Τέλος εποχής για ιστορικό καφενείο - Κατέβασε ρολά μετά από 111 χρόνια

Με ένα μεγάλο αποχαιρετιστήριο γλέντι, γεμάτο κόσμο, μουσική και συγκίνηση, έπεσε το βράδυ του Σαββάτου η αυλαία για τη «Μουριά», ένα από τα ιστορικότερα καφενεία της Αθήνας. Το εμβληματικό στέκι στη συμβολή των οδών Καλλιδρομίου και Χαριλάου Τρικούπη, στα Εξάρχεια, έκλεισε έπειτα από 111 χρόνια λειτουργίας, παρά τις προσπάθειες κατοίκων και θαμώνων να αποτρέψουν το τέλος του.

Από το απόγευμα του Σαββάτου, δεκάδες άνθρωποι συγκεντρώθηκαν μέσα και έξω από το καφενείο για να το αποχαιρετήσουν. Παλιοί θαμώνες, κάτοικοι της περιοχής και άνθρωποι που είχαν συνδέσει την καθημερινότητά τους με τη «Μουριά» τραγούδησαν, συζήτησαν και θυμήθηκαν στιγμές από τα χρόνια που πέρασαν, σε μια τελευταία συνάντηση πριν από το οριστικό κλείσιμο.

Το τέλος της «Μουριάς» απασχόλησε και τον βρετανικό Guardian, που αφιέρωσε εκτενές δημοσίευμα στο ιστορικό καφενείο, χαρακτηρίζοντάς το «το τελευταίο οχυρό» μιας γειτονιάς με έντονο αντισυμβατικό χαρακτήρα, η οποία αλλάζει ραγδαία εξαιτίας του εξευγενισμού και της τουριστικής ανάπτυξης.

Το καφενείο που άνοιγε στις 5 το πρωί για τους ανθρώπους της λαϊκής

Από το 1915, η «Μουριά» αποτέλεσε σημείο συνάντησης διαφορετικών γενεών και κοινωνικών ομάδων. Στα τραπέζια της κάθισαν συγγραφείς, καλλιτέχνες, ποιητές, πολιτικοί, δικηγόροι, γιατροί, αλλά και άνθρωποι με ριζοσπαστικές ιδέες, που βρήκαν στα Εξάρχεια έναν χώρο ελεύθερης έκφρασης.

Τα τελευταία 44 χρόνια, το καφενείο λειτουργούσε υπό τη διεύθυνση του Χρήστου Βανά, ενός λιγομίλητου πρώην σερβιτόρου, ο οποίος, σύμφωνα με τον Guardian, έφτανε καθημερινά στις 7 το πρωί για να ανοίξει το κατάστημα, πριν ακόμη πιει τον πρώτο του καφέ.

Τα Σάββατα, μάλιστα, ξεκινούσε ακόμη νωρίτερα. Όπως περιέγραψε η κόρη του, Αρετή, από τις 5 το πρωί ο πατέρας της βρισκόταν στη «Μουριά», σερβίροντας τσίπουρο και άλλα ποτά στους εμπόρους και τους παραγωγούς της λαϊκής αγοράς της Καλλιδρομίου, που ήθελαν να ζεσταθούν πριν πιάσουν δουλειά.

Για τους τακτικούς θαμώνες, το καφενείο ήταν κάτι περισσότερο από ένα κατάστημα εστίασης. Ο συνταξιούχος δικηγόρος Νώντας Παπαγιάννης, που το επισκεπτόταν σχεδόν καθημερινά τα τελευταία 20 χρόνια, περιέγραψε στον Guardian το κλείσιμό του με μία φράση: «Θα είναι σαν να πέθανε ένας φίλος».

Οι 7.500 υπογραφές και η προσπάθεια να χαρακτηριστεί διατηρητέο

Η είδηση ότι η «Μουριά» κινδύνευε να κλείσει έγινε γνωστή την περασμένη άνοιξη, όταν προέκυψε το ζήτημα της μη ανανέωσης της μίσθωσης του ακινήτου από τους ιδιοκτήτες του.

Η εξέλιξη προκάλεσε αντιδράσεις, με κατοίκους και θαμώνες να ξεκινούν εκστρατεία για τη διάσωση του ιστορικού καφενείου.

Περισσότεροι από 7.500 άνθρωποι υπέγραψαν διαδικτυακό αίτημα προς το υπουργείο Πολιτισμού, ζητώντας την αναγνώριση της «Μουριάς» ως προστατευόμενου στοιχείου της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Τον Ιούνιο του 2026, το Δημοτικό Συμβούλιο της Αθήνας στήριξε ομόφωνα την προσπάθεια, ενώ στο πλευρό του καφενείου τάχθηκαν και επαγγελματικοί φορείς, μεταξύ των οποίων η Ένωση Επαγγελματιών Εστίασης Αθήνας.

Ωστόσο, οι διαδικασίες για τη θεσμική προστασία του χώρου δεν ολοκληρώθηκαν εγκαίρως και δεν εκδόθηκε απόφαση που θα μπορούσε να αποτρέψει το κλείσιμο.

«Ήμασταν το τελευταίο οχυρό»

Το κλείσιμο της «Μουριάς» έρχεται σε μια περίοδο σημαντικών αλλαγών για τα Εξάρχεια, μια περιοχή που παραδοσιακά συνδέθηκε με την πολιτική αμφισβήτηση, την καλλιτεχνική δημιουργία και την εναλλακτική κουλτούρα της Αθήνας.

Η επέκταση των βραχυχρόνιων μισθώσεων, η δημιουργία ξενοδοχείων και η εμφάνιση νέων καταστημάτων εστίασης, από brunch spots μέχρι wine bars, έχουν μεταβάλει την εμπορική και κοινωνική φυσιογνωμία της περιοχής.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η οικογένεια Βανά προσπάθησε να διατηρήσει τον παραδοσιακό χαρακτήρα του καφενείου, χωρίς να προσαρμόσει τον κατάλογο και τις τιμές του στις νέες τουριστικές τάσεις.

«Ήμασταν σαν το τελευταίο οχυρό εδώ», είπε στον Guardian η Αρετή Βανά, περιγράφοντας μια γειτονιά που, όπως υποστηρίζει, χάνει σταδιακά τα χαρακτηριστικά που την έκαναν ξεχωριστή.

Το βράδυ του Σαββάτου, η «Μουριά» γέμισε για μία τελευταία φορά από τους ανθρώπους που την κράτησαν ζωντανή επί δεκαετίες. Το γλέντι ολοκληρώθηκε, οι θαμώνες αποχώρησαν και οι πόρτες του ιστορικού καφενείου έκλεισαν οριστικά.

Πηγή: protothema.gr