">
Συνέντευξη στον ΓΙΩΡΓΟ ΡΑΚΚΑ
Προσωπική ήττα του Ντόναλντ Τραμπ, αλλά και αποδοκιμασία του πολιτικού κινήματος που προσωποποιεί, διαβάζει στο αποτέλεσμα των αμερικανικών ενδιάμεσων εκλογών ο Κώστας Υφαντής. Ο καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο Πάντειο Πανεπιστήμιο εκτιμά, ωστόσο, ότι η αλλαγή των συσχετισμών στο Κογκρέσο δεν αίρει την αβεβαιότητα για τις επόμενες κινήσεις του Αμερικανού προέδρου, ιδίως στην εξωτερική πολιτική.
Μιλώντας στον «Ελληνικό Βορρά», εξετάζει τα ενδεχόμενα νέων αμερικανικών παρεμβάσεων, τις σχέσεις Ουάσιγκτον - Ισραήλ και τα περιθώρια της Ελλάδας στο νέο πολιτικό περιβάλλον. Χαρακτηρίζει τα αποτελέσματα «μάλλον ευνοϊκά» για τα ελληνικά συμφέροντα, προειδοποιεί όμως για τον κίνδυνο καταναγκαστικών παρεμβάσεων σε περίπτωση ελληνοτουρκικής κρίσης. Για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου - Ισραήλ περιγράφει μια δύσκολη ισορροπία: να προχωρήσει το έργο χωρίς να ανοίξει χαραμάδα νομιμοποίησης των τουρκικών θέσεων.
Το μήνυμα της κάλπης
Πώς ερμηνεύετε το αποτέλεσμα των ενδιάμεσων εκλογών και ποιες θεωρείτε τις βασικές αιτίες μιας τόσο συντριπτικής ήττας του Τραμπ;
«Από τη διεκδίκηση της προεδρίας το 2016 και την πρώτη του θητεία, ο Τραμπ έφερε στην αμερικανική πολιτική ζωή ένα βίαιο, επιθετικό και, κατά την άποψή μου, εν πολλοίς τοξικό λαϊκιστικό ‘’κίνημα’’. Δεν το εξέφρασε απλώς, το προσωποποίησε κιόλας. Το MAGA είναι ο Ντόναλντ Τραμπ. Δεν ξέρω αν θα συνεχίσει να υπάρχει με τον ίδιο τρόπο αφότου εκείνος αποχωρήσει από την προεδρία ή ακόμη και από τη ζωή.
Το κίνημα αυτό έχει ξεκάθαρα αντιδημοκρατικά χαρακτηριστικά. Ξεφεύγει από τα ανάλογα λαϊκιστικά, ακροδεξιά κινήματα της Ευρώπης, που εστιάζουν στο μεταναστευτικό και ανασταίνουν έναν παλιό, ανώριμο εθνικισμό. Στις ΗΠΑ έχουμε ένα κίνημα που αποπειράθηκε να εξουδετερώσει όλους τους θεσμούς της αμερικανικής δημοκρατίας και ακόμη προσπαθεί, μέσα από μια λογική αδιαμεσολάβητης επικοινωνίας με τον πολίτη, μέσω του Truth Social ή παλαιότερα του Χ.
Αυτό νομίζω ότι ηττήθηκε στις ενδιάμεσες εκλογές. Ηττήθηκε ο εκφραστής αυτού του κινήματος. Ό,τι κι αν λέει, είναι προσωπική του ήττα. Οι εκλογές είχαν δημοψηφισματικό χαρακτήρα: αφορούσαν τον ίδιο και αυτό που εκφράζει. Το αν η ήττα είναι συγκυριακή παραμένει ανοιχτό.
Δε συνεπάγεται, βεβαίως, την εξαφάνιση του ρεύματος. Οι συγκεκριμένες κοινωνικές δυνάμεις και αντιλήψεις υπάρχουν στην αμερικανική κοινωνία και δεν νομίζω ότι θα φύγουν. Μπορεί να μην εκφραστούν με τον ίδιο τρόπο μετά τον Τραμπ, αλλά θα βρίσκονται εκεί».
Θα είναι λειτουργική η διακυβέρνηση με τους νέους συσχετισμούς στο Κογκρέσο;
«Έχουμε ξαναζήσει αυτό που οι Αμερικανοί αποκαλούν ‘’divided government’’: διαιρεμένη διακυβέρνηση, όπου ένα κόμμα ελέγχει μόνον έναν από τους δύο πόλους εξουσίας, στην προκειμένη περίπτωση τον Λευκό Οίκο.
Το ποιοτικά διαφορετικό στοιχείο είναι η προσωπικότητα του προέδρου και το πώς αντιλαμβάνεται τον ρόλο του. Δεν μπορεί κανείς να είναι σίγουρος ότι ο Τραμπ θα σεβαστεί όχι τόσο το αποτέλεσμα καθαυτό όσο την αποδοκιμασία που εισέπραξε.
Παραμένει ανοιχτό αν θα κινηθεί θεσμικά και θα παραδεχθεί ότι οι εξουσίες του οριοθετούνται πλέον από μια άλλη πλειοψηφία στο Κογκρέσο. Δεν είμαι καθόλου βέβαιος ότι θα συνεργαστεί, παρά την πρώτη του αντίδραση».
Περιμένετε να στραφεί περισσότερο στην εξωτερική πολιτική; Και προς ποια κατεύθυνση;
«Όταν ένας πρόεδρος χάνει τον έλεγχο του Κογκρέσου, συνήθως στρέφεται περισσότερο στην εξωτερική πολιτική, όπου οι εξουσίες του παραμένουν λίγο πολύ αλώβητες. Έχει σε μεγάλο βαθμό τη δυνατότητα να τη διαμορφώνει σύμφωνα με το δόγμα που έχει διατυπώσει.
Στο παρελθόν αυτό λειτούργησε και θετικά. Όταν οι Δημοκρατικοί έχασαν το Κογκρέσο, ο Μπιλ Κλίντον έριξε την ενέργειά του στην απόπειρα διευθέτησης του Παλαιστινιακού και φτάσαμε στις συμφωνίες του Όσλο ΙΙ. Εκφράστηκε η ανάγκη να αφήσει εκείνη η προεδρία μια θετική κληρονομιά, ένα «legacy».
Δεν είμαι σίγουρος ότι τώρα θα λειτουργήσουν έτσι τα πράγματα. Δεν αποκλείεται μια αμερικανική στρατιωτική ή άλλου τύπου επέμβαση στην Κούβα, με στόχο την αλλαγή του καθεστώτος. Ο ίδιος έχει αφήσει να εννοηθεί κάτι τέτοιο. Δεν είναι σενάριο έξω από την πραγματικότητα του Ντόναλντ Τραμπ.
Μπορεί επίσης να δούμε σφοδρότερη εμπλοκή στο Ιράν, αν και αυτό δεν το θεωρώ πολύ πιθανό. Δεν αποκλείονται χειρουργικά χτυπήματα, αλλά νομίζω ότι δεν επιθυμεί μακροπρόθεσμη στρατιωτική εμπλοκή.
Η αβεβαιότητα παραμένει. Το Κογκρέσο έχει σε αυτή τη φάση περιορισμένες δυνατότητες να ελέγξει την εξωτερική πολιτική του προέδρου. Μακροπρόθεσμα θα μπορούσε, ίσως, να μπλοκάρει χρηματοδοτήσεις. Όμως η παρεμπόδιση χρηματοδότησης του υπουργείου Άμυνας, της ίδιας της άμυνας των ΗΠΑ, είναι πολύ δύσκολη. Στην Αμερική αυτό είναι ταμπού. Τίποτε, πάντως, δεν αποκλείεται».
Η σχέση με το Ισραήλ
Το αποτέλεσμα και οι αιτίες που το διαμόρφωσαν μπορούν να φέρουν αλλαγές στις σχέσεις ΗΠΑ - Ισραήλ;
«Μπορεί ο Τραμπ να έχει ήδη στοχοποιήσει τον ισραηλινό πρωθυπουργό για το αδιέξοδο στο Ιράν. Ως προς αυτό, όμως, δεν έχει παρά να κοιτάξει τον εαυτό του στον καθρέφτη. Ο Αμερικανός πρόεδρος δεν ‘’παρασύρεται’’ από άλλους ηγέτες σε πολεμικές περιπέτειες.
Πέρα από τις δικές του ευθύνες, υπάρχει μια κοινωνική μεταστροφή ως προς τη συμμαχία ΗΠΑ - Ισραήλ, η οποία εκφράζεται στη δημόσια σφαίρα και αποτυπώθηκε στο εκλογικό αποτέλεσμα. Η συμμαχία δεν είναι πλέον υπεράνω κριτικής για τον μέσο Αμερικανό πολίτη. Μεταξύ των ελίτ ήταν πάντοτε αντικείμενο συζήτησης, αλλά η κριτική εκφραζόταν μόνο περιστασιακά. Τώρα τα πράγματα φαίνεται πως αλλάζουν.
Από τη διαμόρφωση, όμως, μιας ενδεχομένως λιγότερο ευνοϊκής κοινωνικής πρόσληψης του Ισραήλ μέχρι την αλλαγή της αμερικανικής πολιτικής και την εγκατάλειψή του υπάρχει μεγάλη απόσταση. Το δεύτερο το θεωρώ ελάχιστα πιθανό, γιατί είναι και ζήτημα αμερικανικών στρατηγικών συμφερόντων.
Είναι εξαιρετικά δύσκολο για οποιαδήποτε αμερικανική ηγεσία να πάρει το ρίσκο να εγκαταλείψει το Ισραήλ και εκείνο, ως συνέπεια αυτής της κίνησης, να υποστεί ακόμη μία μεγάλη επίθεση, όπως στο παρελθόν».
Τα ελληνικά συμφέροντα
Ευνοεί το αποτέλεσμα την Ελλάδα; Πώς πρέπει να κινηθεί η Αθήνα μέσα στην αβεβαιότητα που περιγράφετε;
Η Ελλάδα, παραδοσιακά, από τη δεκαετία του 1970, προσπαθεί να επηρεάσει την αμερικανική πολιτική μέσω του Κογκρέσου. Ποτέ δεν είχαμε τις προσβάσεις στον Λευκό Οίκο ή τη σχέση με τους Αμερικανούς προέδρους που απολαμβάνουν άλλες μεγάλες χώρες και ηγεσίες. Έτσι, το ελληνοαμερικανικό λόμπι και οι ομάδες πίεσης της Ομογένειας επικεντρώθηκαν στο Κογκρέσο.
Σε αυτό το πλαίσιο, τα αποτελέσματα είναι μάλλον ευνοϊκά για εμάς, παρά το γεγονός ότι οι περισσότεροι βουλευτές της Ομογένειας προέρχονταν από το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα. Αυτό δεν επηρεάζει τη δυνατότητα μιας σχετικής παρέμβασης. Και δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ήταν το Κογκρέσο που επέβαλε κυρώσεις στην Τουρκία.
Κατά τα άλλα, δεν μπορεί κανείς να προβλέψει κάποια αλλαγή στο τρίγωνο Αθήνας – Ουάσιγκτον - Άγκυρας. Καλό θα ήταν, κατά την άποψή μου, να μη βρεθούμε για τα επόμενα δύο χρόνια στο ραντάρ του Αμερικανού προέδρου μέσω μιας ελληνοτουρκικής κρίσης.
Υπάρχει εδώ και κάτι που μπορεί να ακούγεται γραφικό: η εσωτερική του ανάγκη να πάρει ένα βραβείο Νόμπελ. Επειδή, ταυτόχρονα, δεν ασχολείται να καταλάβει ποιος έχει δίκιο, το πιθανότερο είναι να δούμε παρεμβάσεις καταναγκαστικού χαρακτήρα και προς τις δύο πλευρές».
Πώς βλέπετε να εξελίσσεται η εκκρεμότητα με την πόντιση του καλωδίου για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου - Ισραήλ;
«Η Τουρκία δεν θέλει κρίση, αυτό είναι σαφές. Θέλει μια διαμεσολάβηση που θα επιτρέψει στον Ερντογάν να ισχυριστεί στο εσωτερικό ότι δεν αγνοήθηκε.
Κι εμείς δε θέλουμε κρίση τώρα, χωρίς όμως να υπάρξει η παραμικρή χαραμάδα νομιμοποίησης των τουρκικών θέσεων. Είναι μια δύσκολη άσκηση ισορροπίας και, απ’ ό,τι καταλαβαίνω, την έχουν αναλάβει οι Γάλλοι. Αυτό είναι το ένα δεδομένο.
Το άλλο είναι ότι, πέρα από την Τουρκία, υπάρχει μια σειρά δυνάμεων, εντός και εκτός της περιοχής, που θέλουν πάρα πολύ το συγκεκριμένο έργο και αντίστοιχες πρωτοβουλίες. Δεν μιλάω μόνο για την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά και για το Ισραήλ, τις ΗΠΑ και σχεδόν όλες τις υπόλοιπες χώρες της περιοχής».
- Θεσσαλονίκη: Στη φυλακή και τρίτος κατηγορούμενος για το κύκλωμα αχυρανθρώπων – Στρατολογούσε ανθρώπους
- Έρχονται αλλαγές στα μόρια μαθητών για τις Πανελλαδικές - Μετά τον σάλο για Τσαβδαρίδη
- Θεσσαλονίκη: Το δώρο του ΠΑΟΚ που έκανε την 13χρονη Θεοδώρα να χαμογελάσει - Η συγκινητική ιστορία της (ΦΩΤΟ + VIDEO)
