">
Συνέντευξη στη ΛΕΜΟΝΙΑ ΒΑΣΒΑΝΗ
Άστεγοι που ζουν υπό επιτήρηση σε καταυλισμούς και στρατόπεδα και οι άνεργοι με ένα κόκκινο αστέρι στο στήθος. Ιδιωτικοποίηση της δικαστικής εξουσίας, μια τηλεόραση που στρεβλώνει την πραγματικότητα και ένα νέο Κολοσσαίο στο οποίο γίνονται θεάματα που υπόσχονται ένα καλύτερο μέλλον για τον νικητή, αλλά τον υποβάλλουν πρώτα σε εξευτελιστικές δοκιμασίες.
Αυτά συμβαίνουν στον «Τέταρτο κόσμο», στο νέο μυθιστόρημα του Γρηγόρη Γρηγοράκη που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κέδρος.
Ένα βιβλίο που, όπως μας είπε ο συγγραφέας, «γεννήθηκε παρατηρώντας μεμονωμένους ανθρώπους. Και παρατηρώντας συνολικά την κοινωνία, που βρίσκεται εκτός ισορροπίας».
Μπορεί ο «Τέταρτος Κόσμος» να είναι ένα μυθιστόρημα, όμως ο εφιάλτης της ανεργίας που περιγράφεται σε αυτόν είναι ζωντανός σήμερα για μια μεγάλη μερίδα του πληθυσμού. «Πολύ φοβάμαι ότι η ανεργία είναι η μάστιγα του αιώνα», αναφέρει ο κ. Γρηγοράκης.
Απεύχεται να έχουμε ως κοινωνία, την εξέλιξη που έχει ο κόσμος που περιγράφει, αλλά τονίζει πως είναι γεγονός ότι τα μέχρι χθες κεκτημένα δικαιώματα, σιγά σιγά αποχαρακτηρίζονται. Παύουν να είναι κεκτημένα. Και υπάρχουν άνθρωποι που έχουν παραιτηθεί παντός δικαιώματος.
Και υπογραμμίζει: «Το μέλλον εξαρτάται αποκλειστικά από εμάς τους ίδιους (…). Πρέπει να υπερασπιστούμε τις δικές μας αλήθειες, και να τις υπερασπιστούμε με ένα τρόπο ώστε να γίνει κατανοητό σε όλες τις κυβερνήσεις του δυτικού κόσμου ότι οι ακραίες επιλογές του καπιταλισμού είναι πηγή δυστυχίας για τον μεμονωμένο άνθρωπο και για τις κοινωνίες συνολικά».
-Πώς προέκυψε η ιδέα για το βιβλίο;
-Ζούμε σε ένα κόσμο που καθημερινά αλλοιώνεται. Εκφυλίζεται, θα έλεγα, κι αυτό το καταλαβαίνει κανείς καλύτερα αν κοιτάξει τον μεμονωμένο άνθρωπο. Ο μεμονωμένος άνθρωπος βρίσκεται σε κατάσταση βαθιάς σύγχυσης, βαθιάς αναστάτωσης, φοβάται, συσπειρώνεται στον εαυτό του, αγωνιά για το αύριο. Το βιβλίο αυτό γεννήθηκε παρατηρώντας μεμονωμένους ανθρώπους. Και παρατηρώντας συνολικά την κοινωνία, που βρίσκεται εκτός ισορροπίας. Η ίδια κατάσταση επικρατεί σε όλες τις χώρες της Δύσης. Οι κυβερνήσεις λειτουργούν ύποπτα και αυτό είναι πολύ ανησυχητικό.
-Το σύμπαν που περιγράφετε θυμίζει σε κάποια σημεία το δικό μας, όμως είναι αρκετά πιο σκοτεινό και βίαιο. Πιστεύετε ότι η κοινωνία που περιγράφετε είναι μια πιθανή εξέλιξη του μέλλοντός μας;
-Είναι ένα μυθιστόρημα μόνο. Έχω την ίδια κρυφή αγωνία που έχετε κι εσείς. Φοβάμαι το μέλλον που έρχεται με ή χωρίς εμάς. Στην κοινωνία που περιγράφω το μεμονωμένο άτομο έχει αδρανή ενεργητικότητα και παθητική συνείδηση. Αν υπάρχει δουλειά θα δουλέψει. Οι άστεγοι ζουν υπό επιτήρηση σε καταυλισμούς και στρατόπεδα και οι άνεργοι με ένα κόκκινο αστέρι στο στήθος. Αυτή η κατάσταση διαιωνίζεται χωρίς να αντιλαμβάνονται την έκπτωσή τους από την ανθρώπινη ιδιότητα. Το ότι προσαρμόζονται στο νέο φυσικό/κοινωνικό περιβάλλον και κατ' επέκταση στην πραγματικότητα της νέα ζωής, αυτό είναι συμβατό με την ανθρώπινη ιστορία. Από τα αποθέματα γνώσης που έχουμε, γνωρίζουμε καλά ότι ο άνθρωπος προσαρμόζεται σε κάθε κατάσταση. Παρόλα αυτά μπορεί κανείς να δει το έργο ως επιστημονική φαντασία. Απεύχομαι να έχουμε, ως κοινωνία, την εξέλιξη που έχει ο κόσμος που περιγράφω, αλλά είναι γεγονός ότι τα μέχρι χθες κεκτημένα δικαιώματα, σιγά σιγά αποχαρακτηρίζονται. Παύουν να είναι κεκτημένα. Και υπάρχουν άνθρωποι που έχουν παραιτηθεί παντός δικαιώματος.
-Αν το μέλλον είναι προδιαγεγραμμένο πώς μπορεί κανείς να αντισταθεί σ' αυτό;
-Το μέλλον εξαρτάται αποκλειστικά από εμάς τους ίδιους. Η οικονομική κρίση θα κάνει τον κύκλο της, αλλά όταν αυτός ο κύκλος θα κλείσει, θα χρειαστούν καινούργιοι αγώνες από την αρχή για να επανακτήσουμε τα μέχρι χθες κεκτημένα δικαιώματα. Αν τα επανακτήσουμε. Στο σύμπαν που περιγράφω, το οποίο όπως είπατε θυμίζει σε κάποια σημεία το δικό μας, η τηλεόραση επινοεί την πραγματικότητα. Στρεβλώνει την αλήθεια που βιώνει ο κόσμος και εδραιώνει την εξουσία του πρωθυπουργού Μπεν Σαχάρα. Είναι προφανές ότι αν εμπιστευόμαστε την τηλεόραση το παιχνίδι είναι χαμένο. Πρέπει να υπερασπιστούμε τις δικές μας αλήθειες, και όχι την αλήθεια της τηλεόρασης, και να τις υπερασπιστούμε με ένα τρόπο ώστε να γίνει κατανοητό σε όλες τις κυβερνήσεις του δυτικού κόσμου ότι οι ακραίες επιλογές του καπιταλισμού είναι πηγή δυστυχίας για τον μεμονωμένο άνθρωπο και για τις κοινωνίες συνολικά.
-Στο προηγούμενο μυθιστόρημά σας μιλούσατε για την ιδιωτικοποίηση του νερού. Τώρα για την ιδιωτικοποίηση της δικαστικής εξουσίας. Τι δεινά προκύπτουν από αυτήν;
-Το θεμέλιο μιας δημοκρατίας είναι η ανεξάρτητη Δικαιοσύνη. Άρα μιλάμε για το πολίτευμα καθαυτό. Αν η Δικαιοσύνη σήμερα, είναι ανεξάρτητη κατά περίπτωση, η τυχόν ιδιωτικοποίηση της θα είναι ένας πολιτικός εφιάλτης. Κατ'αρχάς, θα τεθεί θέμα ταυτότητας για τα ίδια τα κράτη. Φοβάμαι ότι είμαστε πολύ κοντά στο να αρχίσουν να ιδιωτικοποιούνται κομμάτια της δημόσιας διοίκησης, με το πρόσχημα ενός πιο ευέλικτου, λειτουργικά, κράτους. Ο καθένας θέλει ένα πιο ευέλικτο, λειτουργικά κράτος, αλλά τρομάζω και μόνο στην ιδέα ενός κράτους που θα αναγνωρίζεται με όρους χρηματιστηρίου.
-Τι θέση έχουν τα θεάματα στον "Τέταρτο Κόσμο", και πώς τα χρησιμοποιεί η εξουσία;
-Η εξουσία δίνει βαρύτητα στο θέαμα. Μπορεί να είναι ένας ταπεινωμένος κόσμος, βουτηγμένος στην εξαθλίωση, αλλά είναι και ένας κόσμος θεάματος. Μια κοινωνία θεάματος. Η Χώρα ζει και αναπνέει στον παλμό ενός νέου Κολοσσαίου που χτίστηκε και λειτουργεί κατά το ρωμαϊκό πρότυπο. Δικαίωμα εισόδου έχουν μόνον οι άστεγοι, και η είσοδος είναι δωρεάν. Αλλά το θέαμα μεταδίδεται ζωντανό σε όλο τον κόσμο. Οι άνθρωποι σε όλο τον πλανήτη εξοικειώνονται σιγά σιγά με την ιδέα της εξαθλίωσης. Το κυριότερο: Διασκεδάζουν με την ιδέα της εξαθλίωσης. Άστεγοι είναι και οι μονομάχοι. Ο νικητής θα πιάσει την καλή. Είναι γνωστή η ιστορική βαρύτητα του Κολοσσαίου. Ο πρωθυπουργός Μπεν Σαχάρα αναβιώνει την πολιτική Άρτον και θεάματα, που του διασφαλίζει την χειραγώγηση του πλήθους. Ξέρει ότι το χειραγωγημένο πλήθος είναι ένα ακίνδυνο πλήθος, του οποίου η ύπαρξη περιορίζεται στο απολύτως αναγκαίο δικαίωμα. Αυτό δεν είναι το δικαίωμα στην ελευθερία, ή το δικαίωμα στην ισότητα, ή το δικαίωμα στην εργασία, αλλά το δικαίωμα στο θέαμα.
-Οι ήρωές σας περιθωριοποιούνται σε στρατόπεδα συγκέντρωσης και στερούνται ανθρώπινα δικαιώματα επειδή είναι άνεργοι. Η ανεργία είναι πηγή των δεινών τους. Μάλιστα την αποκαλείται ως την πιο "αβάσταχτη μειονεξία". Είναι τελικά η μάστιγα του αιώνα;
-Φοβάμαι πως είναι η μάστιγα του αιώνα. Αν στην οικονομική κρίση, που έχει πλήξει όλες της χώρες, συνυπολογίσουμε και την κατάργηση δεκάδων επαγγελμάτων από την εξέλιξη της τεχνολογίας, και την κατάργηση εκατομμυρίων θέσεων εργασίας, ανά τον κόσμο, εξ αυτού του λόγου, τότε το μέλλον διαγράφεται ζοφερό. Ήδη οι όροι εργασίας αλλάζουν άρδην σε όλο τον κόσμο. Οι επιχειρήσεις, αλλά και το Δημόσιο σε πολλά κράτη του Δυτικού κόσμου, ανανεώνονται απολύοντας εργαζόμενους στη λογική μιας πιο ελαστικής εργασίας, που σε πολλές περιπτώσεις περιορίζεται σε μερικές ώρες τη βδομάδα. Αυτό σημαίνει αποψίλωση δικαιωμάτων και εθελοδουλεία. Δηλαδή ολοένα και πιο φτηνό εργατικό δυναμικό. Πολύ σύντομα μόνιμες θέσεις εργασίες δεν θα υπάρχουν πουθενά.
