">
Αποθέωση και σκεπτικισμός για την απόφαση της ηθοποιού και την προληπτική επέμβαση
Η διάσημη ηθοποιός του Χόλιγουντ, Αντζελίνα Τζολί, γνωστοποίησε μέσω επιστολής στην εφημερίδα «The New York Times, ότι έκανε διπλή μαστεκτομή για να αποφύγει τον κίνδυνο να πάθει καρκίνο του μαστού. Η 37χρονη ηθοποιός είναι φορέας μεταλλάξεων στο γονίδιο BRCA1, ένα από τα δύο γονίδια τα οποία έχουν βρεθεί να συμβάλλουν στην εμφάνιση του καρκίνου του μαστού. Οι γιατροί υπολόγισαν ότι ο κίνδυνος να πάθει καρκίνο του μαστού υπολογίστηκε στο 87%.
Η διάσημη ηθοποιός και πρέσβειρα του ΟΗΕ ανέφερε μεταξύ άλλων πως πάντοτε πρόσεχε και ενδιαφερόταν για τον καρκίνο του μαστού, αφού η ίδια έχασε την μητέρα της από τη συγκεκριμένη ασθένεια σε ηλικία 56 χρονών. Στο άρθρο της είπε για τους λόγους που την οδήγησαν στο να αφαιρέσει προληπτικά και τα δυο της στήθη: «Συνέχεια έκανα εξετάσεις και κάποια στιγμή οι γιατροί μου ανακοίνωσαν πως έπρεπε να υποβληθώ σε προληπτική μαστεκτομή. Οι πιθανότητες να εμφανίσω καρκίνο στο στήθος, ήταν σχεδόν 9 στις 10, ενώ είχα και 50% πιθανότητες να εμφανίσω καρκίνο στις ωοθήκες».
Η επιστολή άρχιζε ως εξής: «Η μητέρα μου πάλεψε με τον καρκίνο σχεδόν για μια δεκαετία και πέθανε στα 56. Άντεξε αρκετά ώστε να συναντήσει το πρώτο από τα εγγόνια της και να το κρατήσει στην αγκαλιά της. Αλλά τα άλλα παιδιά μου δεν θα έχουν ποτέ την ευκαιρία να γνωρίσουν πόσο στοργική και χαρισματική ήταν».
Η προληπτική μαστεκτομή
Σύμφωνα με τις στατιστικές του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), το 65% των καρκίνων του μαστού είναι σποραδικοί, συμβαίνουν δηλαδή τυχαία, ενώ το υπόλοιπο 35% ενέχει μια γενετική συνιστώσα. Στα γονίδια BRCA1 και BRCA2 αποδίδεται μόλις το 5-10% των περιπτώσεων καρκίνου του μαστού, ωστόσο οι φορείς μεταλλάξεων σε αυτά τα γονίδια διατρέχουν πολύ μεγάλο κίνδυνο να νοσήσουν.
Η λογική της διπλής μαστεκτομής, η οποία εδώ και μια δεκαετία τουλάχιστον προωθείται από τους αμερικανούς κυρίως ογκολόγους, είναι ότι η αφαίρεση του οργάνου που πιθανότατα θα νοσήσει αποτελεί την καλύτερη μορφή πρόληψης για τη νόσο. Πράγματι, μετά τη διπλή μαστεκτομή, ο κίνδυνος που διατρέχει η Τζολί να πάθει καρκίνο του μαστού μειώθηκε στο 5%. Καθώς δε οι μεταλλάξεις του γονιδίου αυτού αυξάνουν και τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου των ωοθηκών, η Τζολί αφήνει να εννοηθεί ότι θα προβεί και σε επόμενη χειρουργική επέμβαση για να εξασφαλίσει ότι θα βρίσκεται κοντά στα έξι παιδιά της για πολλά ακόμη χρόνια.
Αξίζει πάντως να επισημανθεί ότι αποφάσεις όπως αυτή της αμερικανίδας σταρ, η οποία δημοσιοποίησε το γεγονός για να ενημερωθούν και να προστατευτούν οι γυναίκες που διατρέχουν αντίστοιχο κίνδυνο, δεν λαμβάνονται απερίσκεπτα. Απαιτείται να υπάρχει οικογενειακό ιστορικό της νόσου και γενετικές εξετάσεις που να αποδεικνύουν την ύπαρξη των μεταλλάξεων στα συγκεκριμένα γονίδια, καθώς επίσης και πλήρης συνεννόηση και υποστήριξη από μια ιατρική ομάδα που θα περιλαμβάνει εκτός από τον εξειδικευμένο στο μαστό χειρουργό ογκολόγο, πλαστικό χειρουργό, παθολόγο ογκολόγο, κλινικό γενετιστή και ψυχολόγο.
Αποθέωση αλλά και σκεπτικισμός
H δημόσια αποκάλυψη της Αντζελίνα Ζολί ότι υποβλήθηκε σε προληπτική επέμβαση χαιρετίστηκε ως απίστευτα γενναία από πολύ κόσμο, ανώνυμο και επώνυμο: Από τον βρετανό υπουργό Εξωτερικών Γουίλιαμ Χαγκ που μίλησε για μια «απίστευτα θαρραλέα κυρία» μέχρι τις ανώνυμες γυναίκες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Παρ' ολ' αυτά υπήρξε και χώρος για να αναπτυχθεί σκεπτικισμός απέναντι στον αντίκτυπο που μπορεί να έχει αυτή η δημοσιότητα της πράξης της λαμπερής Ζολί στον υπόλοιπο κόσμο και το πώς αυτή η ενέργεια έρχεται προς τεράστιο όφελος μιας πολύ επιθετικής βιομηχανίας που δραστηριοποιείται στον τομέα της υγείας.
Από τα πιο χαρακτηριστικά σχόλια που δημοσιεύτηκαν στα αμερικανικά μέσα ενημέρωσης μετά την αποκάλυψη της Ζολί, ήταν εκείνο της Μέρι Ελίζαμπεθ Ουίλιαμς στον ιστότοπο salon.com. «Η απόφασή της ήταν γενναία, αλλά μην ξεχνάμε τη βιομηχανία της υγείας που θησαυρίζει εκμεταλλευόμενη τους φόβους μας για τον καρκίνο του μαστού», έγραψε η συγγραφέας και δημοσιογράφος η οποία είχε αντιμετωπίσει καρκίνο στο δέρμα και στους πνεύμονες.
Και σε ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον σημείο του άρθρου της σημειώνει χαρακτηριστικά: «Συγχαίρω τη Ζολί και είμαι χαρούμενη που μπορεί τώρα να λέει ότι είναι -πολύ ευτυχισμένη- με την επιλογή της και ότι -αυτό ήταν σωστό να γίνει για την οικογένειά μας-. «Αλλά», συνεχίζει η Μέρι Ελίζαμπεθ Ουίλιαμς, «θέλω από όλες μας να είμαστε σκεπτικές. Θέλω από εμάς να θυμόμαστε ότι όλα τα τεστ και όλες οι εγχειρήσεις εξυπηρετούν επίσης μια βιομηχανία η οποία ανθεί καθώς πουλάει μαστογράφους και χρεώνει για μαστεκτομές και αποκαταστάσεις. Θέλω από εμάς να είμαστε ικανές να δούμε αυτήν την επιλογή μιας γυναίκας μέσα από το κάδρο μιας κουλτούρας που είναι εμμονική με τα στήθη, ενώ την ίδια ώρα μας βλέπει όλες μας ως ευτυχισμένες ροζ, πιθανές «επιζήσασες» του καρκίνου του μαστού».
Και η Μέρι Ελίζαμπεθ Ουίλιαμς συνεχίζει: «Και μολονότι θαυμάζω την Ζολί απίστευτα, αμφισβητώ τη δήλωσή της ότι -η ζωή έρχεται με προκλήσεις: εκείνες που δεν πρέπει να μας φοβίζουν είναι εκείνες που μπορούμε να τις ελέγξουμε-, επειδή βλέπω πάρα πολλές γυναίκες εκεί έξω αυτήν την στιγμή που είναι όντως πολύ φοβισμένες· φοβισμένες από μια βιομηχανία υγείας και από το επικουρικό merchandising με το ροζ βραχιολάκι που θησαυρίζουν από τον φόβο τους».
Άποψη
Για την απόφαση της ηθοποιού να κάνει επέμβαση
Του Γιώργου Καλλίνη, συντάκτη υγείας και επιστήμης
Μια συνηθισμένη πρακτική στην άλλη άκρη του Ατλαντικού, μπορεί να μας γεμίζει απορίες. Η διπλή μαστεκτομή, όμως, δεν είναι άγνωστη ούτε στους γιατρούς των Η.Π.Α., ούτε στους Έλληνες. Η σχετικά πρόσφατη επιστημονική εξέλιξη είναι το τεστ εντοπισμού του συγκεκριμένου γονιδίου, το οποίο μπορεί να οδηγήσει σε καρκίνο.
Η απόφαση της ηθοποιού μπορεί να ακούγεται υπερβολική, εφόσον την παίρνει χωρίς να έχει νοσήσει. Τα υπερσύγχρονα ιατρικά μέσα όμως δίνουν την δυνατότητα να υπολογισθεί το μέγεθος του κινδύνου και στην περίπτωση της Τζολί όντως ο κίνδυνος ήταν μεγάλος, σύμφωνα με την ίδια και τους γιατρούς της.
Η συγκεκριμένη μέθοδος μπορεί τώρα να φαντάζει ακραία, αλλά πάντα οι νέες επιστημονικές μέθοδοι αντιμετωπίζονταν αρχικά με σκεπτικισμό, ειδικά ως προς τις παρενέργειες – σωματικές και κοινωνικές. Ταυτόχρονα, να θυμίσουμε ότι το ψυχολογικό κόστος από μία μαστεκτομή είναι μεγάλο και χρίζει ψυχολογικής υποστήριξης.
Αυτή η αμερικάνικη επιθετική μέθοδος αντιμετώπισης του καρκίνου του μαστού για τα άτομα με προδιάθεση παραμένει ακόμη αμφιλεγόμενη, ειδικά για άτομα που δεν έχουν την δυνατότητα λόγω κόστους να κάνουν αισθητικές παρεμβάσεις μετά την μαστεκτομή για να βελτιώσουν το σώμα τους. Είναι όμως πάντα σημαντικό, όταν ένα δημοφιλές δημόσιο πρόσωπο βοηθάει να σπάσει ένα ταμπού όπως η μαστεκτομή, βγάζοντας προς τα έξω την ιστορία του.
