«Όπου και να ταξιδέψω η Ελλάδα με πληγώνει». Αυτός είναι ο τίτλος των δύο βραδιών ποίησης και μουσικής που θα πραγματοποιήσει στις 7 και 8 Ιουλίου το Φεστιβάλ Επταπυργίου το οποίο φέτος τιμά τον Γιώργο Σεφέρη, έναν από τους κορυφαίους ποιητές του 20ού αιώνα.
«Δεν πρόκειται για μια φράση απογοήτευσης απέναντι στην Ελλάδα, όπως συχνά παρερμηνεύεται. Αντίθετα, είναι μια βαθιά εξομολόγηση αγάπης. Πληγώνεσαι μόνο από ό,τι αγαπάς πραγματικά. Η «πληγή» του Σεφέρη είναι η αγωνία του για την πατρίδα, για την ιστορία της, για τα τραύματά της, για τις διαψεύσεις της, αλλά και για τη μοίρα του ίδιου του ανθρώπου», εξήγησε στον «Τύπο Θεσσαλονίκης» η πρόεδρος και καλλιτεχνική διευθύντρια του Κέντρου Πολιτισμού της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας κυρία Άννα Μυκωνίου που υπογράφει παράλληλα τα κείμενα και τη λογοτεχνική μελέτη της συγκεκριμένης παραγωγής.
Η ίδια σημείωσε πως «η ποίηση δεν πρέπει να βρίσκεται μόνο στις σελίδες των βιβλίων ή στις σχολικές αίθουσες. Πρέπει να επιστρέψει στον φυσικό της χώρο: δίπλα στους ανθρώπους». Στο πλαίσιο αυτό εξάλλου το Φεστιβάλ Επταπυργίου κάθε χρόνο επιλέγει έναν ποιητή που συνομιλεί με την εποχή μας.
Αναφέρθηκε στην ποίηση του Σεφέρη εξηγώντας γιατί την θεωρεί διαχρονική, ενώ μίλησε και για τις πέντε νέες μελοποιήσεις του Γιώργου Καζαντζή που γράφτηκαν αποκλειστικά για αυτή την παραγωγή και θα αποτελέσουν μία από τις πιο συγκινητικές στιγμές της παράστασης.
Φέτος οι βραδιές ποίησης ρίχνουν τα φώτα στον Γιώργο Σεφέρη. Πώς έγινε η επιλογή;
Από το 2019 το Φεστιβάλ Επταπυργίου έχει καθιερώσει έναν σταθερό θεσμό αφιερωμένο στην ποίηση. Είναι ίσως η πιο προσωπική μου επιλογή μέσα στο πρόγραμμα του Φεστιβάλ, γιατί πιστεύω βαθιά ότι η ποίηση δεν πρέπει να βρίσκεται μόνο στις σελίδες των βιβλίων ή στις σχολικές αίθουσες. Πρέπει να επιστρέψει στον φυσικό της χώρο: δίπλα στους ανθρώπους.
Κάθε χρόνο επιλέγουμε έναν ποιητή που αισθανόμαστε ότι εξακολουθεί να συνομιλεί με την εποχή μας. Μετά τον Καββαδία, τους «Καταραμένους Ποιητές», τον Ελύτη, φέτος αισθάνθηκα ότι είχε έρθει η στιγμή του Γιώργου Σεφέρη.
Και αν κάποιος με ρωτούσε «γιατί ο Σεφέρης σήμερα;», θα του απαντούσα χωρίς δεύτερη σκέψη: γιατί είναι ένας ποιητής που δεν έπαψε ποτέ να αφορά το παρόν.
Ζούμε σε μια εποχή γεμάτη ανασφάλεια, πολέμους, προσφυγιά, μοναξιά, υπαρξιακή αγωνία. Ο Σεφέρης έγραψε ακριβώς γι' αυτά. Όχι με συνθήματα ούτε με εύκολες απαντήσεις, αλλά με έναν λόγο βαθιά ανθρώπινο. Η ποίησή του δεν περιγράφει απλώς τον κόσμο· βοηθά να τον κατανοήσουμε.
Στη φετινή παράσταση δεν επιχειρούμε μόνο να παρουσιάσουμε τη μεγάλη ποιητική του διαδρομή. Προσπαθούμε να πλησιάσουμε τον άνθρωπο πίσω από τον Νομπελίστα ποιητή. Τον πρόσφυγα, τον ερωτευμένο, τον διπλωμάτη που πολλές φορές ασφυκτιούσε μέσα στον ρόλο του, τον άνθρωπο που αναζητούσε διαρκώς μια πατρίδα, μια θάλασσα, έναν τόπο να σταθεί. Αυτόν τον Σεφέρη θέλουμε να γνωρίσει το κοινό.
Τι ξεχωρίζετε στην ποίησή του;
Εκείνο που πάντα με συγκινούσε στον Σεφέρη είναι ότι δεν τελειώνει ποτέ. Είναι ένας ποιητής που σου προσφέρει διαρκώς νέα επίπεδα ανάγνωσης. Τον διαβάζεις στα είκοσι σου και ανακαλύπτεις έναν ποιητή. Τον ξανασυναντάς στα σαράντα ή στα πενήντα και μοιάζει σαν να διαβάζεις έναν εντελώς διαφορετικό άνθρωπο. Όχι γιατί άλλαξαν τα ποιήματα, αλλά γιατί έχεις αλλάξει εσύ.
Αυτό είναι, πιστεύω, το γνώρισμα της μεγάλης ποίησης. Δεν εξαντλείται ποτέ. Σε προκαλεί να επιστρέφεις ξανά και ξανά, και κάθε φορά σου αποκαλύπτει κάτι που δεν είχες προσέξει. Μια εικόνα, έναν συμβολισμό, μια σιωπή, μια λέξη που αποκτά άλλο βάρος.
Προσωπικά, γνώρισα τον Σεφέρη στην εφηβεία μου. Τότε με γοήτευσε η μουσικότητα του λόγου του και οι εικόνες του. Μεγαλώνοντας όμως άρχισα να ανακαλύπτω τον άνθρωπο πίσω από τον ποιητή: τις αγωνίες του, τη μοναξιά του, τη βαθιά αγάπη του για την Ελλάδα, αλλά και τη διαρκή ανάγκη του να κατανοήσει τον άνθρωπο και τον κόσμο. Και κάθε φορά που επιστρέφω στην ποίησή του, έχω την αίσθηση ότι με περιμένει μια νέα ανακάλυψη.
Ίσως γι' αυτό τον θεωρώ τόσο διαχρονικό. Δεν σου επιβάλλει τι να σκεφτείς. Σου ανοίγει δρόμους να σκεφτείς μόνος σου. Και αυτή είναι η μεγαλύτερη δύναμη της ποίησής του.
Για την παράσταση θα δούμε επί σκηνής και νέες μελοποιήσεις. Πώς προέκυψε η συμβολή του Γιώργου Καζαντζή σε αυτό το εγχείρημα;
Από την πρώτη στιγμή που άρχισα να σχεδιάζω αυτή την παράσταση αισθανόμουν ότι δεν αρκούσε να παρουσιάσουμε μόνο τις σπουδαίες, ιστορικές μελοποιήσεις του Σεφέρη.
Ήθελα να αποδείξουμε ότι η ποίησή του εξακολουθεί να γεννά καινούργια μουσική. Ότι δεν αποτελεί ένα μουσείο της ελληνικής δημιουργίας αλλά μια ζωντανή πηγή έμπνευσης.
Ο Γιώργος Καζαντζής ήταν ο ιδανικός άνθρωπος για αυτό το εγχείρημα. Είναι ένας δημιουργός που διαθέτει σπάνια ευαισθησία απέναντι στον ποιητικό λόγο. Δεν επιβάλλεται στο ποίημα. Το ακούει.
Οι πέντε νέες μελοποιήσεις που δημιούργησε γράφτηκαν αποκλειστικά για αυτή την παραγωγή και αποτελούν, πιστεύω, μία από τις πιο συγκινητικές στιγμές της παράστασης. Δεν επιχειρούν να ανταγωνιστούν τις μεγάλες μελοποιήσεις του Θεοδωράκη, του Ανδριόπουλου ή του Μαρκόπουλου. Συνομιλούν μαζί τους και αποδεικνύουν ότι ο λόγος του Σεφέρη εξακολουθεί να εμπνέει τους σύγχρονους δημιουργούς.
Το Φεστιβάλ Επταπυργίου 2026 είναι αφιερωμένο στον έρωτα. Πώς προσεγγίζει αυτό ο Σεφέρης;
Ο έρωτας στον Σεφέρη δεν είναι ποτέ μόνο ένα ερωτικό συναίσθημα.
Είναι ανάγκη επικοινωνίας. Είναι παρηγοριά απέναντι στη μοναξιά. Είναι η προσπάθεια δύο ανθρώπων να κρατηθούν όρθιοι μέσα σε έναν κόσμο που διαρκώς αλλάζει.
Γνωρίζοντας τη σχέση του με τη Μαρώ, καταλαβαίνει κανείς ακόμη περισσότερο το βάθος αυτής της ποίησης. Ήταν ένας έρωτας που γεννήθηκε μέσα σε δύσκολες συνθήκες, δοκιμάστηκε από τον χρόνο, τον πόλεμο, τις αποστάσεις και τελικά έγινε η μεγάλη σταθερά της ζωής του.
Αυτό όμως που με συγκινεί περισσότερο είναι ότι ακόμη και στα πιο ερωτικά του ποιήματα υπάρχει πάντα μια λεπτή σκιά μελαγχολίας. Σαν να γνωρίζει ότι κάθε μεγάλη ευτυχία είναι εύθραυστη. Και ίσως αυτή η επίγνωση κάνει τον έρωτά του τόσο αληθινό.
Ποιο ποίημα από αυτά που θα παρουσιαστούν είναι το αγαπημένο σας και γιατί;
Αν έπρεπε να ξεχωρίσω ένα, θα επέλεγα το «Όπου και να ταξιδέψω η Ελλάδα με πληγώνει». Όχι μόνο γιατί είναι από τα πιο αναγνωρίσιμα ποιήματά του, αλλά γιατί αισθάνομαι πως μέσα σε λίγους στίχους συμπυκνώνεται ολόκληρος ο κόσμος του Σεφέρη.
Δεν πρόκειται για μια φράση απογοήτευσης απέναντι στην Ελλάδα, όπως συχνά παρερμηνεύεται. Αντίθετα, είναι μια βαθιά εξομολόγηση αγάπης. Πληγώνεσαι μόνο από ό,τι αγαπάς πραγματικά. Η «πληγή» του Σεφέρη είναι η αγωνία του για την πατρίδα, για την ιστορία της, για τα τραύματά της, για τις διαψεύσεις της, αλλά και για τη μοίρα του ίδιου του ανθρώπου.
Κάθε φορά που επιστρέφω σε αυτό το ποίημα ανακαλύπτω κάτι καινούργιο. Άλλοτε στέκομαι στη θάλασσα, άλλοτε στον ξεριζωμό, άλλοτε στην έννοια της πατρίδας, άλλοτε στη μοναξιά του ανθρώπου που αναζητά έναν τόπο να ανήκει. Είναι από εκείνα τα ποιήματα που μεγαλώνουν μαζί σου. Δεν τα εξαντλείς ποτέ.
Ίσως γι' αυτό και επιλέξαμε να δώσει τον τίτλο στη φετινή παράσταση. Γιατί πιστεύω ότι εκφράζει όσο κανένα άλλο τη βαθιά ανθρώπινη αγωνία του Σεφέρη και εξηγεί γιατί η ποίησή του εξακολουθεί να μας αφορά τόσο έντονα σήμερα.
Τι μπορεί να ανακαλύψει σήμερα ένας νέος άνθρωπος μέσα από την ποίηση του Σεφέρη;
Νομίζω ότι μπορεί να ανακαλύψει τον ίδιο του τον εαυτό.
Οι νέοι άνθρωποι σήμερα μεγαλώνουν μέσα σε έναν κόσμο που κινείται πολύ γρήγορα. Οι εικόνες αλλάζουν διαρκώς, η πληροφορία κατακλύζει την καθημερινότητα και πολλές φορές δεν μένει χώρος για εσωτερική σιωπή.
Ο Σεφέρης σε υποχρεώνει να επιβραδύνεις.
Να σκεφτείς τι σημαίνει πατρίδα, μνήμη, ταυτότητα, αγάπη, απώλεια, ευθύνη. Να αναρωτηθείς τι είναι πραγματικά σημαντικό.
Και ίσως αυτό να είναι το μεγαλύτερο δώρο της ποίησής του. Δεν σου δίνει έτοιμες απαντήσεις. Σου μαθαίνει να κάνεις καλύτερες ερωτήσεις.
Αν έστω και ένας νέος άνθρωπος φύγει από αυτές τις δύο βραδιές με την επιθυμία να ανοίξει ένα βιβλίο του Σεφέρη, να διαβάσει ένα ποίημά του μόνος του και να θελήσει να τον ανακαλύψει ξανά, τότε θα αισθανθώ ότι αυτό το αφιέρωμα πέτυχε τον πιο ουσιαστικό του στόχο.
Συντελεστές
Κείμενα-λογοτεχνική μελέτη: Άννα Μυκωνίου.
Plaza ensemble. Ερμηνεία: Δημήτρης Ζερβουδάκης, Παντελής Θεοχαρίδης, Ελένη Δημοπούλου.
Αφήγηση-απαγγελία: Γρηγόρης Βαλτινός.
Νέες μελοποιήσεις: Γιώργος Καζαντζής.
Πιάνο-ενορχηστρώσεις Θανάσης Μπιλιλής, Βιολί Άκης Αρχοντής, Ακορντεόν-ενορχηστρώσεις Κώστας Τσούγκρας, Κοντραμπάσο-μαντολίνο-ενορχηστρώσεις Γιάννης Πολυμενέρης, Κλαρινέτο Οδυσσέας Καρύδης, Τσέλο Εύη Καζαντζή, Κρουστά Βίκη Χουζούρη.
Χορωδία “Γιάννης Μάντακας” Α.Π.Θ. Διδασκαλία–διεύθυνση χορωδίας Εριφύλλη Δαμιανού.
Χρήσιμα
Προπώληση: 22€ Α’ Διάζωμα, 18€ Β’ Διάζωμα, 18€ Γ’ Διάζωμα. Μειωμένο εισιτήριο: 15€ Γ’ Διάζωμα.
Γενική είσοδος: 25€ Α’ Διάζωμα, 22€ Β’ Διάζωμα, 22€ Γ’ Διάζωμα Μειωμένο εισιτήριο:16€ Γ’ Διάζωμα.
Προπώληση εισιτηρίων και πληροφορίες από τη more.com. Και τα φυσικά σημεία προπώλησης WIND, Public, Media Markt.
Για πληροφορίες : www.kepo.gr τηλ. 2310602599.
