Παραμονή της μεγάλης χριστιανικής γιορτής του Αγίου Ιακώβου, προστάτη της Γαλικίας, η «πόλη των προσκυνητών» δονήθηκε συθέμελα από τον εκτροχιασμό όλων των αμαξοστοιχιών του τρένου που ταξίδευε από Μαδρίτη προς την Ελ Φερόλ, στην ακτή του Ατλαντικού.. Ο πρωθυπουργός της χώρας, Μαριάνο Ραχόι, κήρυξε τριήμερο εθνικό πένθος για τον εκτροχιασμό τρένου που άφησε ελάχιστους εκ των 218 επιβαινόντων χωρίς βαρύ τραυματισμό. Οι διασώστες ανέσυραν 74 πτώματα από τα συντρίμμια των βαγονιών του τρένου, ενώ τέσσερις βαριά τραυματισμένοι κατέληξαν μετά την μεταφορά τους στο νοσοκομείο. Οι τραυματίες ξεπερνούν τους 140.
Εκπρόσωπος της δημόσιας εταιρείας σιδηροδρόμων Renfe δήλωσε πως «Διεξάγεται έρευνα και πρέπει να περιμένουμε» για να μάθουμε τα αίτια του δυστυχήματος. Ο Χούλιο Γκόμεθ-Πομάρ Ροντρίγκεθ, πρόεδρος της Renfe, στην οποία ανήκε το μοιραίο τρένο, διαβεβαίωσε ότι «δεν υπήρχε κανένα λειτουργικό πρόβλημα στην αμαξοστοιχία, η οποία είχε περάσει από τεχνικό έλεγχο μόλις χθες το πρωί».
Ωστόσο, παρότι τα αίτια του δυστυχήματος δεν έχουν εξακριβωθεί επισήμως ο ισπανικός τύπος κάνει εκτενείς αναφορές στην υπερβολική ταχύτητα που ανέπτυξε η αμαξοστοιχία σε ένα επικίνδυνο σημείο της διαδρομής, όπου το όριο ήταν 80 χλμ. την ώρα. Σύμφωνα με την εφημερίδα Ελ Παις, ένας εκ των οδηγών, ο οποίος δεν φέρει τραυματισμό, είπε ενόσω βρισκόταν ακόμη εγκλωβισμένος μέσα στο τρένο: «έτρεχα με 190 χλμ/ώρα. Ελπίζω πως κανένας δεν έχει πεθάνει, γιατί όλοι τους θα είναι βάρος στη συνείδησή μου». Δεν έχουν ακόμη απαγγελθεί κατηγορίες στον οδηγό, παρότι βρίσκεται υπό κράτηση. Του έχει ζητηθεί να κάνει επίσημη δήλωση πριν από τον δικαστή που ερευνά την υπόθεση.
Οι αυτόπτες μάρτυρες
«Ήμουν στο σπίτι μου και άκουσα κάτι πολύ δυνατό, σαν βροντή, είδα πολύ καπνό», αναφέρει η Μαρία Τερέζα Ράμος, μια 62χρονη που κατοικεί σε απόσταση μερικών μέτρων από το σημείο του δυστυχήματος. «Μας βρήκε συμφορά. Ο κόσμος ούρλιαζε. Όλοι έτρεξαν να πάνε κουβέρτες και πετσέτες για να βοηθήσουν τους τραυματίες. Ποτέ κανείς δεν είχε δει κάτι τέτοιο εδώ». «Άκουσα έναν πολύ δυνατό θόρυβο. Ήταν σαν να γινόταν σεισμός», είπε ο 39χρονος Φρανθίσκο Οτέρο που εκείνη τη στιγμή ήταν στο σπίτι των γονιών του, κοντά στις γραμμές. «Έφθασα στο σημείο ένα λεπτό αργότερα. Το πρώτο που είδα ήταν το πτώμα μιας γυναίκας. Αυτό με τάραξε φοβερά. Δεν είχα δει ποτέ πτώμα στη ζωή μου. Ωστόσο αυτό που με συγκλόνισε ήταν η απόλυτη σιωπή, υπήρχε επίσης λίγος καπνός και μια μικρή φωτιά. 'Ήταν σαν εφιάλτης. Γείτονες πλησίαζαν στο σημείο, προσπαθούσαν να βγάλουν ανθρώπους που είχαν μείνει εγκλωβισμένοι στα βαγόνια, με αξίνες, με σφυριά και τέλος το πέτυχαν με ένα χειροκίνητο πριόνι».
Ένα βαγόνι διαλύθηκε, ενώ άλλο τινάχτηκε στον αέρα και έπεσε σε ύψωμα πάνω από τις ράγες. Καπνός και φλόγες έβγαιναν από την αμαξοστοιχία, ενώ πολλά πτώματα κείτονταν στις γραμμές. Τα ασθενοφόρα έδιναν μάχη με το χρόνο, για να μεταφερθούν το ταχύτερο δυνατό οι τραυματίες στα πλησιέστερα νοσοκομεία. Στις σιδηροδρομικές γραμμές οι διασώστες, κρατώντας αξίνες, προσπαθούσαν να ανοίξουν πέρασμα μέσα από τη μάζα των λαμαρινών. «Έρχομαι από την κόλαση» δήλωσε ένας από τους πυροσβέστες που έσπευσαν πρώτοι στον τόπο της τραγωδίας. «Είναι το μεγαλύτερο πένθος στην ιστορία» της Γαλικίας, δήλωσε ο κυβερνήτης της περιφέρειας, Αλμπέρτο Νούνιεθ Φεϊχόο. Κτήριο του δήμου τέθηκε στη διάθεση των οικογενειών, για παροχή ψυχολογικής υποστήριξης και πληροφοριών. Οι τοπικές αρχές απηύθυναν επείγουσα έκκληση για αίμα. Το κέντρο υποστήριξης των οικογενειών γέμισε από την πρώτη στιγμή. Κόσμος έφθανε συνεχώς. Όπως έγινε γνωστό ακυρώθηκαν όλες οι προγραμματισμένες εκδηλώσεις στην περιοχή.
Τριήμερο πένθος
Ο πρωθυπουργός Μαριάνο Ραχόι, ο οποίος έχει γεννηθεί στο Σαντιάγο ντε Κομποστέλα, μετέβη στο σημείο της τραγωδίας, όπου συνομίλησε με τα μέλη των σωστικών συνεργείων τα οποία συνεχίζουν την έρευνα και την απομάκρυνση των συντριμμιών. «Σήμερα είναι μια πολύ δύσκολη μέρα. Σήμερα ζήσαμε ένα τρομερό, δραματικό δυστύχημα, που φοβάμαι ότι θα μας συνοδεύει για πολύ καιρό...» δήλωσε ο Ραχόι, κηρύσσοντας τριήμερο εθνικό πένθος.
Η σιδηροδρομική αυτή καταστροφή είναι από τις μεγαλύτερες που έχει γνωρίσει η Ισπανία. Το 1972, σκοτώθηκαν 77 άνθρωποι μετά από εκτροχιασμό τρένου που εκτελούσε το δρομολόγιο Κάδιξ - Σεβίλλη, στην Ανδαλουσία, ενώ το 1944 είχαν σκοτωθεί μετά από τρομακτική σύγκρουση τριών τρένων σε τούνελ την περιφέρεια Λεόν, 78 άτομα, σύμφωνα με τον επίσημο απολογισμό. Εκτιμάται ωστόσο ότι ο πραγματικός αριθμός των θυμάτων ήταν πολύ μεγαλύτερος (200-250 νεκροί), αλλά λόγω της λογοκρισίας, ο τελικός απολογισμός δεν έγινε ποτέ γνωστός.
Η Ισπανία διαθέτει πολύ ανεπτυγμένο δίκτυο σιδηροδρόμων με γραμμές μήκους 3.100 χιλιομέτρων και έχει το δεύτερο μεγαλύτερο δίκτυο υψηλής ταχύτητας στον κόσμο, μετά την Κίνα.
Το cut and paste του Μαριάνο Ραχόι
Ο Μαριάνο Ραχόι δεν φέρει στην πλάτη του μονάχα την καλπάζουσα ανεργία της Ισπανίας ή την συνεχόμενη ύφεση που πλήττει τη χώρα. Ο πρωθυπουργός είναι η πέτρα του σκανδάλου των μιζών που έπαιρνε το Λαϊκό Κόμμα τα τελευταία 20 χρόνια, από τις ίδιες κατασκευαστικές που έχτιζαν, μεταφορικά και κυριολεκτικά, την ισπανική στεγαστική φούσκα. Κοινώς, το μόνο που δεν χρειαζόταν είναι μία απίστευτη γκάφα, την ώρα της τραγωδίας. Κι όμως. Σε μήνυμα που εξέδωσε τη νύχτα της Τετάρτης αναφέρει πως είναι «συντετριμμένος από την είδηση του εκτροχιασμού τρένου στα προάστια του Σαντιάγο ντε Κομποστέλα», και στην τέταρτη παράγραφο καταλήγει με τη δέσμευση πως θα διερευνηθούν τα «αίτια αυτού του τραγικού δυστυχήματος». Στα ψιλά θα είχε περάσει η ανακοίνωση – την ώρα μάλιστα που οι διασώστες μάχονταν για να σώσουν το δυνατόν περισσότερους επιβάτες – όμως, η πέμπτη παράγραφος αναφέρει «Επιθυμώ να σας μεταφέρω τα θερμότατα συλλυπητήριά μου τόσο για την απώλεια ανθρώπινων ζωών όσο και για τις υλικές ζημιές που προκάλεσε ο σεισμός ο οποίος σημειώθηκε σήμερα το πρωί στην Γκανζού», η οποία προφανώς έγινε προερχόταν από το μήνυμα του πρωθυπουργού για τον πολύνεκρο σεισμό στην Κίνα. Είναι βέβαιο πως το λάθος έγινε από κάποιον αξιωματούχο που εργάζεται για τον Ισπανό πρωθυπουργό, όμως, ήταν ένας ακόμη λόγος για να εξοργιστούν περαιτέρω οι Ισπανοί με τον Ραχόι, ο οποίος την επόμενη Τετάρτη θα απαντήσει ερωτήσεις στο Κοινοβούλιο για την υπόθεση των μιζών.
