">
Του ΤΑΣΟΥ ΘΩΜΑ
Τα αμερικανικά αεροπλανοφόρα στις συριακές ακτές έκαναν την, κάθε άλλο παρά ενιαία, συριακή αντιπολίτευση να πιστέψει πως έμεναν μέρες μέχρι την οριστική απόφαση του Λευκού Οίκου για επέμβαση εναντίον του Μπασάρ αλ Άσαντ. Ξάφνου, μία αποστροφή του λόγου του Τζον Κέρι οδήγησε στη ρωσική πρωτοβουλία για καταστροφή του χημικού οπλοστασίου του Άσαντ, έβγαλε από τη δύσκολη θέση τις ΗΠΑ και σίγησε τα τύμπανα του πολέμου. Την ώρα όμως που στη Νέα Υόρκη, ΗΠΑ και Ρωσία κατέληγαν σε ένα κοινής αποδοχής ψήφισμα του ΟΗΕ, οι ισλαμιστές εξτρεμιστές – κομμάτι της συριακής «αντιπολίτευσης» - έρχονταν σε οριστική ρήξη με την αναγνωρισμένη από τη Δύση Συριακή Εθνική Συμμαχία (SNC) και ένα νέο μέτωπο ερχόταν στο προσκήνιο.
Οι εντάσεις στο Χαλέπι, την πόλη που έχει ντε φάκτο περάσει στα χέρια των αντικαθεστωτικών, αυξάνονταν εδώ και μήνες. Σε κομμάτια της πόλης, οι τζιχαντιστές εφαρμόζουν εδώ και καιρό αυστηρά τον ισλαμικό νόμο, προχωρώντας σε εκτελέσεις των «άπιστων» ακόμη κι αν αυτοί ανήκουν στους αντικαθεστωτικούς. Κι αν αυτά είναι γνωστά, αυτό που πέρασε στα ψιλά της διεθνούς ειδησεογραφίας ήταν η ανοιχτή διακήρυξη πολέμου. Στα μέσα Σεπτεμβρίου, η συνδεδεμένη με την αλ Κάιντα ομάδα, «Ισλαμικό κράτος του Ιράν και της Ανατολής» (ISIS), ανακοίνωνε την έναρξη ένοπλων ενεργειών εναντίον των πρώην συμμάχων αντικαθεστωτικών, τον Ελεύθερο Συριακό Στρατό (FSA), τον οποίο στηρίζουν εμπράκτως οι ΗΠΑ.
Μετά από ένα σωρό ανεπιβεβαίωτων καταγγελιών απαγωγών και δολοφονιών, στις 18 Σεπτεμβρίου, η ISIS κέρδιζε τις δυνάμεις του FSA, καταλαμβάνοντας την πόλη Αζάζ. Για πρώτη φορά, ο FSA ήταν αναγκασμένος να καταδικάσει τις πράξεις των τζιχαντιστών.
Μετά από μία εβδομάδα, 13 ομάδες ανταρτών ανακοίνωναν πως η Συριακή Εθνική Συμμαχία «δεν τους εκπροσωπεί» και πως σκοπεύουν να ενώσουν τις δυνάμεις τους εφαρμόζοντας την Σαρία. Η υπογραφή της ανακοίνωσης ερχόταν από ομάδες με ισχυρούς δεσμούς με την αλ Κάιντα, όπως την αλ Νούσρα, αλλά και πιο μετριοπαθείς ισλαμιστές, όπως την Ισλαμική ταξιαρχία. «Δεν αναγνωρίζουμε καμία ομάδα που έχει δημιουργηθεί στο εξωτερικό, δίχως να έχει επιστρέψει στη χώρα», αναφέρετε στην ανακοίνωση για την Συριακή Εθνική Συμμαχία, η οποία σχηματίστηκε και παραμένει στη γειτονική Τουρκία, για να αναγνωριστεί αργότερα από τη Δύση.
Γιατί τώρα;
Τόσο η αλ Νούσρα, όσο και η ISIS θέτουν ως στόχο την πτώση του Μπασάρ αλ Άσαντ, με απώτερο σκοπό να εγκαθιδρύσουν Ισλαμικό Κράτος. Μάλιστα, αυτές οι άρρηκτα συνδεδεμένες με την αλ Κάιντα ομάδες είχαν σχηματιστεί πριν την Συριακή Εθνική Συμμαχία, η οποία και ήταν η δυτική απάντηση, ώστε να υπάρχει έστω και για τα μάτια του κόσμου μία μετριοπαθής δύναμη, την οποία και θα μπορούν να εξοπλίσουν. Έτσι, η συμμαχία κατά του Άσαντ εκτείνονταν από την αλ Νούσρα μέχρι τον Ελεύθερο Συριακό Στρατό. Ο λόγος που οι διαφορές ήρθαν τώρα στην επιφάνεια, μήνες μετά που αφέθηκαν να ανδρωθούν και να θεριέψουν οι τζιχαντιστές, είναι βεβαίως τα γεγονότα του τελευταίου μήνα. Η απόφαση του Λευκού Οίκου να μην επιτεθεί στον Άσαντ και να προχωρήσει σε συμφωνία με τους Ρώσους, οδήγησε σε όξυνση της κατάστασης επί του εδάφους. Για να το πούμε απλά, ο ενωτικός στόχος της εκδίωξης του Άσαντ απομακρύνθηκε κι έτσι αναδύθηκαν οι διαφορές εντός των αντικαθεστωτικών.
Μία συμφωνία δίχως αύριο
Εκτός θέματος τίθενται με αυτές τις εξελίξεις η απόφαση για κοινό ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Από τη μία πλευρά, ο εμφύλιος των αντικαθεστωτικών δυνάμεων επιβεβαιώνει τους ανείπωτους φόβους του Μπάρακ Ομπάμα, λόγους για τους οποίους ήθελε να αποφύγει όπως ο διάολος το λιβάνι την επέμβαση στη Συρία. Γνώριζε τόσο την ανομοιογένεια των αντικαθεστωτικών, όσο και το γεγονός πως στη Συρία κατά τους πρώτους «αφελείς» μήνες της «Αραβικής Άνοιξης» στη χώρα εισέρρεαν τζιχαντιστές. Βεβαίως, αυτό δεν τον εμπόδισε από το να εγκρίνει τον εξοπλισμό που ναι μεν προσέφεραν άλλες χώρες, αλλά είναι αδιανόητο αυτές να δρούσαν δίχως τουλάχιστον την έγκριση – αν όχι τη βοήθεια – των ΗΠΑ.
Από την άλλη, όμως, ακυρώνει επί του εδάφους τα σχέδια περί καταστροφή του χημικού οπλοστασίου του Άσαντ, ακόμη και σε ένα χρόνο, όπως συμφωνήθηκε. Ο λόγος είναι πολύ απλός. Η οποιαδήποτε προσπάθεια για καταστροφή του οπλοστασίου θα χρειαζόταν μία μορφή παύσης των εχθροπραξιών, σε συγκεκριμένα μέρη της χώρας τουλάχιστον. Αυτό ίσως και να μπορούσε να γίνει αποδεκτό από την Συριακή Εθνική Συμμαχία, όμως, πλέον είναι αδύνατον να φανταστεί κανείς τους τζιχαντιστές να δέχονται κάτι τέτοιο που προσφέρει νομιμοποίηση και στους δύο διακηρυγμένους εχθρούς τους: τόσο τον Άσαντ, όσο και τους δυτικόφιλους της Εθνικής Συμμαχίας!
