Δικαστήριο στη Χιλή διέταξε την αναβολή της κατασκευής χρυσωρυχείου μετά από αγωγή των κατοίκων της περιοχής Κοπιάπο
Του ΤΑΣΟΥ ΘΩΜΑ
Ψηλά στις Άνδεις, στα σύνορα Χιλής και Αργεντινής, μία καναδική εταιρεία σχεδιάζει να κατασκευάσει ένα από τα μεγαλύτερα ορυχεία χρυσού στον κόσμο. Το ορυχείο Πάσκουα Λάμα αναμένεται να παράγει 800.000 έως 850.000 ουγκιές χρυσού και 35 εκατομμύρια ουγκιές αργύρου στην πρώτη πλήρη πενταετία της παραγωγής. Όμως, η διόλου ευκαταφρόνητη Barrick Gold, με έδρα το Τορόντο, αναγκάστηκε χθες να αναβάλει την κατασκευή μετά την απόφαση χιλιανού δικαστηρίου να δεχτεί την αγωγή ιθαγενών κατοίκων της βόρειας πόλης Κοπιάπο, οι οποίοι κατήγγειλαν «περιβαλλοντικές παρατυπίες».
Η Barrick Gold όχι μόνο δεν είναι ευκαταφρόνητο μέγεθος. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη εταιρεία εξόρυξης χρυσού στον κόσμο με περισσότερες από 140 εκατομμύρια ουγκιές χρυσού στα αποθεματικά της και έσοδα που το 2011 ξεπέρασαν τα 14 δισ. δολάρια. Το 2009 όταν και ανακοινώθηκε πως ξεκινά η κατασκευή του ορυχείου στην Πάσκουα Λάμα, κάτοικοι της περιοχής και περιβαλλοντικές οργανώσεις αντέδρασαν. Χθες, ήταν η μέρα της πρώτης τους νίκης.
Τον Οκτώβριο μία μικρή κοινότητα ιθαγενών στη βόρεια Χιλή, οι ινδιάνοι Ντιαγκουίτα, κατέθεσαν αγωγή εναντίον της εταιρείας και της τοπικής Περιβαλλοντικής Επιτροπής Αξιολόγησης. Χρέωναν στην καναδική Barrick Gold πως το έργο «έχει προκαλέσει άμεση περιβαλλοντική καταστροφή στον ποταμό Εστρέτσο, απειλεί την ύδρευση και ρυπαίνει τους παγετώνες». Το δικαστήριο του Σαντιάγο δέχτηκε την αγωγή των κατοίκων και διέταξε να αναβληθεί η κατασκευή, ώστε να εξεταστούν τα περιβαλλοντικά θέματα που εγείρει το έργο.
Την είδηση της απόφασης του δικαστηρίου χαιρέτησε και η κυβέρνηση της Χιλής. Συγκεκριμένα, ο υπουργός Εσωτερικών της χώρας, Αντρές Τσάντγουικ, δήλωσε πως «δεν είμαστε καθόλου έκπληκτοι απ’ την απόφαση», για να συμπληρώσει πως «η εταιρεία οφείλει να επαγρυπνήσει για τις κατηγορίες που έχει ήδη εγείρει η περιβαλλοντική αρχή». Βεβαίως, αν δεν υπήρχε η αγωγή των κατοίκων, το έργο θα συνέχιζε, ό,τι κι αν δηλώνει ο υπουργός Εσωτερικών.
Η Barrick εξέδωσε χθες ανακοίνωση πως θα «συνεχίσει να εργάζεται για την αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών και άλλων ρυθμιστικών απαιτήσεων προς ικανοποίηση των αρχών της Χιλής». Παρότι όπως μεταδίδει το Ρόιτερς δεν έχει ακόμη ασκήσει έφεση εναντίον της απόφασης, θεωρείται σίγουρο πως θα κινηθεί νομικά και η υπόθεση, σύμφωνα με δικαστικές πηγές που επικαλείται το πρακτορείο, θα φτάσει στο Ανώτατο Δικαστήριο της Χιλής.
Παρότι πρόκειται για μία διαδικασία χρονοβόρα, η Barrick είχε ήδη αναβάλει για έξι μήνες την ημερομηνία έναρξης της παραγωγής του ορυχείου, μεταφέροντάς την στο δεύτερο μισό του 2014. Ο λόγος ήταν πως το κόστος της εξόρυξης είχε ανέλθει στα 8 δισ., ενώ αρχικά προέβλεπαν πως θα στοιχίσει 3.
Η εμπειρία της El Morro
Μία νίκη εναντίον των χρυσοθήρων δεν είναι καθόλου εύκολη υπόθεση. Αυτό αποδεικνύεται περίτρανα και στην περίπτωση της περιοχής Ατακάμα στη Χιλή, όπου μία άλλη καναδική εταιρεία, η Goldcorp, έχει βάλει στόχο τα περίπου 200 εκατομμύρια κιλά χαλκού και τις 210.000 ουγκιές χρυσού το χρόνο που αναμένεται να παράγει το ορυχείο El Morro.
Πριν από ένα χρόνο και συγκεκριμένα, στις 30 Απριλίου του 2012, το Ανώτατο Δικαστήριο της Χιλής ανέστειλε την άδεια της Goldcorp για το ορυχείο El Morro, ένα έργο 3,9 δισ. δολαρίων, μετά από αγωγή που κατέθεσαν εναντίον της εταιρείας τοπικές αγροτικές κοινότητες.
Η άδεια ανεστάλη, λοιπόν, με αιτιολογία πως η Περιβαλλοντική Αρχή δεν είχε συμβουλευτεί επαρκώς τις τοπικές κοινότητες που θα επηρεάζονταν απ’ το έργο. Όπως κατήγγειλαν οι ιθαγενείς Χουάσκο Αλτίνος, η εξόρυξη «θα βλάψει την κτηνοτροφία, την ύδρευση, ενώ παραβιάζει ιερά και προγονικά εδάφη». Όπως δήλωνε τότε, στο Ρόιτερς, ο Λούσιο Κουένκα, διοικητής της περιβαλλοντικής οργάνωσης OLCA, «Πρόκειται για μία απ’ τις πρώτες φορές που Ανώτατο Δικαστήριο απορρίπτει ένα τεράστιο μεταλλευτικό έργο και δημιουργεί ένα ισχυρό δεδικασμένο και μία νέα συνειδητότητα».
Η Goldcorp δεν αποθαρρύνθηκε. Ο επίσημος ιστότοπος της εταιρείας συνεχίζει να συγκαταλέγει στο ανοικτά έργα το El Morro, αναφέροντας πως «η εταιρεία συνεχίζει να εργάζεται με τις χιλιανές αρχές και τις τοπικές κοινότητες ώστε να διορθωθούν οι ελλείψεις». Τόσο σίγουρη είναι η εταιρεία για τη συνέχιση του έργου, που, κατά τη διάρκεια της περσινής χρονιάς κι ενόσω ίσχυε το πάγωμά του, διεκδίκησε σε άλλη δικαστική μάχη τα δικαιώματα της περιοχής, μετά από έφεση εναντίον της από την Barrick Gold! Η πρεμούρα της εταιρείας εξηγείται στον ιστότοπό της, καθώς στο ορυχείο El Morro μπορεί να παραχθεί περισσότερο από 3 φορές το χρυσό που παραγάγει σε μία χρονιά στα υπόλοιπα 16 ορυχεία της η Goldcorp.
Μετά από όλα αυτά θα έπρεπε να είναι φανερό πως όπου κι αν βρίσκονται αυτές οι πολυεθνικές εταιρείες, από ψηλά στις Άλπεις μέχρι τις Σκουριές, δρουν με τον ίδιο τρόπο. Οι αντιδράσεις των κατοίκων των περιοχών είναι επίσης ένα φαινόμενο χωρίς σύνορα. Από τους Κολομβιανούς στην πόλη Μπουκαραμάνγκα που διαδηλώνουν εναντίον της Eco Oro Minerals Corp και τους καθολικούς ιερείς από τη Ματαγκάλπα της Νικαράγουα που εξεγέρθηκαν εναντίον της B2Gold Corp, μέχρι τους κατοίκους της Χαλκιδικής που εδώ και παραπάνω από 15 χρόνια αρνούνται να υποχωρήσουν μπροστά στα μεγάλα συμφέροντα των εταιρειών, αρνούνται να αφήσουν την περιοχή τους να οδηγηθεί στο μαρασμό, αρνούνται να δεχτούν πως η Ελλάδα του μέλλοντος θα στηρίζεται στη μόλυνση, στην καταστροφή και τον οικονομικό εκβιασμό. Όσο κι αν γιγαντώνεται μιντιακά η «Ελληνικός Χρυσός», η αντίδραση παραμένει.
Γιατί πάντα απ’ τον Καναδά;
Έχετε αναρωτηθεί γιατί είναι πάντα καναδικές εταιρείες που από το Εκουαδόρ και το Περού μέχρι την Ελλάδα και τη Ρουμανία επενδύουν στην εξόρυξη χρυσού; Ο λόγος είναι η καναδική νομοθεσία. Όπως εξηγεί ο Ράμσεϊ Χαρτ, του Μεταλλευτικού Παρατηρητηρίου της Οττάβα, «στην Αμερική για παράδειγμα, αλλοδαποί πολίτες έχουν το δικαίωμα να κάνουν έφεση εναντίον αμερικανικών εταιρειών σε αμερικανικά δικαστήρια για παραβιάσεις που έχουν διαπράξει σε μία ξένη χώρα. Σε αντίθεση με αυτό το μοντέλο, δεν υπάρχει κανένας νομικός μηχανισμός ώστε να δικαστούν στον Καναδά, καναδικές εταιρείες για τις κοινωνικές και περιβαλλοντολογικές πρακτικές τους σε οποιοδήποτε άλλο μέρος του πλανήτη». Όπως καταλαβαίνετε, οι εταιρείες αυτές με τα ετήσια κέρδη τους δεν προβληματίζονται ιδιαίτερα για το κατά πόσο θα αλλάξει αυτή η νομοθεσία. Το καναδικό κοινοβούλιο πριν 3 χρόνια καταψήφισε νομοσχέδιο για να εφαρμοστούν τα διεθνή κριτήρια στις καναδικές εταιρείες πετρελαίου, φυσικού αερίου και χρυσού.
