*Της Λεμονιάς Βασβάνη | Από την έντυπη έκδοση "Τύπος Θεσσαλονίκης"
Το 40-45% των παιδιών στην Ελλάδα είναι υπέρβαρα ή παχύσαρκα, με τα αγόρια να έχουν πιο υψηλά ποσοστά σε σχέση με τα κορίτσια. Ανάλογα υψηλά ποσοστά έχει και η Κύπρος.
Με βάση τα παραπάνω δεδομένα, η συμμετοχή διεπιστημονικής ομάδας του Αριστοτέλειου Πανεπιστήμιου Θεσσαλονίκης στην Εθνική Δράση κατά της Παιδικής Παχυσαρκίας, από τον Ιανουάριο του 2025 έως και τον Απρίλιο του 2026, στο πλαίσιο του «Εθνικού Δικτύου Συνεργαζόμενων Οργανισμών της Γενικής Γραμματείας Δημόσιας Υγείας για την προώθηση της υγιεινής διατροφής και της σωματικής δραστηριότητας σε επίπεδο κοινότητας», είχε μεγαλύτερη βαρύτητα.
Στο διάστημα αυτό έγιναν δεκάδες παρεμβάσεις σε σχολεία και τοπικές κοινωνίες της Κεντρικής και Δυτικής Μακεδονίας με στόχο την αλλαγή διατροφικών συνηθειών από την παιδική ηλικία.
Όπως ανέφερε στο «ΤyposThes» η Αν. Καθηγήτρια του Τμήματος Ιατρικής Ζωή Τσίμτσιου η προσπάθεια ξεκίνησε πριν από περίπου τρία χρόνια, μέσα από τις πρώτες πρωτοβουλίες που αναπτύχθηκαν σε συνεργασία με το Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο και άλλους φορείς, στο πλαίσιο μιας συνολικής εθνικής στρατηγικής για την υγιεινή διατροφή και τη φυσική δραστηριότητα.
«Το ΑΠΘ είναι ανάμεσα στα 13 πανεπιστήμια που μοιράστηκαν τη χώρα. Σε εμάς ανατέθηκε η Κεντρική και Δυτική Μακεδονία. Συνολικά έξι νομοί. Καλύπτουμε τις περιοχές της Δυτικής Θεσσαλονίκης, των Σερρών, της Ημαθίας και της Πιερίας στην Κεντρική Μακεδονία, καθώς και στις περιοχές της Φλώρινας και της Καστοριάς στη Δυτική Μακεδονία», εξήγησε.
Στο επίκεντρο της δράσης βρέθηκαν οι ειδικές εργαλειοθήκες «Τροφή για Δράση», ένα σύνολο εκπαιδευτικών εργαλείων που απευθύνονται σε γονείς, εκπαιδευτικούς και εφήβους. Μέσα από την ειδική πλατφόρμα, οι χρήστες μπορούσαν να ενημερωθούν για βασικά ζητήματα καθημερινής υγιεινής ζωής, όπως η σωστή ενυδάτωση, οι κατάλληλοι διατροφικοί συνδυασμοί για πρωινό και ενδιάμεσα γεύματα, αλλά και δραστηριότητες και παιχνίδια που μπορούν να εφαρμοστούν στο σπίτι με τα παιδιά.
«Ένα μεγάλο στοίχημα είναι το να μάθουμε από μικρή ηλικία στα παιδιά πιο υγιεινές διατροφικές συνήθεις, γιατί αυτές θα μας ακολουθούν στην συνέχεια», σημείωσε.
Σύμφωνα με την ίδια, το πρώτο και βασικό βήμα είναι η ευαισθητοποίηση της κοινωνίας: «Η παχυσαρκία αφορά όλους μας, ιδιαίτερα όσους μπορούν να επηρεάσουν τις μικρές ηλικίες, μέσα στο σπίτι αλλά και στο σχολείο».
Η ομάδα του ΑΠΘ, σε συνεργασία με ειδικούς στη διατροφή, τη δημόσια υγεία και τη φυσική αγωγή, υλοποίησε εκπαιδευτικά προγράμματα τόσο διαδικτυακά όσο και δια ζώσης, απευθυνόμενα σε γονείς και εκπαιδευτικούς.
Οι παρεμβάσεις στόχευσαν κυρίως στις μικρές ηλικίες, όπου —όπως επισημαίνει η κ. Τσίμτσιου— υπάρχει η μεγαλύτερη δυνατότητα διαμόρφωσης συμπεριφορών.
Ενδεικτικό παράδειγμα αποτέλεσε νηπιαγωγείο στην Καστοριά, το οποίο δημιούργησε δωρεάν ομίλους δραστηριοτήτων για παιδιά, αξιοποιώντας το υλικό των εργαλειοθηκών.
Παράλληλα, στόχος είναι να γίνονται δράσεις σε εκδηλώσεις δήμων και φορέων, με παιχνίδια και βιωματικές δραστηριότητες γύρω από τέσσερις βασικούς άξονες:
-την επαρκή κατανάλωση νερού,
-τη σημασία του πρωινού και των σωστών ενδιάμεσων γευμάτων,
-τη φυσική δραστηριότητα και τον περιορισμό της χρήσης οθονών,
-τη μείωση της υποκινητικότητας.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και στο άνοιγμα των σχολείων προς την κοινότητα. Στο 20ό Δημοτικό Σχολείο Σερρών και στο Διαπολιτισμικό Γυμνάσιο Ευόσμου λειτούργησαν «Σχολεία-Κόμβοι Υγείας», με δωρεάν απογευματινές δράσεις άθλησης και ενημέρωσης για μαθητές και γονείς.
Οι δράσεις πραγματοποιούνταν δύο φορές την εβδομάδα από τον Σεπτέμβριο του 2025 έως τον Απρίλιο του 2026, με τη συμμετοχή 187 παιδιών και 209 ενηλίκων.
12.500 συμμετοχές και δίκτυο 270 φορέων
Η συνολική απήχηση των παρεμβάσεων του ΑΠΘ ήταν ιδιαίτερα μεγάλη. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Περιφερειακής Ομάδας Δράσης, περίπου 12.500 άτομα συμμετείχαν στις δράσεις, εκ των οποίων 7.000 ενήλικες και 5.500 παιδιά.
Παράλληλα, καταγράφηκαν περίπου 270 φορείς και stakeholders από τη σχολική κοινότητα, την αυτοδιοίκηση, συλλόγους, ΜΚΟ και άλλους οργανισμούς, δημιουργώντας ένα ευρύ δίκτυο συνεργασίας.
Συνολικά πραγματοποιήθηκαν περισσότερες από 60 δράσεις διάχυσης των εργαλειοθηκών στις περιοχές της Δυτικής Θεσσαλονίκης, των Σερρών, της Ημαθίας, της Πιερίας, της Φλώρινας και της Καστοριάς.
Τα στοιχεία αυτά αναδεικνύουν την ουσιαστική συμβολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου στην ευαισθητοποίηση της σχολικής κοινότητας και της ευρύτερης κοινωνίας γύρω από την πρόληψη της παιδικής παχυσαρκίας, και την υιοθέτηση υγιεινών τρόπων ζωής. Επιπρόσθετα, η διεπιστημονική ομάδα του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου, σε συνεργασία με την της Περιφερειακή Ομάδα Δράσης, συνέταξαν σχέδιο δράσης με προτάσεις για το πώς θα μπορούσαν να αναμορφωθούν χώροι πρασίνου και χώροι άσκησης στην περιοχή ευθύνης της.
Σημαντικός ο ρόλος της οικογένειας
Και μπορεί να γίνεται συστηματική προσπάθεια στα σχολεία, όμως εξίσου σημαντικός είναι και ο ρόλος της οικογένειας. Όπως ανέφερε η κυρία Τσίμτσιου: «Ένα μεγάλο θέμα είναι το τι κάνουμε στα σπίτια μας. Στην Ελλάδα πιο πολύ θα ανησυχήσουμε αν δεν τρώει ένα παιδί, παρά αν παρατρώει. Υπάρχει μια λανθασμένη εικόνα για το φυσιολογικό βάρος των παιδιών. Σίγουρα όλοι έχουμε ακούσει την κλασσική φράση “Θα ρίξει μπόι”. Όμως αυτό το αυξημένο σωματικό βάρος οφείλεται σε λανθασμένες σωματικές συμπεριφορές που τα παιδιά θα τις πάρουν μαζί τους και μετά.
Οι μελέτες δείχνουν ότι ένα παιδί με υπερβαρότητα και παχυσαρκία, έχει πιθανότητα να είναι υπέρβαρος και παχύσαρκος ενήλικας. Το όλο στοίχημα είναι στις σωστές συμπεριφορές από μικρή ηλικία».
Τα επόμενα βήματα
Τα αποτελέσματα της πιλοτικής εφαρμογής έχουν ήδη καταγραφεί και παραδοθεί στο Υπουργείο Υγείας, ενώ αναμένονται νέες συνεργασίες μεταξύ πανεπιστημίων και τοπικών κοινωνιών.
Παράλληλα, προχωρούν και άλλες πτυχές της Εθνικής Δράσης, όπως:
-η δωρεάν εξάμηνη παρακολούθηση παιδιών με παχυσαρκία από διατροφολόγους και διαιτολόγους μέσω παραπομπής παιδιάτρων,
-η δημιουργία πλατφόρμας καταγραφής ύψους και βάρους παιδιών,
-οι νέες αυστηρότερες οδηγίες για τα σχολικά κυλικεία.
Η κ. Τσίμτσιου εμφανίστηκε συγκρατημένα αισιόδοξη: «Για πρώτη φορά υπάρχει μια τόσο οργανωμένη εθνική κινητοποίηση. Συστρατεύθηκαν πανεπιστήμια, φορείς, σχολεία και κοινότητες. Γίνονται νομοθετικές ρυθμίσεις, υπάρχουν παροχές στην υγεία. Το κράτος φαίνεται πως σκύβει σοβαρά σε αυτό το θέμα. Μπορεί να μη δούμε άμεσα αποτελέσματα, όμως οι σπόροι έχουν ήδη πέσει και τα επόμενα χρόνια θα δούμε τους καρπούς αυτής της προσπάθειας».
Την ίδια στιγμή, σύμφωνα με μελέτες αποτυπώνονται και οι κοινωνικές ανισότητες που συνοδεύουν το πρόβλημα της παχυσαρκίας.
«Σε εύρωστες περιοχές πχ της πόλης μας ή στην πρωτεύουσα καταγράφονται χαμηλότερα ποσοστά, ενώ σε περιοχές της δυτικής Θεσσαλονίκης τα ποσοστά είναι υψηλότερα. Είναι ξεκάθαρα και κοινωνικό ζήτημα», κατέληξε η Αν. Καθηγήτρια του Τμήματος Ιατρικής.
Για την ομάδα
Η διεπιστημονική ομάδα του Αριστοτελείου συγκροτήθηκε από εκπροσώπους του Τμήματος Ιατρικής (Εργαστήριο Υγιεινής, Κοινωνικής-Προληπτικής Ιατρικής και Ιατρικής Στατιστικής), των Τμημάτων Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού της Θεσσαλονίκης και των Σερρών (Εργαστήριο Διοίκησης Αθλητισμού, Τουρισμού και Αναψυχής και Εργαστήριο Κοινωνικής Έρευνας στη Φυσική Δραστηριότητα, αντίστοιχα), και του Κέντρου για τα Δικαιώματα του Παιδιού του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου.
Να σημειωθεί ότι οι δράσεις της συμμετοχής του ΑΠΘ στο πρόγραμμα παρουσιάστηκαν στην τελική εκδήλωση του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου, με τίτλο «Τροφή για Δράση: Το ΑΠΘ στη μάχη κατά της παιδικής παχυσαρκίας», που πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη 12 Μαρτίου 2026, στην Αίθουσα Τελετών «Αλέξανδρος Παπαναστασίου» του Παλαιού Κτιρίου της Φιλοσοφικής Σχολής.
Σχετικά με την Εθνική Δράση κατά της παιδικής παχυσαρκίας
Η Εθνική Δράση για την αντιμετώπιση της παιδικής παχυσαρκίας αποτελεί το πρώτο ολοκληρωμένο πρόγραμμα με στόχο την πρόληψη και την καταπολέμηση της, μέσω της προώθησης και υιοθέτησης υγιεινών διατροφικών συνηθειών και σωματικής άσκησης. Το Πρόγραμμα υλοποιείται από το Υπουργείο Υγείας, σε συνεργασία με τη UNICEF, στο πλαίσιο του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας Ελλάδα 2.0, με την χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης - NextGenerationEU. Στο πρόγραμμα συμμετέχουν ακαδημαϊκοί, δάσκαλοι, καθηγητές, επαγγελματίες υγείας, παιδίατροι, διαιτολόγοι, διακεκριμένοι σεφ, γονείς και παιδιά, αθλητικά σωματεία, τοπικοί φορείς και κοινότητες. Είναι το πρώτο πρόγραμμα που υλοποιείται σε όλη την επικράτεια, καλύπτοντας τις ανάγκες των παιδιών ηλικίας 0 έως 17 ετών και των οικογενειών τους, σε επίπεδο πρωτοβάθμιας, δευτεροβάθμιας και τριτοβάθμιας πρόληψης.
Περισσότερες πληροφορίες: https://paxisarkiakaipaidi.gov.gr/
- Θάνατος 19χρονου στη Χαλκιδική: Τι είπαν στις απολογίες τους οι 4 κατηγορούμενοι
- Ανησυχία για 30χρονή με μηνιγγίτιδα στο Βόλο - Με βρέφος μόλις 21 ημερών
- Η εταιρεία από Bόρεια Ελλάδα που κατακτά το εξωτερικό - Τα διάσημα ρούχα σε 35 καταστήματα
- Θεσσαλονίκη: Στο αυτόφωρο οι δύο συλληφθέντες που άφησαν ανήλικη ΑμεΑ σε λεωφορείο
