Της ΜΑΡΙΑΣ ΚΟΥΖΟΥΦΗ
Το 80% των εξαγωγών στην Ελλάδα πραγματοποιείται σήμερα από το 20% των μεγάλων επιχειρήσεων της χώρας, ενώ το 82% των εξαγωγών γίνεται από τρεις Περιφέρειες και συγκεκριμένα από την Αττική, την Κεντρική Μακεδονία και την Πελοπόννησο, με τον Σύνδεσμο Εξαγωγέων (ΣΕΒΕ) να τονίζει την ανάγκη στήριξης τόσο των Μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜμΕ) όσο και των υπόλοιπων περιφερειών της χώρας, ώστε να γίνουν πιο εξωστρεφείς.
Κατά την παρουσίαση μελέτης του ΣΕΒΕ με τίτλο «Χαρτογράφηση της εξαγωγικής δραστηριότητας της Ελλάδας ανά περιφέρεια 2020-2024», που πραγματοποιήθηκε σήμερα στην αίθουσα συνεδριάσεων του Περιφερειακού Συμβουλίου της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, ο πρόεδρος του ΣΕΒΕ κ. Συμεών Διαμαντίδης αναφερόμενος στην αξία των εξαγωγών και της εξωστρέφειας για την ελληνική οικονομία, είπε χαρακτηριστικά ότι κάθε 4 μονάδες αύξησης των εξαγωγών σημαίνουν μια μονάδα αύξησης του ΑΕΠ και «αυτό σημαίνει 2 δις επιπλέον στην κεντρική εξουσία για μείωση φόρων και βοήθεια σε όσους έχουν ανάγκη, χωρίς δανεισμό». Οι εξαγωγές της χώρας φτάνουν τα 100 δις ευρώ περίπου, μοιρασμένα σχεδόν ισόποσα σε προϊόντα (49 δις) και υπηρεσίες (τουρισμός, logistics, ναυτιλία) με 51 δις.
Οι επιδόσεις της Κεντρικής Μακεδονίας
Σε ό,τι αφορά τις εξαγωγικές επιδόσεις της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, συγκεκριμένα, επισημάνθηκε ότι οι εξαγωγές προϊόντων που το 2024 έφτασαν τα 8 δις περίπου (16,4% μερίδιο εξαγωγών) δεν σταμάτησαν ποτέ να αυξάνονται , με τα τρόφιμα (γαλακτοκομικά, φρούτα, λαχανικά) να βρίσκονται στην πρώτη θέση, έχοντας μάλιστα σχεδόν διπλασιαστεί τα τελευταία χρόνια, με τον κλάδο να παρουσιάζει πλέον θετικό εμπορικό ισοζύγιο. Η εξαγωγική επίδοση της Κ. Μακεδονίας (εξαγωγές % περιφ. ΑΕΠ) 2023 είναι στο 25,6%.
Πρόκειται για μια παραγωγική περιφέρεια, δεν είναι μόνο καύσιμα και αυτό είναι πολύ σημαντικό, τόνισε ο κ. Διαμαντίδης, δίνοντας έμφαση στην στόχευση για παραγωγή καινοτόμων προϊόντων που θα φέρουν μεγαλύτερο κέρδος για τις επιχειρήσεις.
Όπως είπε, κατά την διάρκεια των επαφών που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο της ΔΕΘ με τον πρωθυπουργό και τους υπουργούς της κυβέρνησης, τονίστηκε ότι πρέπει να αλλάξει το παραγωγικό μοντέλο και για να γίνει αυτό χρειάζεται γνώση, έρευνα και καινοτόμα προϊόντα.
Κατά τον ίδιο είναι πρόβλημα που οι Έλληνες δεν συνεργάζονται μεταξύ τους. Πρέπει οι επιχειρήσεις να συνενώσουν δυνάμεις αν θέλουν να κάνουν σημαντικά εξαγωγικά ανοίγματα, όπως είπε, αναφέροντας το χαρακτηριστικό και επιτυχημένο παράδειγμα της Διεπαγγελματικής Ακτινιδίου που είναι σε θέση να προμηθεύει φρούτα σε μεγάλα σούπερ μάρκετ του εξωτερικού.
Σε άλλο σημείο ο πρόεδρος του ΣΕΒΕ έκρουσε καμπανάκι, αναφέροντας ότι τα ελληνικά προϊόντα είναι περιζήτητα παντού, αλλά αν τα επόμενα 20 χρόνια δεν έχουμε νέους αγρότες που να ασκούν σύγχρονη γεωργία, με τη χρήση νέων τεχνολογιών, δε θα έχουμε προϊόντα να εξάγουμε και στο πλαίσιο αυτό αναφέρθηκε στις ομιλίες που έγιναν σε μαθητές στα ΕΠΑΛ για την επιχειρηματικότητα ενώ πρότεινε να γίνει ενημέρωση και στους γονείς μαθητών της Γ΄Γυμνασίου για τις επιλογές απασχόλησης σε τεχνικά επαγγέλματα.
Οι περιφερειακές ανισότητες
Για τις περιφερειακές ανισότητες ο πρόεδρος του ΣΕΒΕ τόνισε ότι αφού αναλυθούν τα δεδομένα πρέπει να δοθούν οι κατάλληλες κατευθύνσεις ώστε να παράγουν αυτά που σήμερα εισάγουν, προκειμένου να μειωθεί το εμπορικό έλλειμμα το οποίο σήμερα είναι «τραγικό», φτάνοντας στα 34 δις. ευρώ (από περίπου 31 δις το 2023). «Ευτυχώς έχουμε το πλεόνασμα περίπου 22 δις από τις υπηρεσίες», όπως είπε ο κ. Διαμαντίδης. Μάλιστα είπε ότι ο ΣΕΒΕ προγραμματίζει να πραγματοποιήσει σχετική μελέτη σε συνεργασία με την ΕΛΣΤΑΤ. Πρέπει να δούμε τι πρώτες ύλες εισάγουμε σήμερα που αφορούν τον πρωτογενή τομέα, ώστε να δοθούν κατευθύνσεις στις Περιφέρειες και με βάση τη συμβολαιακή γεωργία και ίσως κάποιες επιδοτήσεις σε συνεργασία το αρμόδιο υπουργείο να καλλιεργηθούν αυτά που σήμερα εισάγουμε.
Χαρακτηριστικά αναφέρθηκε ότι η Ανατολική Μακεδονία και Θράκη κατατάσσεται σε μια από τις τελευταίες θέσεις στον δείκτη περιφερειακής ανταγωνιστικότητας RCI της ΕΕ και συγκεκριμένα 225η μεταξύ 234 περιφερειών.
«Να μειώσουμε το εμπορικό έλλειμμα»
Κατά τον ίδιο «για να δουν τα παιδιά μας κάποιες καλύτερες ημέρες», μέχρι το 2032 θα πρέπει να παράγουμε περισσότερα και να εξάγουμε περισσότερα, ώστε να μειώσουμε το εμπορικό έλλειμμα, καθώς μετά το 2032 θα έχουμε ως χώρα να πληρώνουμε πολύ μεγαλύτερα ποσά από ότι σήμερα για αποπληρωμή δανείων. «Άρα οι εξαγωγές αναδεικνύονται σε πολύ σημαντικό παράγοντα για την αύξηση του ΑΕΠ της χώρας και τη μείωση του δανεισμού του κράτους. Αυτό το έχουν καταλάβει και στην κυβέρνηση», όπως είπε ο κ. Διαμαντίδης.
Παρά το δύσκολο εξωτερικό περιβάλλον, συνεχίζουμε να αυξάνουμε τις εξαγωγές, επεσήμανε, αναφέροντας ότι ο Σύνδεσμος Εξαγωγέων εκπροσωπεί 800 επιχειρήσεις οι οποίες πραγματοποιούν συνολικά 55 δις ευρώ τζίρο και εξάγουν περίπου 30 δις σε προϊόντα (περίπου το 60% των συνολικών εξαγωγών της χώρας ), ενώ απασχολούν 80.000 εργαζόμενους.
Μεταξύ άλλων ο κ. Διαμαντίδης τόνισε ότι πρέπει να εκμεταλλευθούμε το γεγονός ότι το brand name “Made in Greece” είναι αυτήν την στιγμή ισχυρό, καθώς είναι συνώνυμο όχι μόνο με την τιμή αλλά με την ποιότητα και να στραφούμε σε περισσότερες αγορές. Εδώ και πολλά χρόνια πρώτος εξαγωγικός προορισμός της χώρας μας είναι η Ιταλία, ακολουθούν Κύπρος, Βουλγαρία και Αμερική.
Οι ανασταλτικοί παράγοντες για νέες επενδύσεις
Κατά την παρουσίαση της έρευνας, αναφέρθηκε ότι η αύξηση στο εμπορικό έλλειμμα τα τελευταία 2-3 χρόνια οφείλεται όχι στα καταναλωτικά αγαθά αλλά κυρίως στα κεφαλαιουχικά αγαθά, όπως ο μηχανολογικός εξοπλισμός στον οποίο επενδύουν επιχειρήσεις για να εκπληρώσουν τα επενδυτικά προγράμματα που «τρέχουν» αυτό το διάστημα. Είναι κάτι που ο ΣΕΒΕ το παρακολουθεί στενά, όπως είπε ο εκτελεστικός αντιπρόεδρος του ΣΕΒΕ κ. Παναγιώτης Χασάπης παρουσιάζοντας την έρευνα.
Συγκεκριμένα, παρότι παραμένει πολύ υψηλό, το εμπορικό έλλειμμα δεν συνδέεται πλέον μόνο με τις εισαγωγές καταναλωτικών προϊόντων, όπως συνέβαινε ιδίως κατά τα έτη 2007-2008, αλλά και με αγορές κεφαλαιουχικού εξοπλισμού.
Τα μηχανήματα και ο πάγιος εξοπλισμός που εισάγουμε από το εξωτερικό για να παράξουμε προϊόντα είναι ένα μεγάλο νούμερο και επιδεινώνει το έλλειμμα, όπως διευκρίνισε ο πρόεδρος του ΣΕΒΕ.
Για παράδειγμα η εισαγωγή αυτοκινήτων είναι ένα πολύ μεγάλο νούμερο και όπως είπε τελευταία γίνονται προσπάθειες για παραγωγή αυτοκινήτων στην Ελλάδα μέσω φοροελαφρύνσεων ή υπερεκπτώσεων γιατί, όπως πρόσθεσε για να γίνει μια βιομηχανία στην Ελλάδα έχει να αντιμετωπίσει ορισμένους ανασταλτικούς παράγοντες: Πρώτος είναι το ενεργειακό κόστος («είναι 3-4 φορές πιο ακριβή η ενέργεια από την Ευρώπη), δεύτερος οι χρόνοι απονομής της δικαιοσύνης («θα περάσουν 10-15 χρόνια»), ο τρίτος είναι η εξεύρεση εργαζομένων και τέλος οι καθυστερήσεις στις αδειοδοτήσεις. Κατά τον κ. Διαμαντίδη γίνονται προσπάθειες για να αμβλυνθούν αυτοί οι ανασταλτικοί παράγοντες.
Δεν επηρέασαν τις εξαγωγές οι δασμοί Τραμπ
Αναφερόμενος στους δασμούς 35% που επέβαλε ο πρόεδρος των ΗΠΑ στις εισαγωγές προιόντων από Ευρώπη, ο κ. Διαμαντίδης, είπε ότι δεν επηρέασαν, τουλάχιστον προς το παρόν, τις εξαγωγές της Ελλάδας. Τα προϊόντα μας είναι περιζήτητα στις ΗΠΑ, όπως είπε, επαναλαμβάνοντας ότι ο ΣΕΒΕ συνεχίζει τις προσπάθειες για άρση των δασμών για τα ελληνικά προϊόντα, όπως είχε γίνει και το 2019 και «ίσως μέχρι τέλος του χρόνου να έχουμε κάποια καλά νέα». Όπως είπε, περιμένουμε και τη νέα Πρέσβη, την οποία την έχουμε ενημερώσει ήδη.
Χαιρετίζοντας την εκδήλωση ο Αντιπεριφερειάρχης Εξωστρέφειας Μπράνισλάβ (Μπάνε) Πρέλεβιτς επεσήμανε ότι η έρευνα του ΣΕΒΕ δεν είναι ένα απλό στατιστικό αποτύπωμα αλλά αποτελεί έναν οδηγό, ένα εργαλείο για την Περιφέρεια, με στόχο τη δημιουργία στρατηγικής εξωστρέφειας, τη λήψη αποφάσεων και την ανάδειξη των συγκριτικών πλεονεκτημάτων της Περιφέρειας.
Την εκδήλωση παρακολούθησαν αντιπεριφερειάρχες, εκπρόσωποι φορέων, εκπρόσωποι της επιχειρηματικής και επιστημονικής κοινότητας, κομμάτων κ.ά.
Η «ακτινογραφία» των εξαγωγών στην Κ. Μακεδονία
Νο1 εξαγωγικό προϊόν για την Περιφέρεια Κ. Μακεδονίας (εξαιρουμένων των πετρελαιοειδών) είναι τα τρόφιμα, ενώ ακολουθούν χημικά/πλαστικά, μέταλλα και βαμβάκι. «Βλέπουμε μια απίστευτα γραμμική αύξηση στα τρόφιμα», όπως είπε ο κ. Χασάπης, τονίζοντας ότι η αύξηση στον συγκεκριμένο κλάδο δεν κάμφθηκε ούτε κατά τις περιόδους κρίσεων όπως ο κόβιντ ή ο πόλεμος στην Ουκρανία και συνεχίζει να αυξάνεται. Τα τρόφιμα είναι Νο1 κλάδος σε όλες τις Περιφερειακές ενότητες της ΠΚΜ με εξαίρεση το νομό Θεσσαλονίκης όπου υπάρχει η στρέβλωση με τα πετρελαιοειδή και το Κιλκίς με τα μέταλλα, σύμφωνα με τον κ. Χασάπη. Όταν μιλάμε για εξαγωγές τροφίμων οι αγορές για τις οποίες μιλάμε είναι Γερμανία και Ιταλία, τόνισε ο ίδιος, ενώ υπάρχουν και διαφοροποιήσεις όπως η Πέλλα, όπου πρώτη αγορά είναι οι ΗΠΑ λόγω των εξαγωγών κομπόστας ροδάκινου.
Στην Κεντρική Μακεδονία τα κυριότερα προϊόντα που εξάγονται (μερίδιο κλάδου - 2024) είναι τα εξής:
- Τρόφιμα: παρ/τα λαχανικών & φρούτων (30,5%), καρποί & φρούτα νωπά (24,1%), γαλακτοκομικά (14,7%)
- Χημικά & Πλαστικά: πλαστικές ύλες (38,0%), φαρμακευτικά προϊόντα (27,8%)
- Μέταλλα: αργίλιο & τεχν/τα (41,6%), χυτοσίδηρος, σίδηρος & χάλυβας (18,9%)
Κλωστοϋφαντουργία & Ένδυση: βαμβάκι (45,9%), ενδύματα & συμπληρώματα, πλεκτά (30,1%)
Κυριότερος προορισμός των εξαγωγών της Περιφέρειας είναι η Βόρεια Μακεδονία (13,2%), λόγω του αγωγού πετρελαίου προς τα Σκόπια, και ακολουθούν η Γερμανία (8,9%) και η Βουλγαρία (7,6%), η Ιταλία (5,4%) και οι ΗΠΑ (4,6%).
Το τοπ10 των χωρών συμπληρώνουν Κύπρος, Ηνωμένο Βασίλειο, Ρουμανία, Τουρκία, Σερβία.
Στην Περιφερειακή Ενότητα Θεσσαλονίκης οι εξαγωγές φτάνουν τα 5,6 δις. (στοιχεία 2024) με το εμπορικό ισοζύγιο να είναι ελλειμματικό. Πρώτος εξαγωγικός κλάδος είναι τα πετρελαιοειδή με μερίδιο 26,5% και πρώτος εξαγωγικός προορισμός η Βόρεια Μακεδονία. Ακολουθούν τα τρόφιμα, τα χημικά/πλαστικά, η κλωστουφαντουργία και η ένδυση και τα μέταλλα.
Ειδικότερα στα τρόφιμα, το μερίδιο των γαλακτοκομικών φτάνει στα 17,5%, στα παρ/τα λαχανικών και φρούτων το 17%, στα παρ/τα δημητριακών το 14,6%, στους καρπούς και τα νωπά φρούτα στο 14%.
Οι υπόλοιπες Περιφερειακές Ενότητες
Τα κυριότερα στοιχεία για τις υπόλοιπες Π.Ε. της Κεντρικής Μακεδονίας έχουν ως εξής:
Π.Ε. Ημαθίας:
1 ος εξαγωγικός κλάδος: Τρόφιμα – Μερίδιο 88,2%
1 ος εξαγωγικός προορισμός: Γερμανία – Μερίδιο 12,7%
Π.Ε. Κιλκίς:
1ος εξαγωγικός κλάδος: Μέταλλα – Μερίδιο 46,1%
1ος εξαγωγικός προορισμός: Γερμανία – Μερίδιο 15,3%
Π.Ε. Πέλλας:
1ος εξαγωγικός κλάδος: Τρόφιμα – Μερίδιο 92,3%
1ος εξαγωγικός προορισμός: ΗΠΑ – Μερίδιο 11,0%
Π.Ε. Χαλκιδικής: 1ος εξαγωγικός κλάδος: Τρόφιμα – Μερίδιο 79,8%
1ος εξαγωγικός προορισμός: Γερμανία – Μερίδιο 20,8%
Π.Ε. Πιερίας: 1ος εξαγωγικός κλάδος: Τρόφιμα – Μερίδιο 56,7%
1ος εξαγωγικός προορισμός: Βουλγαρία – Μερίδιο 15,6%
Π.Ε. Σερρών:
1ος εξαγωγικός κλάδος: Τρόφιμα – Μερίδιο 68,2%
1ος εξαγωγικός προορισμός: Ιταλία – Μερίδιο 29,1%
Ο κ. Χασάπης αναφέρθηκε και σε εξαγωγικές εταιρίες «διαμάντια», ανά περιφερειακή ενότητα, οι οποίες όπως τόνισε άντεξαν στις κρίσεις και είναι αξιέπαινες.
Στη Θεσσαλονίκη, είναι ενδεικτικό ότι η 10η σε σειρά εξαγωγική εταιρία, κάνει κοντά στα 50 εκατ. εξαγωγές, ενώ η πιο εξαγωγή εταιρεία του νομού κάνει κοντά στα 125-130 εκατ. ευρώ εξαγωγές.
