">
Της Νάντιας Κοκκίνου, Ψυχολόγου
Η προβολή της βίας στα ΜΜΕ αποτελεί στις μέρες μας μια μορφή ¨ψυχαγωγίας¨. Ως φαινόμενο η βία δεν είναι χαρακτηριστικό μόνο των καιρών μας. Ήταν πάντα ζωτικής σημασίας χαρακτηριστικό ακόμα και στους ήρωες των κινουμένων σχεδίων και των παραμυθιών. Πώς θα ήταν άραγε η «Κοκκινοσκουφίτσα» χωρίς τον απειλητικό κακό λύκο; Η «Ωραία κοιμωμένη», η «Χιονάτη» χωρίς τις ζηλόφθονες μάγισσες.
Από την ιστορία όλοι γνωρίζουμε τι είδους θεάματα παρακολουθούσαν οι Ρωμαίοι στο φημισμένο Κολοσσαίο.
Στην σύγχρονη πραγματικότητα, τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης (ΜΜΕ) και ιδιαίτερα τα δελτία ειδήσεων προβάλλουν εκτενώς τις ειδήσεις που περιέχουν βίαιες σκηνές και μάλιστα αφιερώνουν αρκετό χρόνο προκειμένου να αυξήσουν τα ποσοστά τηλεθέασης. Από τα πιο επίκαιρα παραδείγματα είναι οι εικόνες που προβάλλονται από την Ουκρανία. Ο οικονομικός ανταγωνισμός που εξασφαλίζει περισσότερα κέρδη σε όποιον έχει υψηλότερα ποσοστά τηλεθέασης ¨επιβάλλει¨ την προβολή όλο και περισσότερης βίας μέσω των ΜΜΕ. Τα σύγχρονα μέσα εξασφαλίζουν άμεσα την βίαιη εικόνα την στιγμή που εξελίσσεται ένα βίαιο γεγονός.
Η έρευνα
Έρευνα που διεξήχθη στις ΗΠΑ διαπίστωσε ότι μετά την εισαγωγή της τηλεόρασης στα σπίτια, αυξήθηκαν δραματικά τα ποσοστά της εγκληματικότητας. Επειδή ο άνθρωπος, σύμφωνα με τη θεωρία της κοινωνικής μάθησης έχει την τάση να μιμείται, θεωρείται ότι το άτομο φτάνει στην βιαιοπραγία επηρεασμένος από τα ΜΜΕ.
Η βία εμφανίζεται συνήθως με την μορφή της επιθετικότητας. Η επιθετικότητα ερμηνεύεται ως μια συμπεριφορά που έχει πρόθεση να βλάψει κάποιον άλλον άνθρωπο. Παρόλα αυτά, υπάρχουν κάποιες μελέτες για τις τηλεοπτικές επιδράσεις, οι οποίες εξετάζουν συμπεριφορές που δεν έχουν πρόθεση να βλάψουν. Για παράδειγμα, ένα παιδί ασκεί βία σε μια κούκλα, αφού προηγούμενα έχει παρατηρήσει ανάλογη πράξη ενός ενήλικα ή αφού έχει εκτεθεί στην τηλεοπτική βία. Είναι απίθανο η κούκλα να έχει οποιαδήποτε συμμετοχή στην πρόκληση ενός αρνητικού συναισθήματος, έτσι ώστε το παιδί να θέλει να την βλάψει.
Η βίαιη συμπεριφορά, όμως, ενός ατόμου είναι αποτέλεσμα επιρροής από το οικογενειακό και κοινωνικό περιβάλλον (συνομήλικοι. ΜΜΕ).
Ένα άλλο στοιχείο που προκαλεί εντύπωση είναι, πως οι περισσότεροι θύτες είναι άνθρωποι με ευφυΐα κι αυτό οδηγεί στη σκέψη ότι οι δράστες αυτοί γίνονται πιο βίαιοι εξαιτίας μιας ιδιαίτερης τάσης να αναπαράγουν τη βία.
Έχουν αναφερθεί διάφοροι λόγοι που ενισχύουν την άποψη ότι οι τηλεθεατές μπορεί να μάθουν την επιθετική συμπεριφορά από την τηλεόραση και συγκεκριμένα:
• Οι τηλεοπτικές εικόνες βίας μπορεί να προκαλούν συμπεριφορές στους τηλεθεατές που διαφορετικά πιθανόν να μην είχαν σκεφτεί
• Η αποστασιοποίηση των θεατών από βίαιες εικόνες κατευνάζουν και τα βίαια ένστικτα των τηλεθεατών.
Το συμπέρασμα είναι ότι πράγματι ασκείται επίδραση στους τηλεθεατές και ότι η προβολή της βίας από την τηλεόραση έχει οπλίσει πολλά χέρια που προέβησαν σε εγκλήματα.
Ανάμεσα σε χιλιάδες τηλεθεατές υπάρχουν κάποιοι που ανάλογα με την ψυχοσύνθεσή τους ερμηνεύουν τα τηλεοπτικά βίαια «μηνύματα» με δικό τους τρόπο, περιπλέκουν στο μυαλό τους ό ,τι βλέπουν και έχουν αυξημένη πιθανότητα να μιμηθούν την βίαιη συμπεριφορά.
Σε τέτοιες περιπτώσεις, ίσως η ηθική αυτουργία των ΜΜΕ είναι παρούσα.
