">
Συνέντευξη στη ΛΕΜΟΝΙΑ ΒΑΣΒΑΝΗ
«Σαν της Σμύρνης το γιαγκίνι / στο ντουνιά δεν έχει γίνει
Ιταλοί και Αγγλογάλλοι / βοηθούσαν τον Κεμάλη!».
Αυτό το τετράστιχο από ένα σμυρναίικο τραγούδι κλείνει μέσα του τον πόνο του ξεριζωμού και την οδύνη της προσφυγιάς. Ο Βασίλης Κούρης αποφάσισε να γράψει το τελευταίο του βιβλίο «Σαν της Σμύρνης το γιαγκίνι - Ένας αιώνας και κάτι λιμά…» με αφορμή τις παιδικές μνήμες από τις αφηγήσεις του πατέρα του, που υπηρέτησε ως στρατιώτης στη Μικρά Ασία για τέσσερα συναπτά έτη και βίωσε τη μεγάλη καταστροφή. Χρησιμοποίησε την ιστορία ως όχημα για να πλέξει και να εξελίξει τη μυθοπλασία του. «Το βιβλίο, κατ’ αρχήν και στο μεγαλύτερο μέρος, είναι μυθοπλασία. Ωστόσο, προσπαθώ να προβάλω τα γεγονότα με τρόπο αντικειμενικό», μας είπε και συμπλήρωσε ότι δεν θα ξεχάσει τη ρήση: «Δεν κάνανε μόνο οι άλλοι αγριότητες. Κι εμείς δεν πηγαίναμε πίσω. Ο πόλεμος είναι που αγριεύει τον άνθρωπο και τόνε κάνει ζώο!».
Πρόσθεσε πως η αλήθεια μπορεί να βρεθεί αρκεί κανείς να ψάξει προηγουμένως και να ασχοληθεί ενδελεχώς.
Όσο για τα συμπεράσματά του από την έρευνα και τη συγγραφή αυτού του βιβλίου μας είπε ότι: «Άτομα χωρίς μνήμη θεωρούνται απλώς αμνήμονες, μα Έθνη χωρίς Συλλογική Μνήμη, εκφυλλίζονται, αφομοιώνονται και είναι καταδικασμένα να χαθούν από "προσώπου" Ιστορίας.
Υπάρχει μια κυρίαρχη τάση στην εποχή μας, απάλυνσης, στρογγυλοποίησης, αν θέλετε, των αιχμών της ιστορίας, που βέβαια δεν είναι καθόλου αθώα, και που δεν έχει άλλο σκοπό από το να διαβρωθεί σταδιακά η ιστορική μνήμη των λαών, ώστε να περνούν ευκολότερα πολιτικές αλλότριες, οι οποίες και εκπορεύονται από κέντρα περίεργα».
-Γιατί αποφασίσατε να ασχοληθείτε με τη Σμύρνη;
-Αυτά που έπαιξαν σημαίνοντα ρόλο στη συγγραφή του παρόντος βιβλίου, είναι κάποιες κατακερματισμένες παιδικές μνήμες και η πρώτη επίσκεψή μου, με σακίδιο, στην Ιωνία στις αρχές της δεκαετίας του ογδόντα.
-Βασιστήκατε σε μαρτυρίες συγγενικών προσώπων και κάνατε αναζήτηση σε διάφορες πηγές. Ποιο επικρατεί; Δρουν συμπληρωματικά;
-Η αφορμή υπήρχε λόγω του γεγονότος ότι ο πατέρας μου, σε νεαρή ηλικία, βρέθηκε, ως στρατιώτης, στη Μικρά Ασία για τέσσερα συναπτά έτη και βίωσε τη μεγάλη καταστροφή. Προήλασε με το εκστρατευτικό σώμα μέχρι την Αλμυρά Έρημο και, βέβαια, βίωσε την οδύνη της ήττας και του ξεριζωμού. Έτσι, κάποιες σκόρπιες διηγήσεις καταγράφονταν ανεξίτηλα στην παιδική μνήμη και προϊόντος του χρόνου ζητούσαν να εξωτερικευθούν. Οπότε, ήρθε η σειρά της ιστορίας και των ιστορικών πηγών. Δεν μπορώ να πως οι μνήμες αυτές έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση των θέσεων. Συμπληρωματικό και συναισθηματικό ρόλο σίγουρα ναι. Σίγουρα όμως δεν επηρέασαν τα αντικειμενικά κριτήριά μου. Παρόλα αυτά, δεν θα ξεχάσω τη ρήση: Δεν κάνανε μόνο οι άλλοι αγριότητες. Κι εμείς δεν πηγαίναμε πίσω. Ο πόλεμος είναι που αγριεύει τον άνθρωπο και τόνε κάνει ζώο!
- Υπήρξε κάτι που σας δυσκόλεψε ή σας προβλημάτισε στο ποια στάση να τηρήσετε;
-Δεν μπορώ να πω πως με δυσκόλεψε για το τι στάση θα πρέπει να τηρήσω. Έχω το πλεονέκτημα, αν και βασίζομαι σε ιστορικές πηγές, ότι δεν είμαι ιστορικός. Χρησιμοποιώ την ιστορία ως όχημα για να πλέξω και να εξελίξω τη μυθοπλασία μου. Γιατί το βιβλίο, κατ’ αρχήν και στο μεγαλύτερο μέρος, είναι μυθοπλασία. Ωστόσο, προσπαθώ να προβάλω τα γεγονότα με τρόπο αντικειμενικό. Κάποιοι θα συμφωνήσουν με τις θέσεις του βιβλίου, κάποιοι μπορεί να διαφωνήσουν. Αλλά έτσι είναι το παιχνίδι.
- Μπορεί κανείς να βρει το νήμα της αλήθειας;
-Ναι, σίγουρα μπορεί κάποιος να βρει την αλήθεια, αλλά θα πρέπει προηγουμένως να ψάξει και να ασχοληθεί ενδελεχώς. Γιατί αφενός η παραπληροφόρηση είναι ασύγκριτα μεγαλύτερη και αφετέρου, γιατί το εκπαιδευτικό σύστημα, αντί να διδάσκει και να καλλιεργεί τη γνώση και την κριτική θεώρηση, ως οφείλει, πολύ απλά συσκοτίζει τα γεγονότα και πρέπει κάποιος να ωριμάσει πρώτα για να ερμηνεύσει τα γεγονότα από διαφορετική οπτική γωνία, ή να το φέρει μοίρα αγαθή και να συναντηθεί με φωτισμένους δασκάλους.
-Τι συμπεράνατε από την έρευνά σας και την καταγραφή του βιβλίου;
-Άτομα χωρίς μνήμη θεωρούνται απλώς αμνήμονες, μα Έθνη χωρίς Συλλογική Μνήμη, εκφυλλίζονται, αφομοιώνονται και είναι καταδικασμένα να χαθούν από "προσώπου" Ιστορίας.
Υπάρχει μια κυρίαρχη τάση στην εποχή μας, απάλυνσης, στρογγυλοποίησης, αν θέλετε, των αιχμών της ιστορίας, που βέβαια δεν είναι καθόλου αθώα, και που δεν έχει άλλο σκοπό από το να διαβρωθεί σταδιακά η ιστορική μνήμη των λαών, ώστε να περνούν ευκολότερα πολιτικές αλλότριες, οι οποίες και εκπορεύονται από κέντρα περίεργα. Μη μας προξενεί εντύπωση που κάποια ινστιτούτα της Εσπερίας εξειδικεύονται και δραστηριοποιούνται πάνω στο συγκεκριμένο αντικείμενο παρέχοντας υποτροφίες σε επιλεγμένους ιστορικούς της Χώρας μας, των Βαλκανίων, αλλά και ευρύτερα, ώστε σταδιακά να επιβληθούν επιθυμητές πολιτικές και κυρίαρχες στρατηγικές· πολιτικές και στρατηγικές αρεστές στη νέα τάξη πραγμάτων.
- Η ιστορία επαναλαμβάνεται, κάνει κύκλους;
-Είναι ένα αδιαμφισβήτητο γεγονός. Το βιώνουμε καθημερινά. Πτώχευση στο 1893 επί Χαριλάου Τρικούπη, πτώχευση, οσονούπω, για να έρθουμε και στα καθ’ ημάς. Διεθνής Επιτροπή Οικονομικού Ελέγχου τότε, Τρόικα στις μέρες μας. Μια ματιά να ρίξει κάποιος στα διεθνή γεγονότα και να τα συγκρίνει με ανάλογα, παρελθόντα, ιστορικά συμβάντα εκεί παραπέμπουν: στους ιστορικούς κύκλους! Δεν υπάρχει το ρηθέν, τέλος της ιστορίας. Άλλωστε, γιατί όσοι μας κυβερνούν, σε παγκόσμιο επίπεδο, μελετούν, αναλύουν και ξανααναλύουν το Θουκυδίδη;
-Για ποια εποχή, γεγονός θα θέλατε να έχετε γράψει;
-Το προηγούμενο ιστορικό μυθιστόρημά μου, το "Μόρσιμον Ήμαρ", διαδραματίζεται κατά την περίοδο του Ιουστινιανού, πάντα όμως σε διαρκή συνδιαλλαγή με την αρχαία Ελλάδα. Το παρόν καταπιάνεται με πιο κοντινά σε εμάς γεγονότα. Το επόμενο, ωστόσο, που ήδη έχω σχεδιάσει, θα ξεκινάει το 5.000 π.Χ., από τη Σουμερία και θα καταλήγει στις Μυκήνες, με την κατάρρευση του μυκηναϊκού κόσμου, το 1.200 π.Χ. Θέλω να πω, πως ολοκληρώνεται ένας κύκλος για να ανοίξει ένας καινούργιος. Μέχρι να ολοκληρωθεί και αυτός ο κύκλος, ελπίζω να μου έχει κεντρίσει ενδιαφέρον κάτι εξίσου σημαντικό.
-Στην περίοδο κρίσης που ζούμε το βιβλίο παραμένει μια οικονομική επιλογή. Πιστεύετε ότι το τιμούμε όσο πρέπει;
-Βεβαίως έτσι πρέπει να είναι, γιατί ένας κόσμος χωρίς βιβλίο είναι ένας κόσμος φτωχός, ένας κόσμος απελπιστικά ρηχός! Μα πάντα θα υπάρχει ο κατάλληλος αναγνώστης για να τιμήσει το ανάλογο βιβλίο. Τηρουμένων των αναλογιών βέβαια. Γιατί πολλά και σημαντικά βιβλία, χάνονται. "Θάβονται!", από τη στιγμή που δεν έχουν πρόσβαση στην αγορά βιβλίου.
-Πώς κρίνετε τις ενέργειες του ΕΚΕΒΙ για την προώθηση της φιλαναγνωσίας σε σχολεία, αλλά και τη δημιουργία των σεμιναρίων δημιουργικής γραφής;
-Τις θεωρώ πολύ σημαντικές και μακάρι να φέρουν το επιθυμητό αποτέλεσμα. "Συν Αθηνά και χείρα κίνει!" δεν λέμε;
Το βιβλίο του Βασίλη Κούρη «Σαν της Σμύρνης το γιαγκίνι - Ένας αιώνας και κάτι λιμά…» (εκδόσεις Publibook) διατίθεται από τα βιβλιοπωλεία Ελευθερουδάκης (Πανεπιστημίου 11 στο κέντρο της Αθήνας, στο Λεκανοπέδιο Αττικής), αλλά και στην υπόλοιπη Ελλάδα όπου διαθέτει καταστήματα το ομώνυμο δίκτυο.
