Τις «Δούλες», ένα από τα πιο «προκλητικά» θεατρικά κείμενα του 20ου αιώνα, ένα κείμενο που από την πρώτη του παράσταση το 1947 έως και σήμερα, αποτελεί ανοιχτό πεδίο συνεχούς έρευνας και ερμηνειών, σκηνοθετεί ο Σάββας Στρούμπος. Η παράσταση της Ομάδας Σημείο Μηδέν μετά την πορεία της στην Αθήνα έρχεται και στην πόλη μας στο Θέατρο Τεχνών Θεσσαλονίκης από αύριο 6/11.
«Κέντρο της δουλειάς μας έγινε η κατάσταση της εθελοδουλίας. Το πώς οι δύο δούλες, παρόλο που έχουν πλήρη επίγνωση τόσο της ταξικής όσο και της υπαρξιακής καταπίεσης που υφίστανται από την Κυρία, αντί να προσπαθήσουν με κάποιον τρόπο να απελευθερωθούν, επί της ουσίας επιδιώκουν να πάρουν τη θέση της», σχολίασε στον «Τύπο Θεσσαλονίκης» ο σκηνοθέτης κ. Σάββας Στρούμπος.
Ο ίδιος εκτίμησε πως «για τον Ζενέ, ο καθένας και η καθεμία ανήκει εν δυνάμει στο ανθρώπινο παράδειγμα των “Δούλων”».
Περισσότερα στην συνέντευξη που ακολουθεί.
-Πώς γεννήθηκε η ιδέα για να ανεβεί η παράσταση;
-“Οι Δούλες” είναι ένα έργο με το οποίο ήθελα πολλά χρόνια να αναμετρηθώ. Μετά την παρουσίαση του “Όχι Εγώ” του Μπέκετ στη Λυρική Σκηνή αισθάνθηκα ότι ήρθε η ώρα για τις “Δούλες”. Αυτό που αρχικά με ενδιέφερε ήταν ο βαθμός δυσκολίας και οι απαιτήσεις που θέτει ο συγγραφέας και στους τρεις ηθοποιούς. Από εκεί και πέρα ξεκίνησε το ταξίδι της εμβύθισης στα εξαιρετικά προκλητικά τοπία του υλικού όπου συνυπάρχουν με μοναδικό τρόπο το φιλοσοφικό και το ποιητικό στοιχείο, το πολιτικό και το υπαρξιακό, ο σαρκασμός και η τραγωδία.
-Πού εστιάσατε την ματιά σας;
-Κέντρο της δουλειάς μας έγινε η κατάσταση της εθελοδουλίας. Το πώς οι δύο δούλες, παρόλο που έχουν πλήρη επίγνωση τόσο της ταξικής όσο και της υπαρξιακής καταπίεσης που υφίστανται από την Κυρία, αντί να προσπαθήσουν με κάποιον τρόπο να απελευθερωθούν, επί της ουσίας επιδιώκουν να πάρουν τη θέση της, να υιοθετήσουν τις συνήθειες της, τον τρόπο ζωής της, κι αυτό μέσα από το θεατρικό τους παιχνίδι και μέχρι θανάτου. Ο Ζενέ δεν εξιδανικεύει κανέναν και τίποτα. Μάλιστα, αισθάνομαι, ότι ακριβώς επειδή προέρχεται από τον κόσμο των καταπιεσμένων, με αυτούς είναι ακόμα πιο αμείλιχτος. Επιζητά τη “γυμνότητα” ηθοποιών και θεατών στη σκηνή και την πλατεία του θεάτρου, με άλλα λόγια, επιδιώκει τη δημιουργία μιας κοινότητας αλήθειας. Από αυτές τις διαδρομές γεννήθηκε η παράστασή μας.
-Τι λένε οι «Δούλες» του Ζενέ στο σήμερα; Πόσο επίκαιρο είναι το έργο;
-Η επικαιρότητα του έργου, αλλά και η διαχρονικότητα του βρίσκεται στο ζήτημα της εθελοδουλίας. Το πώς οι καταπιεσμένοι φτάνουν να ταυτίζονται με τους καταπιεστές τους αντί να αναζητούν την ανατροπή αυτής της σχέσης, όπως και του κόσμου που τη γεννάει. Πιστεύω ότι βρισκόμαστε σε μια πολύ κομβική στιγμή για την ανθρωπότητα. Η ελευθερία από κάθε μορφή καταπίεσης, αν θέλουμε να είναι συνειδητή και να έχει προοπτική, χρειάζεται να δημιουργεί νέους τρόπους ζωής, νέες μορφές ανθρώπινων σχέσεων, απαλλαγμένες από το στοιχείο της χειραγώγησης, της ταπείνωσης και της εκμετάλλευσης. Η ελευθερία προϋποθέτει επιθυμία και ευθύνη. Άραγε είμαστε διατεθειμένοι για αυτές τις περιπέτειες; Καμία μορφή λύτρωσης δεν θα έρθει από τον ουρανό...
-Πώς σχολιάζει την εξουσία το κείμενο;
-Η εξουσία, όπως προσωποποιείται στον ρόλο της Κυρίας, μπαίνει επίσης στο μικροσκόπιο του συγγραφέα. Η Κυρία έχει ανάγκη τις δύο δούλες για να υπάρχει στον ρόλο της με συνέπεια. Έχει ανάγκη να ταπεινώνει τις δύο γυναίκες, να τις μειώνει, να προκαλεί τον φθόνο τους, να τις χειραγωγεί με κάθε τρόπο. Η βία που ασκεί είναι υποδόρια, υπόκωφη, ύπουλη, ωστόσο παραμένει βία. Ο Ζενέ δεν προτείνει λύσεις ή αναλγητικά στο έργο του. Βρίσκεται ριζωμένος στο πεδίο του αρνητικού. Σαρκάζει ανελέητα και προκαλεί. Σε μας επαφίεται να δράσουμε σκεπτόμενοι και αναστοχαζόμενοι, με φαντασία και πρωτοβουλία, προς την κατεύθυνση της χειραφέτησης, ατομικής και συλλογικής.
-Τι είναι αυτό που κάνει το έργο τόσο προκλητικό;
-Προκλητικός είναι ο ίδιος ο τρόπος του συγγραφέα να αναπτύσσει το υλικό του: Χωρίς επεξηγήσεις, χωρίς λύσεις, χωρίς σανίδες σωτηρίας, υπερβαίνοντας τα στεγανά του θεάτρου όπως το γνωρίζουμε, προκαλώντας μας διαρκώς να πράξουμε και να σκεφτούμε εκτός πλαισίου τόσο την τέχνη μας όσο και τη ζωή μας. Ο κόσμος του Ζενέ είναι μεγάλος και ανεξερεύνητος.
-Πώς λειτουργεί το θέατρο μέσα στο θέατρο;
-Το θέατρο μέσα στο θέατρο χρησιμοποιείται και από άλλους συγγραφείς, όπως ο Σαίξπηρ, ο Τσέχωφ, ο Μπρεχτ, ο Χάινερ Μύλλερ κ.α. Στον Ζενέ λειτουργεί ως παιχνίδι θανάτου. Οι δύο δούλες παίζουν ένα παιχνίδι ρόλων, όπου η μία υποδύεται την άλλη και η άλλη την Κυρία: ακκίζονται με τα ρούχα, τα αρώματα, τα έπιπλα, τους εραστές της Κυρίας, προσπαθώντας να φτάσουν ως τη δολοφονία της. Όταν το παιχνίδι τους αποτυγχάνει, η βία επιστρέφει σε αυτές τις ίδιες και για να ολοκληρωθεί ο κύκλος του αίματος, οδηγούνται στον θάνατο, βιολογικό και ψυχικό.
-Υπάρχουν σύγχρονες «Δούλες»;
-Πιστεύω ότι για τον Ζενέ, ο καθένας και η καθεμία ανήκει εν δυνάμει στο ανθρώπινο παράδειγμα των “Δούλων”. Η αισθητική απόλαυση και συγκίνηση που προσπαθούμε να δημιουργήσουμε με την παράσταση μας, ελπίζουμε ότι προσφέρει κι έναν παράξενα ραγισμένο καθρέφτη της ίδιας της ζωής μας, όπου μπορούμε να δούμε τον εαυτό μας “γυμνό” και να σκεφτούμε πάνω στον τρόπο που υπάρχουμε την κάθε μέρα μαζί και μέσα από τους άλλους ανθρώπους.
-Το θέατρο τα τελευταία χρόνια γνωρίζει μια άνθιση. Γιατί;
-Πιστεύω ότι οι άνθρωποι που πηγαίνουν στο θέατρο αναζητούν μαζί με την ψυχαγωγία και την έμπνευση, μαζί με τη συγκίνηση και μια αίσθηση ελπίδας, αναζητούν μια μορφή κοινότητας ή και την αίσθηση μιας ουσιαστικής συνάντησης, όπου ο χρόνος ανοίγει, υπερβαίνει τα όρια της καθημερινότητας και δίνει τόπο στο όνειρο και τη φαντασία. Αρκεί εμείς οι δημιουργοί να προσπαθούμε να είμαστε στο ύψος των περιστάσεων.
Συντελεστές
Μετάφραση: Δημήτρης Δημητριάδης, Σκηνοθεσία: Σάββας Στρούμπος, Παίζουν οι ηθοποιοί (με αλφαβητική σειρά): Έλλη Ιγγλίζ (Σολάνζ), Ντίνος Παπαγεωργίου (Κυρία), Μυρτώ Ροζάκη (Κλαιρ).
Χρήσιμα
Παραστάσεις: Παρασκευή 6 Νοεμβρίου στις 21:00, Σάββατο 7 & 14 Νοεμβρίου στις 21.00, Κυριακή 8 & 15 Νοεμβρίου στις 20.00.
Διάρκεια: 80'. Τιμές εισιτηρίων: 15€, 18€, 20€. Προπώληση more.com.
Πληροφορίες: Τηλ.: 2311-218224 |Κιν.:6942-429309.
