Της Κωνσταντίνας Καδέρη
Σε κάθε της γωνιά, η γειτονιά των Δώδεκα Αποστόλων αφηγείται μια νέα ιστορία. Πίσω από τα βυζαντινά τείχη και τα οθωμανικά λουτρά, ανάμεσα στα σοκάκια και στις παλιές πολυκατοικίες, τα τελευταία χρόνια άρχισε να διαμορφώνεται ένα νέο, εναλλακτικό πρόσωπο της πόλης που συνδυάζει αρμονικά το παλιό με το σύγχρονο.
Ξεκινά από την πλατεία Δημοκρατίας, περνά μέσα από τον ιστορικό Βαρδάρη και φτάνει ως τον ναό των Δώδεκα Αποστόλων, με τα δυτικά τείχη να συνοδεύουν από δίπλα. Από τη μία η Ειρήνης, από την άλλη η Καραολή και Δημητρίου των Κυπρίων. Παλαιότερα, η περιοχή έσφυζε από ζωή το πρωί και «έκλεινε» μόλις έπεφτε το φως. Με παρεμβάσεις του Δήμου Θεσσαλονίκης που ξεκίνησαν το 2013, η ξεχασμένη γειτονιά σιγά σιγά απέκτησε ξανά ζωή. Αναπλάστηκε η πλατεία Μαβίλης, φτιάχτηκαν πεζοδρόμια, πεζοδρομήθηκαν οδοί, φωτίστηκαν οι δρόμοι.
Κεντρικό τοπόσημο της γειτονιάς είναι ο ναός των Δώδεκα Αποστόλων, χτισμένος γύρω στο 1310 από τον Πατριάρχη Νήφωνα, με πέντε τρούλους και πεταλόσχημο περίστωο. Αποτελεί μνημείο της UNESCO και χαρακτηριστικό δείγμα της τέχνης των Παλαιολόγων. Στην οδό Παπαρηγοπούλου διακρίνεται ακόμη το προπύλαιο της μονής στην οποία ανήκε ο ναός, ενώ λίγο πιο κάτω κρύβεται μια υπόγεια κινστέρνα, δηλαδή η παλιά δεξαμενή νερού που τροφοδοτούσε το μοναστήρι.
Στη συμβολή των οδών Πηνείου, Κάλβου και Καρατζά συναντάμε το Πασά Χαμάμ, ή αλλιώς το λουτρό «Φοίνιξ», που κατασκευάστηκε τον 16ο αιώνα πάνω στα ερείπια του Οκταγώνου, ενός αρχαίου βαπτιστηρίου ή μαρτυρίου του 5ου-6ου αιώνα μ.Χ. που σήμερα διασώζεται μόνο υπόγεια. Το χαμάμ λειτούργησε έως τη δεκαετία του '80, όμως εδώ και χρόνια παραμένει κλειστό.
Στην πλατεία Μαβίλη, δεσπόζει η παλιά καπναποθήκη Κωνσταντινίδη, ένα από τα λίγα σωζόμενα κτίρια art deco της Θεσσαλονίκης, χτισμένο το 1930. Οι πέντε όροφοι που κάποτε φιλοξενούσαν τόνους καπνού, μεταμορφώθηκαν πλήρως και στεγάζουν πλέον το boutique ξενοδοχείο The Mavili Urban Stay.
Περπατώντας λίγο πιο πέρα, στην οδό Γλάδστωνος, ο επισκέπτης θα δει το παλιό σινεμά Βίλμα. Έναν κινηματογράφο αυστηρά για άνδρες που πρόβαλλε ερωτικές ταινίες όλη μέρα.
Βέβαια, τίποτα δεν συνδέει εκείνο το παρελθόν με το σήμερα. Η γειτονιά των Δώδεκα Αποστόλων για πολλούς είναι από τις πιο ενδιαφέρουσες και «μοδάτες» περιοχές του κέντρου. Στα στενά της ξεπηδούν νέα ξενοδοχεία και Airbnb, concept δημιουργικοί χώροι, αρχιτεκτονικά γραφεία, στούντιο φωτογράφων, κεραμιστών, θεατρικών ομάδων και fashion designers . Τα πρώην συνεργεία με τις ρετρό ταμπέλες έχουν μεταμορφωθεί σε ατελιέ καλλιτεχνών.
Σε αυτή την καλλιτεχνική αναγέννηση της γειτονιάς, ξεχωρίζει και το bEam arts. Ένας καλλιτεχνικός χώρος που δημιουργήθηκε από καλλιτέχνες, για καλλιτέχνες, και λειτουργεί ως φάρος για τη διεθνή καλλιτεχνική κοινότητα. Με έδρα την οδό Κωστή Παλαμά 6, το bEam arts, φιλοξενεί εκθέσεις, residencies, εργαστήρια και δράσεις, προσελκύοντας τόσο ανερχόμενους όσο και καταξιωμένους δημιουργούς, με όραμά να ενώσει τον ιστορικό χαρακτήρα της Θεσσαλονίκης με τη σύγχρονη τέχνη.
Την ίδια στογμή, λίγο πιο δίπλα στην οδό Ζεφύρων, ο πρωινός καφές μοιράζεται ανάμεσα στο The Little Cup και στο YaYa της πλατείας Μαβίλη, πολύ φιλικά στο νεανικό κοινό και στους τετράποδους φίλους τους. Λίγο πιο κάτω, το Άσπρο Δέντρο προσφέρει μια εναλλακτική γαστρονομική εμπειρία συνδυάζοντας την κουζίνα με την θεατρική σκηνή.
Στο Νάμα σερβίρονται πιάτα υψηλής αισθητικής, σε ένα περιβάλλον που συγκεντρώνει επισκέπτες απ’ όλη την πόλη. Στη μικρή ταβέρνα του Θοδωρή η ελληνική κουζίνα διατηρεί τον χαρακτήρα της, ενώ το τσιπουράδικο Zeme φέρνει έναν άλλον αέρα πιο σύγχρονο, πιο δημιουργικό.
Το Utopia Taproom βάζει στο προσκήνιο τις ελληνικές craft μπίρες, ενώ το Wagon Lit, με τη μίνιμαλ διακόσμηση και την προσεγμένη λίστα κρασιών, θυμίζει μικρό μπιστρό. Στην πλατεία, η Φλάντζα σε υποδέχεται με ανοιχτά τραπέζια και χαλαρή διάθεση, ενώ λίγο πιο ήσυχα, το Koru προσφέρει γαλήνη και πανοραμική θέα.
Μια βόλτα στο Thrift Store αποκαλύπτει μια συλλογή από vintage επιλογές που μοιάζουν να έχουν διασωθεί από άλλη εποχή. Και η περιήγηση δεν σταματά εκεί. Στη γειτονιά αυτή μπορείς να χαθείς μέσα στα δημιουργικά εργαστήρια, να παρακολουθήσεις μια πρόβα, να χαζέψεις τα αντικείμενα σε ένα concept store, να συνομιλήσεις με τους ίδιους τους δημιουργούς. Όλα αυτά μια ανάσα από το κέντρο της πόλης.
