Skip to main content
Menu

Όλα όσα πρέπει να ξέρετε για το μουρουνέλαιο σε 15 ερωτήσεις – απαντήσεις!

Όλα όσα πρέπει να ξέρετε για το μουρουνέλαιο σε 15 ερωτήσεις – απαντήσεις!
Οδηγός για ενημερωμένους καταναλωτές

Εδώ και δεκαετίες το μουρουνέλαιο είναι μια από τις καλύτερες πηγές υγείας για τον οργανισμό μας. Οι πολίτες γνωρίζουν ότι είναι ότι το μουρουνέλαιο είναι ένα καταπληκτικό δώρο για την καρδιά, τον εγκέφαλο, το δέρμα, τα μάτια και συνολικά για την υγεία μας.

Ο ενημερωμένος καταναλωτής που θέλει να ξέρει πραγματικά τα πάντα για το μουρουνέλαιο, το ιχθυέλαιο και τα ωμέγα -3 και δεν υπάρχει καλύτερος οδηγός από τις παρακάτω 15 ερωτήσεις και απαντήσεις!

 

1. Γιατί το μουρουνέλαιο θεωρείται η ισχυρότερη υπερτροφή;

Γιατί είναι πολύ πλούσια πηγή της πολυτιμότατης βιταμίνης D3, της επίσης πολύτιμης βιταμίνης Α και, βέβαια, των ωμέγα-3 λιπαρών οξέων, ιδίως DHA και ΕΡΑ, τα οποία παίζουν σημαντικότατο ρόλο στη λειτουργία κάθε κυττάρου, στη σωστή λειτουργία του οργανισμού, στην καλή σωματική και ψυχική μας υγεία.

 

2. Στην αγορά κυκλοφορούν προϊόντα με τις ενδείξεις «Μουρουνέλαιο», «Ιχθυέλαιο», «Ωμέγα-3». Ποιες οι μεταξύ τους διαφορές;

Το μουρουνέλαιο (ηπατοϊχθυέλαιο), όπως δηλώνει και η λέξη, είναι το λάδι που εξάγεται από το συκώτι της μουρούνας ή άλλων συγγενών ψαριών της οικογένειας του γάδου. Το ιχθυέλαιο εξάγεται από τη σάρκα λιπαρών ψαριών, όπως η σαρδέλα, ο σολομός, το σκουμπρί. Το μουρουνέλαιο είναι πλούσια φυσική πηγή των ωμέγα-3 και των βιταμινών D (D3) και Α, ενώ το ιχθυέλαιο μόνο των ωμέγα-3.

Όσον αφορά τα σκευάσματα με την ένδειξη «Ωμέγα-3», αυτά μπορεί να περιέχουν είτε ωμέγα-3 θαλάσσιας προέλευσης (συνήθως από ιχθυέλαιο), είτε ωμέγα-3 φυτικής προέλευσης, τα οποία δεν έχουν την αξία των θαλάσσιων και δεν τα εξετάζουμε στο παρόν φυλλάδιο.

 

3. Μπορώ να παίρνω μουρουνέλαιο και το καλοκαίρι ή είναι κατάλληλο μόνο για το χειμώνα;

Το μουρουνέλαιο είναι εξαιρετικά ωφέλιμο όλες τις εποχές του χρόνου, γιατί και τα συστατικά που περιέχει μας είναι απολύτως απαραίτητα όλες τις εποχές, όχι μόνο το χειμώνα! Με εξαίρεση – κατά περίπτωση – της βιταμίνης D το σώμα μας, για να μπορεί να λειτουργεί, χρειάζεται να τροφοδοτείται συνεχώς με ωμέγα-3 και βιταμίνη Α.

 

4. Δηλαδή δεν χρειαζόμαστε τη βιταμίνη D του μουρουνέλαιου τους καλοκαιρινούς μήνες;

Συνήθως τη χρειαζόμαστε! Είναι γεγονός ότι το σώμα μας υπό την επίδραση της ηλιακής ακτινοβολίας, μπορεί να παράξει – από τη χοληστερόλη – επαρκείς ποσότητες βιταμίνης D, σε μια διαδικασία που αρχίζει στο δέρμα, συνεχίζεται στο συκώτι και ολοκληρώνεται στα νεφρά. Θεωρητικά, λοιπόν, θα έπρεπε να μην υπάρχει ανεπάρκεια βιταμίνης D το καλοκαίρι που ο ήλιος είναι έντονος και κάνουμε ηλιοθεραπεία και μπάνια. Στην πράξη αυτό δε συμβαίνει και μεγάλα τμήματα του πληθυσμού υποφέρουν από ανεπάρκεια βιταμίνης D, ακόμη και το καλοκαίρι, ακόμη και σε ηλιόλουστες περιοχές, όπως η Αττική και η Κρήτη, όπως έδειξε μελέτη του Νοσοκομείου Αγ. Σάββας (Singhellakis PN etal., 2011, Hormones (Athens), 10(2):131-43.).

Αυτό, βέβαια, δεν είναι μόνο ελληνικό φαινόμενο: σύμφωνα με μελέτες, περίπου το 40% του παιδικού και το 60% του ενήλικου πληθυσμού, παγκοσμίως, ακόμη και σε περιοχές με τροπικό ή υποτροπικό κλίμα (π.χ. Ινδία, Ν. Αμερική, Αυστραλία) υποφέρει από ανεπάρκεια βιταμίνης D.

Οι λόγοι που συμβαίνει αυτό μπορεί να είναι πολλοί, όπως η κακή λειτουργία ήπατος και νεφρών, ο διαβήτης, η λήψη ορισμένων φαρμάκων, όπως οι στατίνες, κυρίως, όμως, η παραμονή μας σε κλειστούς χώρους.

Σήμερα π.χ. πολλοί περισσότεροι άνθρωποι απασχολούνται σε θέσεις γραφείου, απ' ότι στο παρελθόν, ενώ τα παιδιά παίζουν στην οθόνη ενός υπολογιστή, αντί σε κάποια αλάνα, όπως συνέβαινε παλαιότερα. Εξ άλλου, σήμερα χρησιμοποιούμε ευρύτατα τα αντηλιακά για την προστασία μας από το έγκαυμα, τη γήρανση του δέρματος και το μελάνωμα (καρκίνος δέρματος). Όμως ένα αντηλιακό με δείκτη προστασίας 15 και άνω μπορεί να μειώσει τη σύνθεση της βιταμίνης D κατά 99%.

 

5. Για ποιές ηλικίες είναι κατάλληλο το μουρουνέλαιο;

Το μουρουνέλαιο είναι εξαιρετική τροφή για όλες τις ηλικίες. Για τις πολύ μικρές ηλικίες κάτω των 6 μηνών, για τις έγκυες και τις θηλάζουσες είναι καλύτερα να συμβουλευτείτε το γιατρό σας.

Πάντως, το Υπουργείο Υγείας της Νορβηγίας συνιστά τη λήψη μουρουνέλαιου από τις έγκυες, τις θηλάζουσες και τα βρέφη από 4 εβδομάδων, ενώ μελέτη έδειξε ότι παιδιά ηλικίας 4 ετών που οι μητέρες τους έπαιρναν μουρουνέλαιο κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης  και θηλασμού είχαν καλύτερες επιδόσεις στα τεστ νοημοσύνης από τα άλλα παιδιά της ίδιας ηλικίας (Hellandetal, 2003, Pediatrics, 111(1):e39-e44).

 

6. Αν πίνω μουρουνέλαιο για μεγάλο χρονικό διάστημα μπορεί να λάβω υπερβολική ποσότητα ωμέγα-3 ή βιταμίνης D ή βιταμίνης Α και να έχω παρενέργειες;

Αν εξαιρέσουμε σπάνιες περιπτώσεις αλλεργίας / δυσανεξίας, δεν αναμένεται καμία παρενέργεια, γιατί τα δύο πρώτα συστατικά είναι εξαιρετικά ασφαλή στις συνιστώμενες για το μουρουνέλαιο δοσολογίες. Ειδικότερα για τη βιταμίνη D, η EFSA (Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων) θεωρεί ασφαλείς τις ημερήσιες δόσεις έως 4000 IU, ενώ τα περισσότερα μουρουνέλαια περιέχουν δόσεις 200 - 400 IU. Προσοχή, όμως, χρειάζεται στην βιταμίνη Α, η οποία είναι γνωστή για τοξικές ιδιότητες σε παρατεταμένες υψηλές δοσολογίες. Υπάρχουν μουρουνέλαια με πολύ υψηλή περιεκτικότητα σε βιταμίνη Α. Το μουρουνέλαιο Möller’s περιεκτικότητας 250μg (833 IU) βιταμίνης Α ανά δόση δεν έχει πρόβλημα παρενεργειών, ακόμη και σε πολύ παρατεταμένη χρήση.

 

7. Πότε και με ποιό τρόπο πρέπει να παίρνουμε το μουρουνέλαιο (ιχθυέλαιο/ωμέγα-3); Πως το συντηρούμε;

Μπορούμε να το παίρνουμε οποιαδήποτε ώρα της ημέρας με γεμάτο ή άδειο στομάχι. Εν τούτοις, άτομα με έντονους αρθριτικούς πόνους μετά το πρωινό ξύπνημα ή άτομα με αϋπνία είναι συνήθως καλύτερα να το λαμβάνουν το βράδυ πρίν τον ύπνο.

Η απορρόφηση φαίνεται ότι είναι μεγαλύτερη όταν το μουρουνέλαιο λαμβάνεται μαζί με ένα γεύμα πλούσιο σε λιπαρά (ζωικής η φυτικής προέλευσης).

Μετά το άνοιγμα τοποθετούμε το υγρό μουρουνέλαιο εντός ψυγείου και το καταναλώνουμε εντός 3 μηνών. Αποφεύγουμε να αφήνουμε το μπουκάλι ανοιχτό για την αποφυγή οξειδώσεων.

 

8. Όλα τα ωμέγα-3 που κυκλοφορούν στην αγορά είναι φυσικά ή μήπως υπάρχουν και συνθετικά;

Ναι, υπάρχουν συνθετικά ωμέγα-3 και, μάλιστα, είναι πολύ περισσότερα από τα φυσικά, λόγω του χαμηλότερου κόστους παραγωγής τους.

 

9. Πως μπορώ να ξέρω αν τα ωμέγα-3 που αγοράζω είναι φυσικά ή συνθετικά;

Τα φυσικά θαλάσσια ωμέγα-3, προέρχονται, κατά κανόνα από ιχθυέλαιο ή μουρουνέλαιο και είναι σε μορφή τριγλυκεριδίων (που όμως μειώνουν τα τριγλυκερίδια του αίματος!). Αντιθέτως, τα συνθετικά ωμέγα-3 είναι σε μορφή αιθυλικού εστέρα (ethyl-ester). Αναζητήστε στην ετικέτα, στο φυλλάδιο ή στο site του προϊόντος τη ζωτική αυτή πληροφορία. Μερικές εταιρείες την παρέχουν, άλλες όχι.

 

10. Ο όρος «θαλάσσια ωμέγα-3» αποτελεί εγγύηση ότι αγοράζω φυσικά ωμέγα-3;

Όχι! Ορισμένες χώρες – π.χ. ΗΠΑ – επιτρέπουν στα συνθετικά ωμέγα-3 να αναφέρονται σαν «θαλάσσια». Αυτά τα ωμέγα-3 μπορεί αρχικώς να ήταν φυσικά και θαλάσσια – δηλαδή σε μορφή τριγλυκεριδίων – εν συνεχεία, όμως, λόγω επεξεργασίας, το μόριό τους τροποποιήθηκε σε αιθυλικό εστέρα. Πρόκειται για συνθετικά, τεχνητά ωμέγα-3, με τα οποία οι εταιρείες επιτυγχάνουν μεγαλύτερη συμπύκνωση με μικρότερο κόστος.

 

11.  Έχουν τα φυσικά ωμέγα-3 συγκεκριμένα πλεονεκτήματα έναντι των συνθετικών;

Σχεδόν πάντοτε οι φυσικές ουσίες είναι πιο συμβατές/φιλικές προς τον οργανισμό μας και έχουν γνωστά και άγνωστα πλεονεκτήματα έναντι των συνθετικών. Οι περισσότερες και σοβαρότερες μελέτες δείχνουν ότι τα φυσικά ωμέγα-3 έχουν πολύ καλύτερη απορρόφηση και βιοδιαθεσιμότητα από τα συνθετικά, άρα αξιοποιούνται πολύ καλύτερα από το σώμα μας. Επιπλέον, αντιστέκονται στην οξείδωση  –  τάγγισμα – πολύ καλύτερα από τα συνθετικά ωμέγα-3.

 

12. Αγοράζω ψάρια από ψαρά που γνωρίζω προσωπικά και γνωρίζω ότι τα νερά που ψαρεύει είναι πολύ καθαρά. Έτσι πολύ συχνά προμηθεύομαι φρέσκο ψάρι.  Έχω εγώ ανάγκη από μουρουνέλαιο;

Ευλογημένος/ευλογημένη! Σίγουρα δε χρειάζεσαι ιχθυέλαιο και θα έλεγα ούτε και μουρουνέλαιο! Απλώς, αν νομίζεις ότι χρειάζεσαι βιταμίνη D μπορείς να την αγοράσεις ξεχωριστά. ‘Έχε υπόψη σου, πάντως, ότι στη δική σου περίπτωση οι ειδικοί συνιστούν λιπαρό ψάρι 1-2 φορές την εβδομάδα.

Δυστυχώς, πάντως, οι περισσότεροι δεν μπορούν να έχουν την τύχη σου, επειδή δεν μπορούν να γνωρίζουν ούτε την ακριβή προέλευση των ψαριών, ούτε σε ποιο βαθμό είναι μολυσμένα τα νερά του ψαρέματος. Δυστυχώς, επίσης, οι τοξικοί ρύποι συγκεντρώνονται στο λίπος των ψαριών – εκεί που βρίσκονται και τα πολύτιμα ωμέγα-3! Έτσι πολλοί γιατροί συνιστούν στις πιο ευαίσθητες ομάδες του πληθυσμού, τις έγκυες και τις θηλάζουσες, να μην τρώνε συχνά λιπαρό ψάρι, αλλά να παίρνουν ποιοτικό μουρουνέλαιο ή άλλο ποιοτικό συμπλήρωμα με ωμέγα-3. Τα σκευάσματα αυτά είναι, κατά κανόνα, ελεγμένα για τοξικούς ρύπους πράγμα που δε συμβαίνει με τα ψάρια που αγοράζουμε.

 

13. Ναι, αλλά πως μπορώ να ξέρω με βεβαιότητα ότι το μουρουνέλαιο / ιχθυέλαιο / ωμέγα-3 που αγοράζω είναι απαλλαγμένο τοξικών ουσιών; Όλες οι εταιρίες ισχυρίζονται ότι πουλάνε ποιοτικά προϊόντα...

Όποιος πραγματικά το θέλει και το ψάχνει θα εντοπίσει αργά ή γρήγορα τα ποιοτικά προϊόντα. Εν πάση περιπτώσει, ένας γρήγορος και αρκετά ασφαλής τρόπος να σχηματίσεις άποψη επί του θέματος, είναι να δεις εάν το προϊόν έχει προδιαγραφές καθαρότητας, οι οποίες, βέβαια, εκφράζονται με αριθμούς, όχι με γενικότητες. Εάν λάβουμε σαν δείκτη τις αυστηρές προδιαγραφές που θέτει η Ευρωπαϊκή Ένωση, ένα υψηλής ποιότητας προϊόν θα πρέπει να έχει ακόμη πιο αυστηρές προδιαγραφές, ιδίως όσον αφορά στον τοξικότατο υδράργυρο. Δες επίσης τις προδιαγραφές οξείδωσης και οξειδωτικών ρύπων, οι οποίες θα πρέπει και αυτές να είναι αυστηρότερες εκείνων της Ευρωπαϊκής  Ένωσης.

 

14. Μπορώ να δώσω μουρουνέλαιο στο σκύλο και τη γάτα μου; Θα τους κάνει καλό;

Το μουρουνέλαιο είναι μια εξαιρετική τροφή για τα κατοικίδια, επειδή τα ωμέγα-3 που περιέχει είναι πολύ σημαντικά για την υγεία τους. Εξ άλλου, περιέχει τις σημαντικές, επίσης, βιταμίνες Α και D. Ας σημειωθεί ότι η ανεπάρκεια των ωμέγα-3 είναι πολύ συνηθισμένη στις γάτες και τους σκύλους, ενώ αρκετά συνηθισμένη είναι και η ανεπάρκεια των βιταμινών Α και D.

Αντενδείξεις: Μην δίνετε στη γάτα σας μουρουνέλαιο πολύ πλούσιο σε βιταμίνη Α. Υψηλές δοσολογίες βιταμίνης Α είναι τοξικές για τις γάτες. Μην δίνετε τα ζελεδάκιαMöller’s στο σκύλο σας, γιατί περιέχουν ξυλιτόλη. Αν και η ξυλιτόλη είναι φυσική/φυτική γλυκαντική ουσία, ωφέλιμη για τον άνθρωπο, γιατί έχει λίγες θερμίδες, χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη και βοηθάει στην υγεία των δοντιών, εν τούτοις για τους σκύλους είναι πολύ τοξική.

 

15. Πρόσφατη μελέτη (Ιούλιος 2018) της μη κυβερνητικής οργάνωσης Cochrane, εξετάζοντας προϋπάρχουσες μελέτες, αποφάνθηκε ότι τα ωμέγα-3 ελάχιστη ή καμμία επίδραση έχουν στην καρδιά. Είναι αξιόπιστη η μελέτη αυτή; Τι τελικά πρέπει να πιστέψει ο καταναλωτής;

Είναι γενικώς αποδεκτό ότι τα Ωμέγα-3 είναι ευεργετικά για την καρδιά. Ακόμη και η πολύ συντηρητική EFSA (Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια Τροφίμων) δέχεται ότι ημερήσιες δοσολογίες EPA ≥250mg και DHA ≥250mg βοηθούν στην καλή λειτουργία της καρδιάς.

Συνεπώς, καλό θα ήταν ο καταναλωτής να εξακολουθεί να θεωρεί τα ωμέγα-3 ευεργετικά για την καρδιά, με μια μικρή επιφύλαξη, μέχρι καλύτερα οργανωμένες μελέτες να δώσουν την τελική, αδιαμφισβήτητη, απάντηση. Όσον αφορά τη μελέτη Cochrane, η οποία εξέτασε τα EPA, DHA, ALA και το ιχθυέλαιο (όχι το μουρουνέλαιο), έχει επικριθεί έντονα για γενικεύσεις και δομικές αστοχίες. Μάλιστα, ο διαπρεπής Αυστραλός καθηγητής καρδιολογίας και ερευνητής DavidColquhoun, πρόεδρος της Αυστραλιανής και Νεοζηλανδικής Καρδιολογικής Εταιρείας, την αποκάλεσε “fakescience” («ψευδοεπιστήμη»). Φυσικά, το παρόν φυλλάδιο δεν μπορεί να ασχοληθεί διεξοδικά με επιστημονικές διαμάχες. Θα επισημάνει όμως κάποιες παραμέτρους που αγνοήθηκαν από τη μελέτη Cochrane και δεν αναδείχθηκαν επαρκώς από τους επικριτές  της:

-Απουσία ποιοτικών/ποσοτικών αναλύσεων.

Απουσία απαντήσεων σε ερωτήματα όπως: Τα ωμέγα-3 που εξετάσθηκαν ήταν σε μορφή τριγλυκεριδίων ή αιθυλικού εστέρα (δηλ. φυσικά ή συνθετικά;). Κατά πόσον ήταν απορροφήσιμα; Περιείχαν και σε ποιες ποσότητες βαρέα μέταλλα ή άλλες τοξικές ουσίες; Και το κυριότερο: Υπήρχαν οξειδώσεις και σε ποιο βαθμό; Φυσικά, δεν είναι δυνατόν να περιμένουμε  από ένα βαρέως οξειδωμένο έλαιο (όχι σπάνια περίπτωση, δυστυχώς), να έχει καρδιοπροστατευτική δράση!

Επιπλέον, πολλές από τις μελέτες που εξέτασε η Cochrane χρησιμοποίησαν ως placeboμονοακόρεστα λιπαρά οξέα, μεταξύ των οποίων ελαϊκό οξύ (ελαιόλαδο)! Αυτό ακυρώνει το ρόλο του placebo, αφού τα μονοακόρεστα λιπαρά οξέα έχουν πιθανότατα και αυτά καρδιοπροστατευτική δράση.

 

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Κοινωνικό μέρισμα: “Εξαφανίστηκαν” 400.000 φιλοξενούμενοι από τις φορολογικές δηλώσεις
Στόχος να πάρουν το κοινωνικό μέρισμα που σαν φιλοξενούμενοι δεν δικαιούνται - Προσπάθειες της ΑΑΔΕ να εντοπίσει τους φιλοξενούμενους – μαϊμού
Κοινωνικό μέρισμα: “Εξαφανίστηκαν” 400.000 φιλοξενούμενοι από τις φορολογικές δηλώσεις