">
Γράφει ο Γιώργος Παπαδημητρίου
Αξιολόγηση: *1/2
Σκηνοθεσία: Μάλκομ Βενβίλ
Παίζουν: Κιάνου Ριβς, Τζέιμς Κάαν, Βέρα Φαρμίγκα, Τζούντι Γκριρ.
Διάρκεια: 108’
Η δεύτερη ταινία του Μάλκομ Βενβίλ στηρίζεται σε μία –τουλάχιστον εκ πρώτης όψεως- δεικτική και σπινθηροβόλα σεναριακή ιδέα. Ένας άνευρος και απαθής ως το μεδούλι υπάλληλος, ολότελα βυθισμένος σε μία ρουτίνα επαγγέλματος και γάμου που καταπίνει τα πάντα, αφήνεται στην πορεία των πραγμάτων και καταλήγει με τρόπο εξίσου μηχανικό και αδρανή στη φυλακή. Αντί να καταδώσει τους πραγματικούς δράστες, σιωπά από κεκτημένη… ακινησία και καταδικάζεται ως συνεργός σε ληστεία. Βγαίνοντας από τη φυλακή, όντας αποφασισμένος να προσδώσει στη ζωή του νόημα και σκοπό, αποφασίζει να διαπράξει το έγκλημα για το οποίο καταδικάστηκε, να εξισορροπήσει δηλαδή την κατάσταση, να κλείσει με αντίστροφη πορεία τον κύκλο που άνοιξε. Πρόσφορο έδαφος λοιπόν, για μία οξεία ειρωνεία και ένα θόλωμα των αιτιακών συνδέσεων. Η τιμωρία προηγείται της πράξης και τρόπον τινά οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια σε αυτή, ενώ το σωφρονιστικό σύστημα επιτελεί στην εντέλεια το έργο του, βοηθά τον κρατούμενο να επαναπροσδιορίσει το ρόλο του στην κοινωνία και να ανακαλύψει την αληθινή αποστολή του. Να γίνει δηλαδή και κανονικός ληστής, πέρα από καταδικασμένος ληστής.
Στη διαδρομή μπλέκεται ένα ακόμη εύρημα, το οποίο θα μπορούσε σε μία ιδεατή περίπτωση να αξιοποιηθεί ποικιλοτρόπως. Το κλειδί για το σχέδιο περνάει μέσα από μία θεατρική παράσταση, τον «Βυσσινόκηπο» του Άντον Τσέχοφ. Ακόμη μία εξαίσια ευκαιρία για υψηλού επιπέδου κινηματογραφικό παιχνίδι. Η αλήθεια να μπλέκεται με την αναπαράσταση, η ζωή να περνά μέσα από την τέχνη προκειμένου να υλοποιηθεί, να πάρει σάρκα και οστά, ο δεύτερος τη σειρά υποδυόμενος χαρακτήρας (ο θεατρικός εντός της ταινίας) να καθορίζει τις πράξεις και το μέλλον του κυρίως ειπείν υποδυόμενου χαρακτήρα (του κινηματογραφικού) και άλλα παρόμοια και πολύ ενδιαφέροντα. Όπως προείπαμε όμως, όλα τα παραπάνω αποτελούν δυνητικές αρετές που θα μπορούσαν να εμφιλοχωρήσουν αλλά δυστυχώς προσκρούουν σε τείχος αδιαπέραστο.
Ας πιάσουμε ένα προς ένα τα στρώματα του τείχους αυτού. Αρχικά και πάνω απ’ όλα, η παντελώς μηχανιστική και ολότελα διεκπεραιωτική σκηνοθετική προσέγγιση του Βενβίλ. Παρατηρούμε μία αδέξια και τραυλίζουσα μίξη heist movie, ρομαντικής κομεντί και ηθογραφίας που δεν βρίσκει κορύφωση ούτε για μια στιγμή, δεν ξετρυπώνει ποτέ την απαραίτητη γοητεία, την αναγκαία αυτοπεποίθηση και απλότητα κινήσεων προκειμένου να μας αποπλανήσει, όσο πρόθυμοι και αν είμαστε. Δεύτερον, η προχειρότητα της φιλμικής πλοκής καθιστά τις εξελίξεις αλλοπρόσαλλες και αδιάφορες, δίχως να οικοδομείται σασπένς, δίχως να χτίζεται ίντριγκα και προσμονή. Τα δρώμενα με λίγα λόγια, δείχνουν ανέμπνευστα τυχάρπαστα αντί για απολαυστικά τυχαία. Η σεναριακή επιλογή του «Βυσσινόκηπου» δεν γίνεται φυσικά τυχαία και δε μοιάζει εξαρχής παράταιρη. Αποσκοπεί στην αντιπαραβολή της απάθειας της κτηματία Ρανέφσκαγια, καθώς και του οικογενειακού της περιγύρου, με την αντίστοιχη αδράνεια του αγαπητού μας Χένρι. Επιπλέον, το κύκνειο έργο του Τσέχοφ (σκηνοθετημένο στην πρεμιέρα του, εν έτει 1904, από τον Κονταντίν Στανισλάβσκι) είναι διαποτισμένο με την αίσθηση του κωμικοτραγικού, του χαμογελαστού δράματος, στοιχεία τα οποία ανεπιτυχώς και μάταια προσπαθεί να μπολιάσει στο πόνημά του, ο Βενβίλ. Όπως είπαμε, η επιλογή δεν είναι εξαρχής παράταιρη, καταλήγει όμως παράταιρη μέσα από την άπνοη σύνδεσή της με την υπόλοιπη ιστορία και το περιττό ρομάντζο.
Μέσα σε όλο αυτό τον κυκεώνα από προβλήματα, από πού θα μπορούσε να γαντζωθεί μία σχεδόν πνιγμένη κινηματογραφική δημιουργία; Μα φυσικά από τους πρωταγωνιστές της, οι οποίοι ενδέχεται να σώσουν τα προσχήματα, να προσθέσουν την προσωπική τους λάμψη ή σπιρτάδα για να τσουλήσει κουτσά στραβά το ναυάγιο σε μία απόμερη ακτή. Φρούδες ελπίδες στην περίπτωσή μας, με τον Κιάνου Ριβς στον πρωταγωνιστικό ρόλο να περιφέρει το κοιμισμένο βλέμμα και την νεκρωμένη του κορμοστασιά ασκόπως, με τη συνοδεία της μόνιμα απονευρωμένης του φωνής, υπερβάλλοντας ασύστολα ως προς την επιθυμητή αποκοπή του κεντρικού χαρακτήρα από τη ζωή και τον κόσμο. Εν κατακλείδι, τα πράγματα είναι μάλλον απλούστατα. Στα χέρια ενός ικανότερου σκηνοθέτη και με διαφορετική επιλογή καστ, ενδεχομένως να είχαμε παρακολουθήσει κάτι πολύ ενδιαφέρον και όχι κάτι πολύ αδιάφορο.
