηκαν στα γκουλάγκ, εικόνες αυτές δεν καταγράφουν μόνο μια ιστορική πραγματικότητα αλλά και την ανθεκτικότητα της καλλιτεχνικής δημιουργίας ακόμη και στις πιο ακραίες συνθήκες.
Η έκθεση έγινε εφικτή χάρη στην οργανική και υποστηρικτική φροντίδα της εγγονής του συλλέκτη, Tanya Rubinstein-Horowitz (Düsseldorf).
Επιμέλεια: Liubov Pchelkina
Αρχιτεκτονική μελέτη: Kiril Ass, Nadja Korbut.
«Γελοιοποιώντας τον Μοντερνισμό»
Ένας ιδιότυπος, άκρως ενδιαφέρων «πόλεμος της εικόνας», όσο παράλληλα το χιούμορ αναδεικνύεται ως ιδεολογικό, διαχρονικό τελικά μέσο και βαλβίδα αποσυμπίεσης από παντός είδους αυστηρά συστήματα, αποτυπώνονται στη νέα, πρωτότυπη πρόταση του MOMUS-Μουσείου Μοντέρνας Τέχνης-Συλλογή Κωστάκη, στη Μονή Λαζαριστών, στη Θεσσαλονίκη, στην έκθεση με τίτλο «Γελοιοποιώντας τον Μοντερνισμό. Σοβιετικές γελοιογραφίες για την τέχνη από τη συλλογή του Γιούρι Αλμπέρτ», από τις 20 Ιουνίου 2026 έως τις 10 Ιανουαρίου 2027.
Μέσα από ένα σπάνιο σύνολο 24 γελοιογραφιών που δημιουργήθηκαν την περίοδο 1930-1970 και φιλοξενήθηκαν στο περιοδικό Κροκοντίλ και σε άλλα έντυπα, ο επισκέπτης ανακαλύπτει -μεταξύ άλλων- την πολυεπίπεδη, καθημερινή ζωή της σοβιετικής κοινωνίας και μέσα σε αυτή, τις σχέσεις καλλιτεχνών και εξουσίας, καλλιτεχνών και κοινού, τις ίντριγκες των εκθεσιακών επιτροπών, τα προνόμια και τους φόβους των δημιουργών, την ιδεολογική «μάχη» του σοσιαλιστικού ρεαλισμού εναντίον της «παρακμιακής» τέχνης της Δύσης.
Τη συλλογή συγκέντρωσε ο εννοιολογικός καλλιτέχνης Γιούρι Αλμπέρτ, ο οποίος ενδιαφέρθηκε για αυτές τις εικόνες ακριβώς λόγω της ιδιότυπης σχέσης τους με την πραγματικότητα. Όπως έχει επισημάνει ο ίδιος, οι δημιουργοί των γελοιογραφιών συχνά σατίριζαν έργα που δεν είχαν δει ποτέ, ενώ το κοινό διαμόρφωνε την αντίληψή του για τον μοντερνισμό μέσα από αυτές τις παραμορφωμένες αναπαραστάσεις. Έτσι, η σάτιρα κατέληξε να παράγει μια «φανταστική» εκδοχή της μοντέρνας τέχνης.
Ταυτόχρονα, η έκθεση συνομιλεί με τα έργα από τη Συλλογή Κωστάκη που παρουσιάζονται σε μόνιμη βάση στο MOMUS-Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης, των καλλιτεχνών της περιόδου της πρωτοπορίας από την Ρωσία και τη Σοβιετική Ένωση, δημιουργώντας μια αντιπαράθεση ανάμεσα στα αυθεντικά έργα και στις σατιρικές απεικονίσεις τους. Η συνύπαρξη των δύο ενοτήτων αποκαλύπτει όχι μόνο τη σύγκρουση διαφορετικών αισθητικών αντιλήψεων, αλλά και τους μηχανισμούς μέσω των οποίων η ιδεολογία επηρεάζει την πρόσληψη της τέχνης.
Επιμέλεια: Μαρία Τσαντσάνογλου, Καλλιτεχνική Διευθύντρια MOMUS-Μουσείου Μοντέρνας Τέχνης-Συλλογή Κωστάκη
Κείμενα καταλόγου: Sandra Frimmel, Yuri Albert
- Θεσσαλονίκη: Στα 450 ευρώ «ξεκινούν» οι γκαρσονιέρες – Οι τιμές για φοιτητικά σπίτια
- Σόου από Μέσι στο Μουντιάλ: Διέλυσε με χατ τρικ την Αλγερία – Όλα τα highlights (VIDEO)
- Κατασχέσεις: Τι αλλάζει στους λογαριασμούς, ποιοι κερδίζουν έως 4.200 ευρώ το χρόνο
- Γρατσία: «Κανείς δεν μπορεί να αποκλείσει το ενδεχόμενο αυτοδυναμίας»
