*Της Λεμονιάς Βασβάνη | Από την έντυπη έκδοση "Τύπος Θεσσαλονίκης"
Τα καλοκαίρια που περνούσαν στο Πάπιγκο ο Γιάννης Δήμου με τη σύζυγό του και τα τρία τους παιδιά, βρέθηκαν συχνά σε πανηγύρια. Οι κυκλικοί χοροί, η μουσική και τα τραγούδια, ξεδίπλωσαν στα μάτια τους εικόνες που αποτέλεσαν μια αφορμή για δημιουργία.
Ο ίδιος άρχισε σιγά σιγά να παίρνει την μηχανή του και να απαθανατίζει τις στιγμές. Οι φωτογραφίες του αποτέλεσαν το υλικό της σειράς “Panigiria”, και είναι εκτυπωμένες με την τεχνική της ηλιογκραβούρας και το ασπρόμαυρο σύστημα piezography. Είκοσι από αυτές εκτίθενται μέχρι τις 27/2 στην γκαλερί Pinakotheke (Καρύπη 38, στάση μετρό Βενιζέλου) του Στέφανου Τσακίρη. Σε μια έκθεση που πραγματοποιείται με τη στήριξη του Γενικού Προξενείου της Γαλλίας στη Θεσσαλονίκη και του Γαλλικού Ινστιτούτου Θεσσαλονίκης.
Πρόκειται για έργα τραβηγμένα από το 1975 ως και το 1995, που έχουν παρουσιαστεί σε διεθνή φωτογραφικά φεστιβάλ και σημαντικούς εκθεσιακούς χώρους, όπως τα Rencontres d’Arles στη Γαλλία και το The Photographer’s Gallery στο Λονδίνο.
«Εξαρχής με γοήτευσε το ότι τα πανηγύρια ήταν η συλλογική αφορμή για να έρθουν οι άνθρωποι κοντά και να εκφραστούν ελεύθερα σε ένα υποβλητικό νυχτερινό σκηνικό, βιώνοντας ο καθένας τις δικές του στιγμές έκστασης παρασυρμένος στο ρυθμό του χορού και της μουσικής», εξήγησε ο ίδιος απαντώντας στις ερωτήσεις μας.
Αυτό το διάστημα δουλεύει πάνω σε ένα συνολικό «πορτρέτο» της χώρας μας σε ένα βιβλίο που θα έχει τον τίτλο: «The Greeks».
Παράλληλα δηλώνει πρόθυμος να έρθει στη Θεσσαλονίκη για να καταγράψει τις πλευρές της γενέτειράς του που σταδιακά χάνονται σε ένα φωτογραφικό λεύκωμα.
- Τι αγαπάτε περισσότερο στα πανηγύρια και πώς αποφασίσατε να στρέψετε τον φακό σας σε αυτά;
-Πρακτικά, όλα ξεκίνησαν όταν ανακάλυψα το χωριό Πάπιγκο στην Ήπειρο και αγόρασα ένα σπίτι εκεί το 1972. Αυτό επέτρεψε σε εμένα και τη σύζυγό μου, που εργαζόμασταν ως εκπαιδευτικοί, να περνάμε τα καλοκαίρια μας εκεί με τα τρία παιδιά μας. Τα καλοκαίρια ήταν η περίοδος που οι Ηπειρώτες, θέλοντας να τιμήσουν τους προστάτες αγίους κάθε χωριού, μαζεύονταν για να γιορτάσουν με τους ξακουστούς κλαρινοπαίχτες τους και τα παραδοσιακά τραγούδια και χορούς τους.
Εξαρχής με γοήτευσε το ότι τα πανηγύρια ήταν η συλλογική αφορμή για να έρθουν οι άνθρωποι κοντά και να εκφραστούν ελεύθερα σε ένα υποβλητικό νυχτερινό σκηνικό, βιώνοντας ο καθένας τις δικές του στιγμές έκστασης παρασυρμένος στο ρυθμό του χορού και της μουσικής.
Όπως έγραψε ο Άγγλος ποιητής Γέιτς: «Πώς να ξεχωρίσει κανείς το χορευτή από το χορό;».
Ήταν χαρά και τιμή μου να προσπαθήσω να αποτυπώσω αυτήν την ανθρώπινη έκφραση στην υψηλότερη μορφή της, τότε που ως ατομικότητες χανόμαστε μέσα σε μία θολούρα από πρόσωπα και φώτα, έτοιμοι να ενωθούμε με το σύμπαν!
- Η Ελλάδα «πρωταγωνιστεί» σε αρκετές εκθέσεις σας. Τι σας τραβάει περισσότερο την προσοχή στον τόπο μας ώστε να γίνει ο “καμβάς” σας;
-Πολλοί φωτογράφοι επιμένουν ότι είναι δυσκολότερο το να διακρίνεις ξεκάθαρα και να αποτυπώσεις φωτογραφικά τους τόπους και τους ανθρώπους που σου είναι γνώριμοι. Βρίσκεσαι πολύ κοντά —μέσα, ουσιαστικά— στο φωτογραφικό θέμα και δεν μπορείς να πάρεις απόσταση από αυτό. Για μένα, αυτή η δυσκολία αποτέλεσε πρόκληση στο να ερευνήσω και να καταγράψω το χαρακτήρα των Ελλήνων, ενός λαού με ήθη και παραδόσεις που διαφέρουν από αυτά άλλων λαών.
Όπως γράφω στο πρώτο μου φωτογραφικό λεύκωμα, «Η Ελλάδα που Χάνεται», ήδη από τη δεκαετία του 1970:
«Αυτοί οι άνθρωποι και οι συνήθειές τους, τα τοπία εσωτερικού και εξωτερικού χώρου που παρουσιάζω σε αυτό το εκτεταμένο φωτογραφικό λεύκωμα, αποτελούν για μένα το τελευταίο κεφάλαιο του “ελληνικού βίου” [όπως είχε διαμορφωθεί μέχρι τότε]».
Αυτή η διαδικασία χαρακτήρισε τη δουλειά μου εδώ και 50 χρόνια. Σήμερα, προσπαθώ να ολοκληρώσω ένα συνολικό «πορτρέτο» της χώρας μας σε ένα βιβλίο που θα έχει τον τίτλο: «The Greeks».
-Παράλληλα, στο έργο σας υπάρχει μια ανθρωποκεντρική ματιά. Τι θέλετε να αναδείξετε μέσα από τις φωτογραφίες αυτές;
-Επιτρέψτε μου και πάλι να παραθέσω ένα απόσπασμα από το λεύκωμα «Η Ελλάδα που Χάνεται»:
«Μέσα από το φωτογραφικό μου έργο, αναζητώ —και ελπίζω να αποκαλύψω— την αλληλεπίδραση μεταξύ του ανθρώπου και του περιβάλλοντός του. Προσπαθώ να δείξω, μέσα από τις μυριάδες εκφάνσεις της ανθρώπινης έκφρασης, όχι μόνο ποιος είναι ο άνθρωπος, αλλά και πού βρίσκεται και πότε. Η έννοια του χρόνου είναι υψίστης σημασίας σε μια τέτοια προσπάθεια. Ένα κλάσμα δευτερολέπτου (στη φωτογραφία) είναι αρκετό για να συλλάβει και να διασώσει κανείς ίχνη της ανθρωπότητας που βρίσκονται υπό εξαφάνιση. Το να εξερευνώ καθετί στιγμιαίο και εφήμερο, να το απαθανατίζω, να το συμπυκνώνω σε ένα ενσταντανέ και να το κάνω να “αντηχεί”, με τον ίδιο τρόπο που και η ίδια η σιωπή παράγει νοήματα, αυτό για μένα είναι η ουσία της φωτογραφίας».
-Έχετε μια σημαντική διεθνή πορεία στο χώρο. Τι αποκομίσατε από αυτήν; Πόσο διαφορετικά αντιμετωπίζει την τέχνη αυτή η Ελλάδα σε σχέση με το εξωτερικό;
-Προσπάθησα, όποτε μπορούσα και με κάθε δυνατό τρόπο, να μεταφέρω στην ελληνική πραγματικότητα τη διεθνή μου εμπειρία.
Μερικές σημαντικές προσπάθειες ήταν η δημιουργία, μαζί με τέσσερις άλλους φωτογράφους, του Φωτογραφικού Κέντρου Αθηνών το 1979.
Και το πιο σημαντικό: η δημιουργία του Φωτογραφικού Κέντρου Σκοπέλου τη δεκαετία του ‘90, στο πλαίσιο του οποίου ξεκίνησα ένα Διεθνές Φεστιβάλ με ετήσιες θεματικές εκθέσεις και προσκλήσεις σε εξέχοντες φωτογράφους, ξένους και Έλληνες.
Επιπλέον, έφερα και επιμελήθηκα μια σειρά από εκθέσεις διάσημων φωτογράφων για το Μουσείο Μπενάκη και το Εκθεσιακό Κέντρο Μονοδενδρίου.
-Τι θα φωτογραφίζατε στη Θεσσαλονίκη;
-Άραγε, πού και τι να είναι ο πυρήνας των ανθρώπων και των χώρων που απαρτίζουν τη σημερινή Θεσσαλονίκη; Θα ήθελα πολύ να το ανακαλύψω. Ζω πλέον στην Αθήνα αλλά θα εκτιμούσα πολύ το να μου δοθεί η ευκαιρία, μέσω χορηγίας από κάποιο ίδρυμα για παράδειγμα, να επιστρέψω εδώ και να εργαστώ για κάποιους μήνες, να εξερευνήσω και να καταγράψω τις πλευρές της γενέτειράς μου που σταδιακά χάνονται σε ένα φωτογραφικό λεύκωμα!
Χρήσιμα
Ωράριο έκθεσης: 16:00 – 20:00.
Σημείωση: Η έκθεση τελεί επίσης και υπό την υποστήριξη του Συλλόγου Παλαιών Μαθητών και Φίλων του Γαλλικού Ινστιτούτου Θεσσαλονίκης “Nouvelle Amicale”.
