">
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΒΟΡΡΑΣ
Του ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΜΠΟΖΙΝΗ*
Η διεθνής ασφάλεια δεν απειλείται πλέον αποκλειστικά από στρατιωτικές συγκρούσεις. Νέες μορφές επιθέσεων, όπως οι κυβερνοεπιθέσεις σε κρίσιμες κρατικές υποδομές, αλλάζουν την οπτική ανάλυσης της διεθνούς ασφάλειας. Ένα νέο πεδίο δυνητικής υβριδικής αντιπαράθεσης αναδεικνύεται στην καθημερινότητα των Ευρωπαίων πολιτών, έχοντας πλέον ως στόχο τα σούπερ μάρκετ, τις αλυσίδες διανομής τροφίμων και τις κρίσιμες υποδομές επισιτιστικής ασφάλειας.
Αποτελούν όλα αυτά σύγχρονες εφαρμογές του κυβερνοφυσικού υβριδικού πολέμου, όπου στόχος των κυβερνοεπιθέσεων δεν είναι μόνο η κλοπή προσωπικών δεδομένων και η απαίτηση λύτρων, αλλά και η φυσική καταστροφή προϊόντων, με σκοπό την αύξηση των τιμών, παράλληλα με την ενίσχυση της ανασφάλειας και τη μεγιστοποίηση του πολιτικού κόστους.
Τα σούπερ μάρκετ αποτελούν στρατηγικούς κόμβους της σύγχρονης οικονομίας, καθώς συνδέουν την παραγωγή, τις μεταφορές, την ενέργεια, τα ψηφιακά συστήματα πληρωμών και την καθημερινή κατανάλωση. Επομένως, μια συντονισμένη ψηφιακή επίθεση εναντίον τους μπορεί να προκαλέσει επιπτώσεις πολύ μεγαλύτερες από την άμεση οικονομική ζημία.
Πέρα από τη δολιοφθορά
Η υβριδική απειλή δεν περιορίζεται στη φυσική δολιοφθορά. Μπορεί να περιλαμβάνει κυβερνοεπιθέσεις σε συστήματα διαχείρισης αποθεμάτων, ενεργειακές δομές και συγκοινωνιακές υποδομές —οδικές, θαλάσσιες, αεροπορικές και σιδηροδρομικές—, διακοπές ηλεκτρονικών τραπεζικών συναλλαγών, παραβιάσεις εφοδιαστικών δικτύων, παραπληροφόρηση για την ασφάλεια των τροφίμων και οργανωμένες επιχειρήσεις πρόκλησης κοινωνικού πανικού.
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η δυνατότητα συνδυασμού φυσικών και ψηφιακών επιθέσεων. Μια κυβερνοεπίθεση σε μεγάλο δίκτυο λιανεμπορίου, συνοδευόμενη από ψευδείς πληροφορίες περί ελλείψεων βασικών αγαθών, εν μέσω ενός παγκόσμιου πληθωριστικού πολέμου και στην αρχή ενός δύσκολου ενεργειακού χειμώνα λόγω των δύο περιφερειακών πολέμων, θα μπορούσε να προκαλέσει μαζικές αγορές πανικού, διαταραχές στην αγορά και σημαντική απώλεια εμπιστοσύνης στους κρατικούς θεσμούς.
Εργαλεία αποσταθεροποίησης
Σε γεωπολιτικό επίπεδο, τέτοιες κυβερνοεπιχειρήσεις μπορούν να αξιοποιηθούν από κρατικούς ή μη κρατικούς δρώντες ως εργαλεία αποσταθεροποίησης, χωρίς την ανάγκη συμβατικής στρατιωτικής σύγκρουσης. Η δυσκολία απόδοσης ευθύνης, χαρακτηριστικό των υβριδικών απειλών, περιπλέκει περαιτέρω τη διεθνή αντίδραση.
Οι πιθανές συνέπειες για την Ευρωπαϊκή Ένωση είναι πολλαπλές: οικονομικές απώλειες, πληθωριστικές πιέσεις, διατάραξη της εφοδιαστικής αλυσίδας, κοινωνική ανασφάλεια και ενίσχυση της πολιτικής πόλωσης, ειδικά σε μια Ευρώπη όπου, σε ισχυρά κράτη —Γαλλία, Πολωνία, Ελλάδα, Ισπανία, Γερμανία, Ιταλία, Φινλανδία κ.λπ.—, θα γίνουν εθνικές εκλογές εντός του 2027 για ανώτατα κυβερνητικά αξιώματα και θέσεις.
Σε ακραία σενάρια, επαναλαμβανόμενες επιθέσεις θα μπορούσαν να υπονομεύσουν την εμπιστοσύνη των πολιτών στην ικανότητα των κυβερνήσεων να διασφαλίζουν την πρόσβαση σε βασικά αγαθά. Θα αύξαναν έτσι τη δυσπιστία απέναντι στις κυβερνήσεις και στα υπάρχοντα κόμματα ως προς το κατά πόσο μπορούν να προστατεύσουν τους πολίτες από νέες απειλές και παγκόσμιους κινδύνους.
Η ευρωπαϊκή απάντηση
Η ευρωπαϊκή απάντηση οφείλει να στηριχθεί στην ενίσχυση της κυβερνοανθεκτικότητας, στην προετοιμασία διαχείρισης κρίσεων, στη συνεχή ενημέρωση των πολιτών για την προστασία των κρίσιμων εφοδιαστικών δικτύων, στη συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα και στην αποτελεσματική αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης. Η εφαρμογή του ευρωπαϊκού πλαισίου NIS2 και η ενίσχυση της επιχειρησιακής ετοιμότητας αποτελούν σημαντικές προϋποθέσεις.
Το κρίσιμο συμπέρασμα είναι ότι η επισιτιστική ασφάλεια αποτελεί πλέον αναπόσπαστο τμήμα της εθνικής αλλά και της διεθνούς ασφάλειας.
Η προστασία της καθημερινότητας των πολιτών δεν είναι απλώς οικονομική ή κοινωνική πολιτική. Είναι ζήτημα στρατηγικής ασφάλειας.
*Ο Δρ. Αθανάσιος Μποζίνης είναι Διεθνολόγος – Οικονομολόγος και Επίκουρος Καθηγητής Ψηφιακών Διεθνών Σχέσεων – Κυβερνοστρατηγικής στο τμήμα Διεθνών και Ευρωπαικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας. Το ερευνητικό και διδακτικό του έργο επικεντρώνεται στις επιπτώσεις των αναδυόμενων και στρατηγικών τεχνολογιών στις Διεθνείς Σχέσεις, την Κυβερνοπολιτική, την Ψηφιακή Διακυβέρνηση, την Τεχνητή Νοημοσύνη, τις Υβριδικές Απειλές, την Κυβερνοασφάλεια. Συμμετέχει ως μέλος του Επιστημονικού Συμβουλίου Ανάλυσης Υβριδικών Απειλών της Εθνικής Αρχής Κυβερνοασφάλειας (Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης), ενώ είναι επίσης Ειδικός Επιστήμονας και μέλος της Τεχνικής Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων Στρατηγικών και Αναδυόμενων Τεχνολογιών και Ερευνητικών Υποδομών του Εθνικού Συμβουλίου Έρευνας, Τεχνολογίας και Καινοτομίας (ΕΣΕΤΕΚ) του Υπουργείου Ανάπτυξης.
- Θεσσαλονίκη: Στη φυλακή και τρίτος κατηγορούμενος για το κύκλωμα αχυρανθρώπων – Στρατολογούσε ανθρώπους
- Έρχονται αλλαγές στα μόρια μαθητών για τις Πανελλαδικές - Μετά τον σάλο για Τσαβδαρίδη
- Θεσσαλονίκη: Το δώρο του ΠΑΟΚ που έκανε την 13χρονη Θεοδώρα να χαμογελάσει - Η συγκινητική ιστορία της (ΦΩΤΟ + VIDEO)
